جعفر گلابي

سريال «زيرتيغ» در کنار بسياري از فيلم ها و مجموعه هاي سطحي و کليشه يي صدا و سيما سريالي تلخ اما تامل برانگيز است و آدمي را در احوال اين جهان به فکر فرو مي برد. اين سريال که در فضايي ملموس با زندگي اکثريت مردم و نه در کاخ ها و ويلاهاي مجلل بالاي شهر ساخته شده است رنج هاي بي پايان انسان را به تصوير مي کشد و واقعيت تلخ زندگي که هميشه هست ولي گاهي به اوج خود مي رسد را نمايان مي سازد. زيرتيغ راست مي گويد که زندگي آدم به ثانيه يي بسته است و ممکن است در لحظه يي همه چيز خراب شود، همه دوستان دشمن شوند و همه بستگان مات و متحير بمانند. مايه آدم ها در همچو مواقعي بروز مي کند، اغلب مثل رضا مي شوند و چقدر مثل دايي ها کمند. زيرتيغ خوب مي گويد که فاصله ميان غم و شادي، جشن و عزا يک لحظه است، براي همين هم آدم نبايد خيلي غرق در شادي و يا محو در عزا و ماتم شود. زيرتيغ داستان اکثريت آدم هاي کوچک مثل رضا است، رضا بد نيست کوچک است، رضا براي يک ازدواج معمولي، براي يک دوست داشتن ابتدايي آفريده شده است، دايي عاشق تر از رضا است، مريم مظلوم تر از آقامحمود است و عمو قدرت بدبخت تر از همه است. اگر به جاي کارگردان بودم مي گذاشتم رضا آقامحمود را قصاص کند، با مهناز ازدواج کند، عمو قدرت رئيس کار خانه شود و جشن بگيرد. مثل سريال ارتش سري، مثل فيلم سينمايي آژانس شيشه يي... چرا؟ براي اينکه خيلي وقت ها همين طور است، براي اينکه آدم هاي کوچک خودشان را ببينند، براي اينکه رضا ها نبايد کمک شوند، نبايد قبل از غلط کردنشان حقيقت را بفهمند، رضا همين حالا محمودآقا را کشته است، کوچکي رضا بايد برملا شود، چون خيلي از ما مثل رضا هستيم. رضا بد نيست مثل خيلي از ما به سرطان جهل و احساس مبتلا است. ما در جامعه در سطوح مختلف با بحران جهل و غرور روبه رو هستيم، شايد هيچ چيز به اندازه عقل در ميان ما مهجور نيست. ديروز شيخ ما با چراغ گرد شهر دنبال «عقل» مي گشت هر چه کرد يافت مي نشد، اي کاش جوانان مي فهميدند که جهل چه سرطاني، هيولايي، خنجري، سمي، بمبي و لجني است،؟ و اي کاش ما وقتي نمي فهميم، بفهميم که جاهليم. اما حالا سيب آقامحمود دارد در هوا مي چرخد، او حالا ته دنيا را دارد مي بيند، او ديگر حرفي براي گفتن ندارد. آقامحمود ها هميشه لال مي شوند، اين عمو قدرت است که بايد داد بکشد، آقامحمودها زيرتيغ اند، آقامحمودها طالب نفرينند که نباشند ولي حداقل حلال شوند. آقامحمودها زود تن به قضا و قدر مي دهند. آخر نااميدي... ولي نه دنيا اينقدرها هم بد نيست، يک روز ناگهان از گوشه يي يک روزنه يي از نور تابيدن مي گيرد.

گروه فرهنگي؛ نام علي اصغر محتاج را اولين بار از دهان معلم هاي قديمي گرافيک شنيدم. بعدها آثارش را در کتب بسياري يافتم اما هيچ وقت فرصت ديدارش نبود. تا اينکه چندي پيش دوستي براي ديدن مجموعه يي از او صدايم کرد. در اين مجموعه علي اصغر محتاج با تکنيکي متبحرانه و البته با کانسپتي مهربانانه سراغ آثار رفيق قديمي اش (و البته آن جور که خودش مي گويد استادش) مرتضي مميز رفته و در نمايشي که البته عجيب به نظر مي رسد کارهاي آن دوست را دوباره سازي کرده است. اينکه در ذهن محتاج چه مي گذرد را نمي دانم، تنها مي دانم اين رفتارهاي دقيق تذکر بجايي است به فضاي فرهنگي مسمومي که صداقت و رفاقت را فداي حرفه و شغل و منصب مي کند،، فراموش نکنيم سنت دوباره سازي آثار معاصر رفتار ناآشنايي در فضاي فرهنگي ماست، براي همين خيلي ها در برابرش موضع مي گيرند. چرايش را نمي دانم،،

مميز که خبر اين دوباره سازي ها را مي شنود نه تنها شوق و ذوقي فراوان پيدا مي کند که حتي منتظر مي شود مجموعه زودتر به پايان برسد تا همه شان را ببيند حتي فرصت توشيح يکي از آنها را هم پيدا مي کند اما اجل فرصت اين دوباره سازي و دوباره ديدن را از مميز گرفت. حالا محتاج مانده است و حديث دوستي و شفقتي که در تابلوهاي اخير به نمايش درمي آيند. اين نمايشگاه از جمعه همين هفته به مدت چهارده روز در گالري هما برپا خواهد بود.