سحر طلوعي؛ از (راست به چپ)؛ داريوش فروهر مشاور وزير کشور، مهندس مهدي بازرگان رئيس دولت موقت و نخست وزير وقت و حاج سيد جوادي وزير کشور پس از آرام کردن اوضاع کردستان حالا يک نفس راحت مي کشند. اما آنها مي دانند هيچ آرامشي در کار نيست.

ساعت يک بعدازظهر روز 22 بهمن 57، راديو ايران با اعلام قبلي بيانيه يي از سوي ارتشيان خواند؛ «ارتش ايران وظيفه دفاع از استقلال و تماميت کشور عزيز ايران را داشته و تاکنون در آشوب هاي داخلي سعي نمود با پشتيباني از دولت هاي قانوني، اين وظيفه را به نحو احسن انجام دهد. ارتش ايران هميشه پشتيبان ملت شريف و نجيب و ميهن پرست ايران بوده و خواهد بود و از خواسته هاي ملت شريف ايران با تمام قدرت پشتيباني مي نمايد.» اين بيانيه، ارتشي را که شاه به آن مي باليد فرو ريخت، تا نه تنها از درگيري ماموران نظامي با مردم جلوگيري کند که باعث گفت وگو و نزديکي بسياري از فرماندهان با روحانيون در نقاط مختلف کشور شود.
بيانيه فوق در ساعت 30/10 روز 22 بهمن در جلسه شوراي عالي نيروهاي مسلح در اتاق ستاد جنگ نوشته شد.

صبح روز 22 بهمن 57 مردمي که به پادگان جمشيدآباد (پادگان امام خميني فعلي) حمله کردند اصلاً حواسشان به آن کسي که کلاه بره يي به سر داشت، کتابچه يي زير بغلش زده بود، خلاف جهت مردم حرکت مي کرد و داشت از در پادگان خارج مي شد نبود. بعداً

نقل هاي زيادي از چگونگي دستگيري هويدا شده است ولي به هر حال بعد از دستگيري» آقاي گل ارکيده تحت الحفظ به مدرسه علوي رسيد و هرگز فکر نمي کرد کسي برايش حکم اعدام بخواند. هويدا نخست وزير سال هاي 44 تا 57 ايران در آن زمان حدود 2/52 ميليون ريال در حساب محرمانه نخست وزيري پول داشت. فرداي بازداشتش پيپ هاي آقاي ارکيده در عتيقه فروشي هاي خيابان منوچهري دست به دست مي شد. او اولين بار در نيمه شب 23 اسفند توسط آيت الله خلخالي دادستان دادگاه هاي انقلاب محاکمه و حکم اعدام برايش صادر شد و اين در حالي بود که نامه 6 نخست وزير پيشين و فعلي فرانسه و انگليس که درخواست عفو براي او داشتند به تهران رسيده بود. اما سرانجام با تشکيل آخرين دادگاه او در 18 فروردين 58 پس از چهار ساعت محاکمه، حکم اعدام صادر و با قطع کردن تلفن هاي زندان و بستن درها حکم همان جا اجرا شد. يک ساعت پس از اجراي حکم، خبر اعدام هويدا به بازرگان رئيس دولت موقت و نخست وزير وقت ايران رسيد؛ هويدا در سردخانه بود.

عکس؛ عباس عطار

«قسم به خون شهدا، شاه تو را مي کشيم، کاخ نياوران را به خاک و خون مي کشيم». مجموعه کاخ نياوران که حالا تبديل به موزه شده، در سال هاي دهه 40 و 50 براي مردم ايران نماد استعمار و استبداد بوده آنقدر که آنها در شعارهايشان خواستار نابودي و تخريبش بوده اند. از همين رو پس از آنکه انقلاب اسلامي ايران در 22 بهمن پيروز شد تعدادي از روحانيان و نيروهاي مجاهدين و ارتش خودشان را به اين کاخ رساندند تا از تعرض به اموال و اسناد

با ارزش موجود در آن جلوگيري کنند. آنها تا برقراري آرامش کامل در کشور کار محافظت از کاخ را به عهده داشتند.

روز 28 بهمن 57 ايران اولين ميهمان خارجي اش را پس از پيروزي انقلاب اسلامي به حضور پذيرفت. ياسر عرفات رئيس سازمان آزاديبخش فلسطين با وجود تعطيلي فرودگاه مهرآباد وارد ايران شد و به محض ورود گفت؛ «آدم براي رفتن به خانه اش اجازه نمي گيرد، من هم اجازه نگرفتم.» او به مدرسه علوي رفت تا با امام خميني (ره) ديدار کند. سپس به بهشت زهرا رفت و در سخنراني اش گفت؛ «به موشه دايان گفتم امريکا مال تو، من به ايران تکيه مي کنم.»

عرفات روز 29 بهمن پس از ديدار با هيات دولت، همراه با آيت الله دکتر بهشتي، حجت الاسلام رفسنجاني، آيت الله منتظري و حجت الاسلام دکتر لاهوتي در يک کنفرانس مطبوعاتي شرکت کرد و سپس به مشهد و اهواز و... رفت و يک هفته در ايران ماند.

عکس؛ عباس عطار

خواهر مري (عکس بالا) تنها دختر آن جمع 400 نفري از دانشجويان بود که از ديوار سفارت امريکا بالا رفت. او که به خاطر سال ها زندگي در امريکا، انگليسي را راحت حرف مي زد مسووليت ترجمه حرف هاي گروهش را براي حاضران در سفارت و بالعکس به عهده گرفت. وي بعدها در کابينه سيد محمد خاتمي، عهده دار مسووليت رياست سازمان حفاظت محيط زيست شد و حالا هم يکي از اعضاي شوراي اسلامي شهر تهران است. معصومه ابتکار نام آشناي 13 آبان 58 نبود. دانشجويان پيرو خط امام فقط خواهر مري را مي شناختند. نفر سمت راست هم، حبيب الله بيطرف همان وزير نيروي کابينه سيد محمد خاتمي است. آنها که از ديدار بازرگان نخست وزير و برژينسکي وزير امور خارجه امريکا عصباني بودند، تصميم گرفتند سفارت امريکا را اشغال کنند، منتها براي يک هفته نه ده روز؛ بيش از يک سال، 444 روز. (عکس پايين) آقايي که در کنفرانس خبري حضور دارد و درباره سايز اسلحه هايي که در سفارت امريکا پيدا کرده صحبت مي کند، ابراهيم اصغرزاده است. همان که روزهاي پرسروصدايي در شوراي شهر اول تهران گذراند و نتيجه اش تغيير شهرداران شهر بود، از الويري به ملک مدني و... اصغرزاده که سوداي رياست جمهوري در سر داشت براي رقابت با خاتمي کانديدا شد که البته تاييد صلاحيت نشد و ...

عکس ها عباس عطار، کاوه کاظمي

(بالا و چپ) سرلشکر خسروداد فرمانده هوانيروز و متهم اصلي در فاجعه 17 شهريور، (بالا و راست) سپهبد رحيمي رئيس شهرباني، (پايين و چپ) سرلشکر ناجي اولين فرماندار نظامي ايران و (پايين و راست) تيمسار نعمت نصيري رئيس ساواک. هر چهار نفر پس از محاکمه در مدرسه رفاه اعدام شدند.

رحيمي در حالي که ناجي را که از ترس مي لرزيد دلداري مي داد به همراه نصيري وخسروداد از پله هاي پشت بام مدرسه رفاه بالا رفت و در صف اعدامي ها ايستاد.