گروه اقتصادي؛ « دولت به اصناف نگاه سياسي ندارد.» اين اولين باري نيست که وزير بازرگاني مواضع دولت در قبال اصناف را چنين بازگو مي کند. هم او چندي قبل هشدار داده بود که اتاق بازرگاني نيز راهور سياسي نمي خواهد. معاون پارلماني ميرکاظمي نيز گفتار رئيس خود را چنين تکميل کرد؛ « اتاق بازرگاني خانه احزاب نيست.» آنها در حالي چنين ابراز عقيده مي کنند که دري نجف آبادي دادستان کل کشور در ديدار خود با اصناف تهراني به صراحت از آنها خواسته بود تا نقش خود در معادلات جامعه را پررنگ کنند؛ « شما به سابقه تاريخي اصناف نگاه کنيد. آنها در تمام معادلات حضور داشتند. حالا نيز اصناف نبايد اجازه دهند تا جو بد اقتصادي در کشور حاکم شود.»

شايد هنگامي که ميرکاظمي اصناف را به دوري از سياست دعوت مي کرد خود اطلاع نداشت که معاون سابق او يک سال قبل صنوف تهراني را چنين نواخته بود تا از حاشيه به متن بازگردند؛ « اصناف بايد در تمام تحولات کشور حضور فعال داشته باشند. اما متاسفانه به نظر مي رسد که صنوف قدري ضعيف شده باشند.» احمد طاهري خود چنين بعد از اين اظهارنظر ساختمان وزارت بازرگاني را ترک کرد تا جانشين او نيز از قدرتمندي اصناف چنين سخن گويد؛ « اصناف بزرگ ترين پارلمان بخش خصوصي هستند. اتاق بازرگاني هم قدرت زيادي دارد ولي مطمئناً اصناف سهم بيشتري دارند.»

هنوز خيلي ها روزهاي پيش از انتخابات شوراي شهر را به ياد دارند؛ دوراني که نمايندگان تمام جناح هاي سياسي حاضر در انتخابات نشست هاي خود با روساي اتحاديه هاي صنفي را به گونه يي ترتيب مي دادند تا بيشترين ميزان آراي توده ها را به سمت صندوق هاي متبوع خود سرازير کنند. هرچند که ميرکاظمي چنين ادعايي را منکر مي شود؛ او روايت مي کند که دولت قصدي براي بارکشي در بدنه اصناف نداشته است هرچند که خيلي ها روزهايي را به ياد دارند که پس از استعفاي رئيس سابق شوراي اصناف شايعاتي در شهر پيچيده بود که از رايزني هاي مسوولان عالي کشوري براي ورود به شوراي اصناف خبر مي داد. ترکيب جديد هيات رئيسه شوراي اصناف بيش از آنکه تحت تاثير دولت باشد از خرد جمعي روساي اصناف برخاسته بود ولي همچنان جناح هاي سياسي در تکاپو هستند تا بيشترين نفوذ را در اصناف داشته باشند. موتلفه اسلامي نيز در اين ميان بيشترين انرژي را صرف مي کند هرچند که دبير کل آن اينگونه ادعايي را نيز انکار مي کند؛ « موتلفه اسلامي هيچ علاقه يي ندارد تا در کار اصناف دخالت کند و تاکنون نيز هيچ گاه وارد اين حوزه نشده ايم.»

او گفتار خود را اينگونه تکميل مي کند؛ « اصناف براي خود تشکلي جداگانه دارند که به امورشان رسيدگي مي کند؛ جامعه انجمن هاي اسلامي اصناف و بازار.» نبي حبيبي پاي تشکلي را به ميان مي کشد که بيش از اصناف با موتلفه اسلامي قرابت دارد، چه موسس آن نيز در هسته بازارياني قرار داشت که موتلفه اسلامي را بنا نهادند. اما وزير بازرگاني همچنان تاکيد مي کند که اصناف را نبايد سياسي قلمداد کرد حتي هنگامي که خود اينگونه ابراز عقيده مي کند؛ « هر وقت دولت قصد داشت از نيروي اصناف بهره بجويد عده يي آمدند و ساز مخالفت سر دادند.» اما او همچنان از تعامل دولت و اصناف حرف مي زند؛ «حضور دولت نيز در بازار براساس تعامل با اتحاديه ها و اصناف خواهد بود.» وي با اشاره به اينکه بايد امروز در خصوص نحوه حضور اتحاديه ها در صحنه اقتصادي بحث کرد، افزود؛ وزارت بازرگاني و دولت نهم به اصناف نگاه سياسي و جناحي ندارند، بلکه به اعتقاد دولت مجموعه يي مومن و متدين اصناف بازرگاني را تشکيل مي دهد. ميرکاظمي خاطرنشان کرد؛ «جمع کثيري از اصناف عضو خانواده هاي شهدا و جانبازان هستند و بسيار قابل اعتماد.» وي تصريح کرد؛ در حدود 17 درصد از توليد ناخالص به اصناف تعلق دارد و هم اکنون دو ميليون واحد صنفي در سطح کشور فعاليت دارند که يک تشکل قوي را تشکيل مي دهند. وزير بازرگاني با اشاره به اينکه بايد حرکت ما به نحوي باشد که باعث حضور اصناف در صحنه شود، افزود؛ «مجموعه دولت درصدد کمرنگ کردن نقش دولت و فعال تر کردن اتحاديه ها و مجامع است.» وي با اشاره به اينکه فرهنگ اصناف کشور ما اسلامي و متفاوت از فرهنگ کشورهاي ديگر است، اذعان داشت؛ «بايد حرکت ما به شکلي باشد تا باعث توسعه خدمات در کشور شود.» او از عملکرد اتحاديه هاي صنفي طي دو سال گذشته نيز چنين تقدير مي کند؛ «در دو سال گذشته بدون اينکه دولت کار خريد را انجام دهد، مجامع و اتحاديه ها در زمينه خريد، بسته بندي، حمل و ارائه کالاها در واحدهاي صنفي اقدام کرده و تنها دولت به مديريت پرداخته است که سال آينده حتي اين کار را هم انجام نخواهد داد.» وي در ادامه گفت؛ نسبت جمعيت با واحدهاي صنفي هماهنگ نيست و در يزد براي هر 36 نفر يک واحد صنفي وجود دارد. وزير بازرگاني همچنين در جمع تجار و بازاريان يزد گفت؛ مسائل و مشکلاتي که در هر استاني مطرح مي شود، به ساختار اقتصادي کشور و رويه يي برمي گردد که بايد اصلاح يا تغيير کند.

اصل 44

شايد ديگر اظهارنظر در مورد اصل 44 به يک کليشه يي مرسوم براي مسوولان دولتي بدل شده باشد. طي يک سال گذشته نيز تقريباً تمام مسوولان دولتي و حکومتي کشور در مورد ضرورت هاي اجراي اين اصل سخن گفته اند. عده يي در تقدير از صدور اين ابلاغيه کلام خود را آغاز مي کنند و ديگراني هم گلايه از عدم اجراي آن را به عنوان مطلع کلامشان برمي گزينند. اما از ميان اصناف تاکنون کمتر مسوولي در اين مورد ابراز عقيده کرده است و تنها چند باري رئيس شوراي اصناف کشور آن را مورد نقد قرار داده و معاون وزير بازرگاني نيز خواهان تغيير مسير آن به سمت اصناف شده است. در همين حال وزير بازرگاني نيز در مورد ضرورت هاي اجراي اين اصل از سوي اصناف چنين سخن مي گويد؛ «برخي موارد و اشکالات مطرح در سطح جامعه واقعيت قانون نيست، بلکه در حقيقت در آن زمينه قانون بد عمل مي شود که ناشي از فقر دانش در کشور است. وي با اشاره به سياست هاي کلي اصل 44 اظهار داشت؛ سياست هاي کلي اصل 44 پايه و اصول يک تحول عظيم اقتصادي در کشور است که متاسفانه کمتر به آن پرداخته شده و اصولاً به خصوصي سازي و واگذاري تعبير مي شود. وزير بازرگاني اظهار داشت؛ بزرگ ترين نقيصه بزرگ فعلي کشور اين است که دولت آنقدر بزرگ شده است که بايد به جاي بنگاه ها و اتحاديه ها پاسخگو باشد. وي با بيان اينکه خروج دولت ها از اقتصاد بايد معنادار باشد، خاطرنشان کرد؛ اگر زيرساخت ها در کشوري درست نباشد، حتي واگذاري ها با مشکل مواجه خواهد شد که در اين زمينه در ابلاغيه مقام معظم رهبري درخصوص اصل 44 به مواردي نظير هدايت و نظارت دولت، عدالت اجتماعي و توانمندسازي بخش خصوصي پرداخته شده است که بايد به آن نگاه ويژه يي داشت.

وزير بازرگاني اظهار داشت؛ بايد در يک تعامل خوب، منطقي و اصولي به جاي تقابل، به حل اصولي مسائل بپردازيم و در مديريت بنگاه ها به جد، نيازمند تحول مديريتي هستيم. معاون او چندي قبل از تغيير جهت واگذاري ها اطلاع داده بود. محمدصادق مفتح اعتقاد دارد؛ «براساس اين اصل بايد اختيارات نيز واگذار شود.» او روايت مي کند که تصاحب کارخانه و کارگاه هاي دولتي چندان حاصلي ندارد، اگر قرار است دولت همچنان تصميم گير نهايي باشد.

ليلا آجربنديان؛ اکبر زرگاني نژاد کارگزار بورس اوراق بهادار تهران چهره يي شناخته شده براي فعالان بازار سرمايه است. به بهانه تاسيس کانون کارگزاران با وي که از اعضاي هيات موسس کانون است به گفت وگو نشستيم تا تحليلي از اوضاع بازار داشته باشيم.

? در ابتدا تحليلي از وضعيت فعلي بازار سرمايه ارائه دهيد؟

بورس حالتي از گذار را طي مي کند. تا قبل از تصويب قانون جديد، عناصر بازار بر مبناي چارچوب مشخصي عمل مي کرد پس از تصويب قانون با حفظ اصول حاکم بر بازار نهادهاي پيشگيري کننده شکل گرفت که شوراي عالي بورس به عنوان مقام ناظر بر ارکان بازار يکي از مهم ترين آنها است. در کنار آن شکل دهي عمليات اجرايي منطبق با شرايط جديد و نظارت توأم با انجام فعاليت هاي صورت گرفت. تشکيل شرکت بورس بخشي از وظايف اجرايي به شرکت محول شده. واحد پذيرش شرکت ها و مديريت بازار به شرکت هاي بورس انتقال پيدا مي کند. از ابتداي سال 86 شرکت فعاليت رسمي خود را براساس اساسنامه آغاز مي کند. همچنين با طي مراحل اجرايي قانون بازار سرمايه وظايفي همچون قبول پيشنهادات براي ثبت شرکت هاي سهامي عام و تشکيل نهادهاي مالي پيش بيني شده در قانون، رسميت بخشيدن به بازار خارج از بورس (OTC)، تشکيل شرکت هاي سهامي عام کالايي که در حوزه معاملات کالا فعاليت مي کنند و کمک به شکل گيري ابزارهاي مالي مجموعه عوامل موثر در توسعه نظام مند بازار را فراهم مي کنند.

? کانون کارگزاران به عنوان يکي از عوامل اجرايي تا چه حد در روند قانون بازار موثر خواهد بود؟

حرکت قانون به چگونگي فعاليت کانون کارگزاران در آينده مربوط مي شود، کانون کارگزاران به عنوان يک تشکل حرفه يي در جهت توسعه بازار نقش موثري را در ارتباط بين عناصر اصلي بازار يعني سرمايه گذار و کارگزار ايفا خواهد کرد. عدم فعاليت کانون کارگزاران عامل تاثيرگذار بر روند راکد بازار محسوب نمي شود و اميد است با شکل گيري آن تاثير ميان مدت و بلندمدت آن را بر بازار شاهد باشيم. کارگزاران اعضاي کانون را تشکيل مي دهند و همواره با زمان و متناسب با چارچوب ها در جهت رشد بازار سرمايه اقدامات آموزشي و تنوع در سرويس دهي و خدمت رساني را انجام دهند تا با بازاري مسلط به علم روز حرکت کنيم.

لازم به توضيح است که مجموعه بافت کانون کارگزاران با ورود سيستم جديد معاملات به بازار سرعت بيشتري در عملکرد خواهد داشت.

? در رابطه با کاربرد نرم افزار جديد بر معاملات بازار توضيح بيشتري دهيد؟

نرم افزار بازار از شهريورماه 86 عملياتي مي شود و با امکانات کافي دسترسي کاربران به اطلاعات را آسان تر مي کند. سيستم متناسب با نياز کاربران طبقه بندي شده و اطلاعات خاص مراجع را در اختيارش قرار مي دهد، يک کارگزار از طريق اين نرم افزار مي توان اطلاعات لازم در رابطه با اوراق بهادار شناخته شده در بازارهاي جهاني يا سهم مورد معامله در يک دوره زماني خاص با قيمت روزانه آن را به دست آورد. با نصب ابزارهاي معاملاتي بر روي سيستم با توجه به سرعت بالاي نرم افزار روند معاملات بهبود چشم گيري خواهد داشت. سيستم نواقص فعلي بازار را به حداقل رسانده و تبادل اطلاعاتي سرعت سرويس دهي به سرمايه گذاران را براي کارگزاران افزايش مي دهد. با اجرايي شدن سيستم، سازمان بورس بخش نظارتي سيستم و شرکت سهامي بورس بخش اجرايي آن را در اختيار خواهند داشت.

? حجم سهام شناور شرکت ها تا چه اندازه در پيشرفت بازار موثر است؟

حجم سهام شناور و در گردش در ميزان معاملات شرکت ها موثر خواهد بود و متقابلاً اوضاع بازار را متاثر خواهد کرد. مهندسي مالي مبحث مورد توجه در بورس کشورهاي پيشرفته و عنصري کاربردي در روند بازار است، در ايران نيز چند سالي است آغاز شده است ولي جنبه کاربردي به خود نگرفته است. ايجاد ابزارهاي موردنياز بازار براي تجهيز منابع، مهندسي مالي تعريف مي شود. با توجه به شرايط کشور ما به اين فن نياز داريم ولي ابزارش را در اختيار نداشتيم، بايد ابزارهاي کاربردي در جهت جذب و هدايت منابع مالي حرکت کنند. معتقدم پرداختن به اين فن اقدام موثري براي نيروهاي کشور، بازار سرمايه و شرکت هاي پذيرفته شده در بورس از حيث تقويت منابع و رشد اقتصاد ملي است. مهندسي مالي فن تاثيرگذار بر روند توليد، قيمت کالاها، منطقي کردن هزينه هاي مالي شرکت ها و قرار گرفتن شرکت ها در معرض توسعه خواهد بود.

همچنين به لحاظ پذيرش ريسک سرمايه گذاري به سرمايه گذاران کمک مي کند تا انتخاب مناسبي داشته باشند. شرکت ها را قادر به خلق ابزارهاي جديد براي استفاده صحيح و مناسب از سرمايه هاي راکد مي کند و امکان تجهيز منابع را فراهم مي کند.

? دورنماي صنايع بورسي را در سال آينده چگونه مي بينيد؟

شکل گيري نهادهاي مالي در سال آينده بر بخش هاي فعال بازار تاثير مطلوبي خواهد گذاشت. همچنين شرايط مطلوب اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي در گرو جهت گيري هاي سياست هاي اقتصادي است. بنابراين با توجه به شرايط موجود اقتصادي هرچه شرکت ها از حيث هزينه هايي که قيمت تمام شده محصولات را تشکيل مي دهد به منابع داخلي متکي باشند و بتوانند بازارهاي ملي و منطقه يي را پوشش دهند براي سرمايه گذار مناسب تر هستند. شرکت هايي که در توليد کالا متکي به مواد اوليه خارجي هستند، در رقابت سختي با محصولات خارجي قرار گرفته و با درايت و مهارت مديرانشان مي توانند شرايط مناسبي را فراهم کنند. در کل سياست هاي اعمالي امروز بر صنايع مختلف دورنماي صنايع بورسي و اقتصاد کشور را نمايان مي کند.

? مسائل و مشکلات کارگزاري ها در شرايط فعلي چيست؟

مشکلات کارگزاري ها منفک از مسائل بازار نيست، روند کند و تند يا متعادل بازار بر فعاليت کارگزاري ها و پس از آن سرمايه گذاران تاثيرگذار است. چرخه بازار سرمايه، کارگزار و سرمايه گذار هميشه در گردش است و مسائل هر يک از اين زنجيره متاثر از مسائل ديگري است. اميدواريم با به کارگيري نهادهاي مالي و کانون کارگزاران بخشي از مشکلات کاهش يابد و عملکرد بازار بهتر از پيش ادامه پيدا کند.

اميرحسين زمرديان؛ هفته گذشته براي معامله گران سازمان بورس اوراق بهادار هفته يي پر فراز و نشيب بود. فروپاشي سهام شرکت فولاد مبارکه به فاصله تنها دو روز پس از عرضه اوليه و به همراه بازگشايي نماد شرکت هاي غول پيکر سايپا، پتروشيمي خارک و ملي مس ايران معامله گران را مجبور به اتخاذ تصميمات سخت در مورد خريد يا فروش سهام اين شرکت ها کرد. در بين شرکت هاي بورسي که در هفته گذشته نماد آنها بازگشايي شد سايپا بيشترين سودآوري را براي سهامداران خود به همراه آورد. جداي از آن به نظر مي رسد به طور کلي رونق به گروه خودروسازان بورس بازگشته است. در اين گروه شرايط ايران خودرو پس از افتي چندروزه به تعادل رسيده است اما شرکت پارس خودرو هنوز از شوک ناشي از تغيير مديرعامل خود خارج نشده است. در اين بين شرکت هاي جانبي گروه خودروسازي به مانند مهرکام پارس، سايپاآذين، الکتريک خودرو شرق و قطعات اتومبيل ايران نيز با توجه به پايان سال مالي و سود تقسيمي بالا از شرايط نسبتاً مطلوبي برخوردارند. بعد از گروه خودروساز گروه واسطه گري مالي دومين گروه مورد توجه بازار در هفته گذشته بود و به دنبال بانک پارسيان، بانک کارآفرين نيز به جدول بيشترين تقاضاي خريد اضافه شد. به دنبال اين اتفاق از فشار فروشندگي حاکم بر بانک اقتصاد نوين نيز کاسته و نماد شرکت از پشت صف فروش خارج شد. ليزينگ ايران و ليزينگ غدير نيز معاملات متعادل و مثبتي را دنبال کردند. گروه ساختمان سازي ديگر گروه پررونق در هفته گذشته به شمار مي رود، اين موضوع بيشتر در نمادهاي نوسازي و ساختمان تهران، سرمايه گذاري ساختماني توس گستر، مجتمع هاي توريستي و رفاهي آبادگران و سرمايه گذاري ساختمان ايران به چشم مي خورد. به اعتقاد بسياري از معامله گران بازار افزايش نرخ زمين و مسکن مي بايد دير يا زود اثر خود را بر گروه ساختمان سازان به نمايش گذارد. در گروه توليدکنندگان سنگ آهن و فولاد شرايط اندکي بهتر است و معاملات شرکت سرمايه گذاري توسعه معادن و فلزات پس از يک هفته قفل شدن در صف فروش، در هفته گذشته به صورت متعادل دنبال شد.

گروه اقتصادي؛ دلار در بازار جهاني بار ديگر در برابر 10 ارز مطرح بين المللي تضعيف شد. اين ارز امريکايي که به دليل تقويت يورو در سطح جهاني و تغيير سبد ارزي سير نزولي را با شدت طي مي کند با کاهش 84 درصدي در برابر ين ژاپن و 73 درصدي در برابر يورو باعث تقويت اين ارزهاي بين المللي در بازار جهاني شد. البته ارزش دلار به رغم طي کردن پله هاي نزولي نتوانست تاثيري در افزايش قيمت طلا داشته باشد در حال حاضر طلا در سطح جهاني با توجه به تقويت ارزهاي جهاني در برابر دلار با افت چشمگيري روبه رو شده است. برخي از تحليلگران بازار مي گويند با توجه به نوسانات منفي بازار نفت و ارز، قيمت طلا بيش از اين کاهش خواهد يافت اما از آنجايي که سرمايه داران در بازار سهام ضررهايي را متحمل شده اند ديگر پولي براي خريد طلا باقي نخواهد ماند.

برخي معامله گران مي گويند اغلب سرمايه داران طي هفته اخير اقدام به فروش طلا کرده اند. در حال حاضر قيمت هر اونس طلا در بازار جهاني با کاهش 7 درصدي به 638 دلار و 90 سنت رسيده است.

قيمت طلا در بازار داخلي نيز تحت تاثير شرايط بين المللي روند نزولي را طي مي کند در شرايط کنوني با وجود افزايش تقاضا و کاهش ارزش دلار در سطح جهاني، جهشي در بازار طلا وجود ندارد و قيمت سکه به رغم تمايل خريداران و توجه ويژه شرکت هاي دولتي به اين کالاي پرطرفدار به دور از رشد مصنوعي در سطح قيمتي مناسب به ثبات رسيده است. قيمت سکه طرح جديد در حال حاضر بر روي 152 هزار تومان و طرح قديم 180 هزار تومان حرکت مي کند. نرخ نيم سکه و ربع سکه نيز به ترتيب به 76 هزار و 500 و 39هزار و 500 تومان رسيده است. قيمت دو ارز مطرح جهاني نيز در بازار داخلي از نوسانات بين المللي تبعيت نکرده و نوسانات محسوسي نداشته است. قيمت دلار در بازار داخلي در حال حاضر به 927 تومان و يورو به 1224 تومان رسيده است.