سيد ايمان ضيابري

گروه اجتماعي؛ دکتر علي حاجي پور دانشجوي دکتراي دانشگاه سوربون و دانش آموخته مکتب لويي فاورو بزرگترين استاد حقوق فرانسه است.

وي همين طور پرکارترين فعال حقوقي ايراني روي اينترنت محسوب مي شود که با راه اندازي سايت هاي حقوقي متعدد به زبان فارسي و فرانسوي از جمله www.hoqooq.ir به آموزش مسائل حقوقي و همين طور مشاوره هاي حقوقي مي پردازد. همچنين وي مدت هاست که وبلاگ مي نويسد و در وبلاگ خود، خاطرات و روزنوشت هايي از برنامه هاي روزانه در دانشگاه سوربون فرانسه را مي آورد.

قبل از اينکه با دکتر حاجي پور در رابطه با تحولات ايجاد شده در فضاي حقوقي کشور توسط فناوري هاي نوين و افزايش و گسترش سطح آگاهي مردم از طريق سايت ها و وبلاگ ها به بحث بنشينيم، چند جمله يي هم از او در رابطه با دورنماي فکري اش در رابطه با تحصيل حقوق پرسيديم.

او در پاسخ گفت؛ «همواره حسي در من بوده و هست که دوست دارم در بهتر شدن دنيا کمک کنم، به خير کمک کنم و در برابر شر بايستم. از اين رو، وقتي با واقعيات خشن آشنا شدم، همچون شوپنهاور و بودا، انديشيدن به درد مرا به خود فرو برد و دست از آرزوهاي شخصي ام برداشتم.»

او در گفت وگوي اختصاصي با اعتماد گفت؛ «به اينترنت علاقه و عادت زيادي دارم. پايان نامه دوره DEA را با عنوان «راي الکترونيک از راه دور» نوشتم، يعني آيا مي توان از طريق اينترنت راي داد؟ رساله دکترايم هم «درباره سازماندهي دموکراسي در عصر اطلاعات» است يعني اينکه تاثيرات عصر اطلاعات بر دموکراسي به اندازه يي است که بايد دست به کار ايجاد تحولات بنيادين در دموکراسي شد. انجام اين دو رساله نيازمند شناخت فراواني از اينترنت است. براي يافتن منابع مربوط به رساله دکترايم، هر روز ساعت ها روي وب مي گردم.»

او افزود؛ «امروزه منابع علمي زيادي در اينترنت وجود دارد. يکي از دانشمندان ارتباطات مي گويد عصر اطلاعات، همانند دوره قبل از آن نيست که لزوماً انسان باهوش تر، باسوادتر هم باشد بلکه امروزه هوش در شبکه است و باسوادتر کسي است که بيشتر از ديگران مسلط بر ابزار اينترنت و آيين استفاده و کاربري از آن باشد.»

او افزود؛ «از اين رو، نمي توان در عصر اطلاعات و ارتباطات زندگي کرد و دور از ابزارهاي آن بود. همه به اين ابزار روي آورده اند، تفاوت در کميت و کيفيت بهره بردن و بهره رساندن است. به باور من استفاده يي در حد اي ميل و چت و قرائت مطالب سايت ها در حکم سواد خواندن و نوشتن است. بايد سوادي بيشتر از خواندن و نوشتن داشت و از اينترنت استفاده هاي زيادتري کرد. من شخصاً تلاش مي کنم از قوه اينترنت، حداکثر استفاده را بکنم.»

دارنده رتبه اول کنکور کارشناسي ارشد حقوق عمومي دانشگاه تهران در سال 75 به اعتماد گفت؛ «وقتي به فرانسه آمدم، همانند بسياري از دانشجويان حقوق، CD حاوي مجموعه قوانين به همراه آورده بودم. وقتي در فرانسه رايانه خريدم و خواستم CD را نصب کنم، با مشکل مواجه شدم، نصب آن مستلزم نصب ويندوز عربي بود. براي اين کار بايد ابتدا ويندوز فرانسه را پاک مي کردم، آنگاه ويندوز انگليسي نصب کرده و سپس روي ويندوز انگليسي، ويندوز عربي نصب مي کردم، کار دشواري بود، متاسفانه نتوانستم انجام بدهم، وسط کار ايراد مي گرفت. از بهره بردن از آن CD نااميد شدم. در آن زمان اينترنت را مي گشتم و سعي مي کردم همه سايت هايي را که به فارسي يا فرانسوي، مطالب حقوقي مفيدي براي استفاده دارند بيابم. ولي متاسفانه نتايج جست وجويم، سايت هاي زيادي نبودند و محتواي زيادي هم نداشتند، در نتيجه بر آن شدم که سايتي براي پر کردن اين خلأ تاسيس کنم.»

علي حاجي پور همچنين گفت؛ «در آن زمان از خريد نام دامنه و فضا و طراحي صفحات و پروتکل هاي ارسال صفحات به اينترنت نيز اطلاعات بسيار محدودي داشتم. از صفر شروع کردم، ابتدا نام hoghoogh.com را خريدم، آنگاه فضا گرفتم و بعد کار با فرانت پيج معروف ترين نرم افزار طراحي وب را شروع کردم. به اندازه يي به انجام کار اصرار داشتم که برخي اوقات بيش از نصف روز ساعت جلوي رايانه بودم و اصلاً متوجه گذشت زمان و ... نبودم، همانند روباتي بودم که جلوي رايانه نشسته و تا مساله را حل نکند آنجا را ترک نمي کند. به هر حال، طراحي صفحات را با زبان HTML آموختم و صفحات را تنظيم کردم. مدتي به وبگردي اختصاص دادم و توانستم فهرست نسبتاً مناسبي از منابع حقوقي آن لاين براي سايت حقوق ايجاد کنم.»

او در رابطه با وضعيت فعاليت کاري خود روي اينترنت افزود؛ «بالاخره پس از پشت سر گذاشتن مشکلات، سايت را ايجاد کردم. دوستاني که بازديد مي کردند، اي ميل مي فرستادند و تشکر مي کردند و گاهي هم مقاله براي انتشار مي فرستادند.» دکتر حاجي پور براي ما يک خاطره هم تعريف کرد؛ «چند روز از شروع به کار سايت نگذشته بود که يک آقاي ميانسال فرانسوي برايم اي ميل زده بود و نوشته بود که از سايت حقوق بازديد کرده و دنبال منابعي در حقوق ايران مي گشت. اين آقا سال ها در ايران زندگي کرده بود و زبان فارسي را با تسلط کامل صحبت مي کرد. ايشان اولين ترجمه فرانسوي قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران را توسط انتشارات هرمتان در فرانسه منتشر کرد. بعد از اينکه سايت فارسي حقوق با موفقيت راه اندازي و رونمايي شد، دست به کار تاسيس سايت انگليسي حقوق زدم.»

حاجي پور که در پانتئون پاريس و زير نظر لويي فاورو روي رساله دکتراي خود کار مي کند همچنين گفت؛ «برخي از حقوقدان هاي خارجي همواره اي ميل مي فرستادند و دنبال ترجمه انگليسي برخي از قوانين ايران بودند، اين بود که سايت انگليسي حقوق را تاسيس و ترجمه هاي انگليسي قوانين ايران را در آنجا منتشر کردم. مدتي بعد، يکي از حقوقدانان ايراني ساکن پاريس به نام خانم دکتر افسانه خاکپور که به تازگي با سايت حقوق آشنا شده بود، با من تماس گرفت و نسبت به اين سايت ابراز محبت کرد. به ايشان پيشنهاد همکاري براي راه اندازي قسمت فرانسوي سايت حقوق دادم. او هم با وجود مشغله هاي فراوان کاري، قبول زحمت کرد و با هم سايت فرانسوي حقوق را نيز راه اندازي کرديم. مدتي بعد، ايشان سايتي اختصاصي براي خود تاسيس کرد و اداره کامل سايت فرانسوي حقوق را خودم بر عهده گرفتم. از آن پس بود که مطالب و متون را در کميتي نسبتاً مناسب گردآوري کرده و سايت را به روز مي کردم.»

اما کارهاي اينترنتي گسترده حاجي پور به موارد ذکرشده ختم نمي شوند. بهتر است از زبان خود او بشنويم که مي گويد؛ «مرحله بعدي فعاليت براي تقويت مساله حقوق روي اينترنت اين بود که سايتي را براي معرفي حقوقدانان ايراني راه اندازي کنم. اين سايت، براساس تقسيم بندي رشته ها و گرايش هاي حقوق تنظيم شده است که نام و مشخصات و شرح حال حقوقدانان متخصص در هر گرايش حقوق در زير تخصص مربوطه مي آيد.» گرداننده و موسس سايت فارسي www.dad.ir که يکي از سايت هاي جامع حقوقي کشورمان است، همچنين اضافه کرد؛ «مدتي بعد نيز نشريه الکترونيک حقوق دات نت را تاسيس کردم، اين نشريه را از مدت ها قبل راه اندازي کرده بودم ولي عملاً و رسماً آن را از بهار امسال در شبکه حقوق قرار دادم. اين نشريه به انتشار مقالات حقوقي مي پردازد و هر حقوقدان يا دانشجوي حقوق مي تواند عضو سايت اين نشريه شود و در محيط خصوصي سايت، به نگارش مقاله خود بپردازد و همانجا با زدن دکمه يي درخواست انتشار مقاله اش را بکند. خوشبختانه استقبال دوستان حقوقدان از سايت هاي شبکه حقوق و از جمله از اين نشريه هم بسيار خوب و اميدوارکننده بوده است.»

اما اداره و به روز نگه داشتن همه اين پايگاه ها با کمک عده يي معدود از اعضاي تحريريه که به صورت ثابت همکاري مي کنند نيز چندان آسان نيست؛ «برخي از دوستان حقوقدان به ما مي گفتند چون سايت نشريه الکترونيک حقوق، خصوصي است و از طرف دولت مديريت نمي شود بنابراين معتبر نيست و لذا ما همکاري نمي کنيم. در جواب اين دوستان مي گفتم اين يک دليل واهي است و هيچ دليلي وجود ندارد که فقط سايت هاي دولتي را معتبر، قابل اعتماد و شايسته همکاري بدانيم. افزون بر اين معتقدم که اصولاً دولت کارفرماي خوبي در مديريت کارهاي علمي نيست. لازمه کار علمي استقلال است و اصولاً وقتي دولت عهده دار کار علمي مي شود، ممکن است نتواند منافع، خواسته ها و سياست هاي خود را در نتايج آن دخالت ندهد. از اين روست که اصولاً دانشگاه ها و موسسات تحقيقاتي، نهادهاي مستقل از دولت هستند. استقلال سايت هاي علمي خصوصي، خصلتي مثبت است و نه منفي، در رابطه دولت و شهروند، دولت قوي است و شهروند ضعيف و از اين روست که شهروند در پي حقوق بشر و شهروندي است تا هر چه بيشتر بتواند از طريق اين حقوق، خود را از گزند زياده روي هاي قدرت دولت مصون نگه دارد. يکي از دلايل علاقه مندي من هم به حقوق عمومي، اين بود که ستم دولت بر شهروند را مهمتر از ستم شهروندي بر شهروند ديگر مي دانستم. از اين رو بود که حقوق عمومي را به عنوان زمينه تخصصي براي مطالعات آينده برگزيدم، زيرا اگر مي خواستم در رفع ستم قدمي بردارم بايد در رفع ستم بزرگتر مي کوشيدم، ستمي که در نظام هاي حکومتي دنيا، دولت بر شهروند مي کند.

برمک بهره مند

جديدنيوز؛ کنفرانس هاي خبري به شما از آخرين تحولات مي گويند. اما آخرين تحولات هميشه جذاب نيستند. خيلي از موقع ها سخنگوها يا حرف هاي کليشه يي مي زنند يا نکته جديدي را بيان نمي کنند.

مجبور نيستيم کنفرانس هاي خبري را به طور کامل پوشش بدهيم. اگر در يک کنفرانس خبري هفتگي موضوع جذابي پيدا نمي کنيد يا اظهارات به روشن شدن تحولات کمکي نمي کند مي توانيد به کلي از خير آن بگذريد.

به جاي اين که يک کنفرانس خبري هفتگي را هر هفته از ابتدا تا انتها پوشش بدهيد تحولات را دنبال کنيد و يک يا دو موضوع را انتخاب کنيد و براساس آخرين تحولات (اگر در صحبت هاي مثلاً سخنگوي وزارت خارجه گفته جديدي شنيده مي شود) يک خبر بنويسيد.

اگر يک ديپلمات ايراني در عراق دستگير شده اين حتماً خبر است و آنچه سخنگوي وزارت خارجه دراين باره مي گويد اگر جمله يي جديد باشد - يعني پله يي بر آنچه تا به حال گفته شده يا انجام شده بيفزايد - آن يک جمله حتماً خبر است.

براساس اين يک جمله - اگر جمله به روشن کردن آخرين تحولات کمک مي کند و باز هم تاکيد مي کنم آن جمله تکراري و همچنين کليشه يي نيست (مثلاً اين که وزارت خارجه بگويد «داريم تلاش مي کنيم تا مشکل را حل کنيم») - مي توانيد يک خبر جديد درباره ربوده شدن ديپلمات ايراني در عراق بنويسيد.

مي توانيد ليد را روي آخرين اظهار نظر سخنگوي وزارت خارجه متمرکز کنيد. در جمله بعد از ليد مقداري پيشينه بدهيد که مثلاً ماجرا چگونه و کي اتفاق افتاد. يا اگر مثلاً وزير امور خارجه تقصير را بر گردن نيروهاي امريکايي در عراق انداخته اما نيروهاي امريکايي دست داشتن خود را در قضيه رد کرده اند مي توانيد در پاراگراف پيرو ليد بنويسيد «نيروهاي امريکايي مي گويند کار ما نبوده...»

در جملاتي که در پي مي آيد باز مي توانيد آخرين اظهارنظرها و تحولات مربوط ديگر را شرح دهيد. و الي آخر.

به اين ترتيب شما از ميان اظهارات سخنگوي وزارت خارجه يک موضوع را انتخاب کرده و بر اساس آن يک خبر نوشته ايد. ديگر نيازي هم نيست در انتهاي آن خبر مثلاً اشاره کنيد سخنگوي وزارت خارجه همچنين گفت که سفر وزير آموزش و پرورش بنين به ايران مفيد بود.

خبر ديگر مي تواند مثلاً مربوط به برنامه هسته يي ايران و آخرين اظهارنظرها باشد که باز هم اگر اظهار سخنگوي وزارت خارجه کمکي به قضيه مي کند و آن اظهارات جديد است و اهميت دارد مي توانيد آن را هم يک خبر بکنيد.

گاه همچنين اين امکان وجود دارد که مثلاً در يک کنفرانس خبري رئيس جمهور اظهاراتي گفته شود که برخي از آنها به درد سرويس اجتماعي مي خورد (مثلاً به بيمه همگاني مربوط مي شود)، برخي به درد سرويس اقتصادي (آنجا که به مسکن مربوط مي شود) و الي آخر. اگر درباره يک موضوع مي نويسيد، بايد قانون نقل قول هاي طلايي را پاس بداريد. حداکثر دو يا سه نقل قول کوتاه کافي است. از نقل قول هاي کوتاه و شفاف استفاده کنيد که صاف مي رود سر اصل مطلب.

راه ديگر؛ يک خبر با چند موضوع

براي اين کار از يک Summary_Lead (ليد جمع بندي کننده) استفاده کنيد.

در اين ليد به دو يا سه موضوعي که بيشتر از ساير گفته ها اهميت دارند اشاره کنيد و در طول خبر به ترتيب اهميت هر موضوع را با ذکر پيشينه، جزئيات، نقل قول هاي مرتبط و توضيحات لازم بياوريد. تيتر چنين مطلبي مي تواند مربوط به پراهميت ترين بخش خبر باشد.

اين نوع خبرها بيشتر براي پوشش يک سخنراني يا يک کنفرانس خبري با حضور يک مقام عالي رتبه مملکتي مناسب است که اظهارات آنها در زمينه هاي مختلف مهم است. اما يادتان باشد اين اظهارات را با پيشينه و آخرين تحولات پيراموني شان همراه نکنيد معنادار نخواهند شد.

يک نمونه خوب گزارش خبري-تحليلي مربوط به سخنراني سالانه جرج دبليو بوش در کنگره امريکا است (State_union_address) که با استفاده از يک Summary_lead در سايت اينترنتي نيويورک تايمز چاپ شده است؛

مثال؛ بوش در سخنراني سالانه پافشاري مي کند امريکا نبايد در عراق شکست بخورد.

واشنگتن، 23 ژانويه - پرزيدنت بوش سه شنبه شب تلاش کرد روحي دوباره به رياست جمهوري رنجور خود ببخشد و در سخنراني سالانه کنگره يک برنامه متواضعانه انرژي و بهداشت عمومي ارائه داد و در همان حال به کنگره که به طور روزافزوني قاطعيتش بيشتر مي شود عليه جدي نگرفتن استراتژي اش در عراق هشدار داد. (ليد به زبان انگليسي 40 کلمه است)