پيشنهاد فعاليت هايي براي هفته و روز نجوم

محمدمهدي مطيعي*

روز نجوم فرصتي است که منجمان حرفه يي و آماتور را بين مردم جامعه مي برد و به جاي آنکه مردم براي مشاهده آسمان و ابزارهاي نجومي به رصدخانه ها و مراکز نجومي خارج از شهر عزيمت کنند، تلسکوپ هاي منجمان در اماکن عمومي در سطح شهر مستقر مي شود و پذيراي علاقه مندان به آسمان و رازهاي درون آن است.

در روز نجوم هزاران نفر از کساني که شايد هنوز از پشت تلسکوپ به آسمان ننگريسته اند، با يافتن فرصت مشاهده اجرام آسماني درمي يابند چه چيزي است که عده بسياري از منجمان حرفه يي و آماتور را شيفته خود کرده است. گروه هاي نجوم، موزه هاي علوم، رصدخانه ها، دانشگاه ها، افلاک نماها، آزمايشگاه ها، کتابخانه ها و مراکز علوم طبيعي اين فرصت را در اختيار عموم مردم قرار مي دهند تا با بازديد (ترجيحاً رايگان) از اين مراکز با مقدمات و جذابيت هاي علم اختر شناسي آشنا شوند.

چنين برنامه هايي با عنوان روز نجوم نخستين بار در سال 1973 ميلادي (1352 شمسي) در کاليفرنيا اجرا شد. داگ برگر، رئيس انجمن نجوم کاليفرنياي شمالي، تصميم گرفت که به جاي آنکه مردم را به مراکز نجومي(که بيشتر اين مراکز در خارج از شهرها واقع شده اند) دعوت کنند، تلسکوپ ها و ساير تجهيزات نجومي را به ميان مردم ببرند و با استقرار گروه هاي نجومي در اماکن عمومي پر تردد (نظير پارک ها و مراکز فروش بزرگ) فرصت مشاهده آسمان را براي آنها فراهم آورند. اين ايده مورد استقبال واقع شد و پس از آن علاوه بر امريکا، گروه هاي نجومي ديگر کشورها نيز به برگزاري مراسم روز نجوم راغب شدند و به اين ترتيب همه ساله روز نجوم به صورت بين المللي و در زماني مشخص در سراسر جهان برگزار مي شود.

مسوول اعلام زمان و هماهنگي مراسم روز نجوم، اتحاديه نجوم (ASTRONOMICAL LEAGUE) است. اين اتحاديه يکي از روزهاي تعطيلات آخر هفته (معمولاً شنبه، براي کشورهايي که تقويم رسمي آنها تقويم ميلادي است) بين 15 آوريل تا 15 ماه مه ميلادي (26 فروردين تا 25 ارديبهشت شمسي) را که ماه به حالت تربيع اول (هفتمين روز از ماه قمري) نزديک است، به عنوان روز نجوم و هفته پيش از آن را که شامل روز نجوم است، به عنوان هفته نجوم اعلام مي کند. البته طبق نگارش ششم دستورالعمل اين اتحاديه، بهتر است کشورهاي مختلف مناسب ترين روز را که امکان جذب بيشترين مخاطب براي برنامه هاي روز نجوم را دارد و در بازه مذکور نيز قرار داشته باشد، انتخاب کنند.

شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران (www.asiac.ir) که مسووليت هماهنگي روز نجوم را در کشور ما عهده دار است، جمعه 31 فروردين 1386 را به عنوان روز نجوم تعيين کرده است، زيرا برخلاف کشورهايي که از تاريخ ميلادي استفاده مي کنند، جمعه روز آخر هفته و تعطيل ايرانيان است و براي بسياري از مردم حاضر در پارک ها و ديگر مراکز تفريحي بهترين فرصت براي ترويج نجوم را فراهم مي سازد.

گروه هاي نجومي کشور ما نيز از سال 1380 روز نجوم را گرامي مي دارند و مراسم مختلفي را در ارتباط با اهداف اين روز در نقاط مختلف کشور برگزار مي کنند. در چند سال اخير نيز برنامه هاي مختلفي در هفته نجوم که به روز نجوم ختم مي شود، تدارک ديده شده است. هماهنگي و اطلاع رساني مناسب برنامه هاي هفته و روز نجوم در سال 1385، سبب شد که اتحاديه نجوم (www.astroleague.org) جايزه اصلي بهترين برگزاري مراسم روز نجوم در سال 2006 ميلادي را به کشور جمهوري اسلامي ايران اختصاص دهد.

از جمله فعاليت هايي که در هفته و روز نجوم مي توان انجام داد، مي توان به اختصار به موارد زير اشاره کرد؛

- در صورت امکان منجمان مطرح و شناخته شده بين مردم حضور يابند و به پرسش هاي آنان به زبان ساده پاسخ گويند. از جمله مي توان به کج فهمي هاي مرتبط با نجوم پرداخت و خرافاتي را که با رنگ و لعاب نجومي در جامعه رواج دارد براي مردم بازگو کرد و بي ريشه بودن آنها را از ديدگاه علمي بيان کرد.

- رصد خورشيد از پشت چشمي تلسکوپ و با استفاده از فيلترهاي استاندارد و امن خورشيدي و نيز با توجه به زمان برگزاري روز نجوم، رصد ماه ساعتي پس از ظهر و توضيح در رابطه با حفره ها و عوارض سطحي اين همسفر فضايي زمين که مي تواند براي مردم بسيار جذاب باشد.

- اجراي بازي هاي نجومي براي کودکان به گونه يي که مفاهيم نجومي در اين بازي ها به زبان ساده بيان شوند.

- پخت غذاهاي نجومي توسط خانواده ها يا برخي توليدکنندگان و ارائه دهندگان مواد غذايي. غذاها مي توانند به صورت اشکال نجومي پخته شوند و براي عموم عرضه شوند.

- اجراي مدل منظومه شمسي به ويژه در پارک ها به گونه يي که مقياس فاصله سيارات تا حد امکان حفظ شود و اشخاصي براي توضيح در محل هر سياره حضور داشته باشند.

- ايجاد غرفه هاي ساخت ماکت فضاپيماها و آشنايي با آنها.

- ايجاد غرفه داستان و شعر نجومي

- برگزاري زنگ نجوم در مدارس. مي توان با هماهنگي آموزش و پرورش هر شهر زنگ نجوم را در يکي از روزهاي هفته نجوم برگزار کرد. به ويژه در شهرهايي که تعداد منجمان آماتور در آنها قابل توجه است مي توان از اين منجمان خواست که در اين بازه زماني در برخي مدارس حضور يابند و زنگ نجوم را با رصد خورشيد و ارائه توضيحاتي در رابطه با نجوم برگزار کنند.

به طور مثال به پيشنهاد انجمن نجوم آماتوري آسمان توس مشهد روزهاي هفته نجوم در سال جاري به نام دانشمندان نجوم ايراني به شرح زير نامگذاري شده اند؛

روز اول - شنبه 25/1/86؛ محمد خوارزمي، روز دوم - يکشنبه 26/1/86؛ ابوريحان بيروني، روز سوم - دوشنبه 27/1/86؛ ابوالوفا بوزجاني، روز چهارم - سه شنبه 28/1/86؛ عبدالرحمان صوفي، روز پنجم - چهارشنبه 29/1/86؛ حکيم عمر خيام نيشابوري، روز ششم - پنجشنبه 30/1/86؛ خواجه نصيرالدين طوسي، روز هفتم - جمعه 31/1/86؛ غياث الدين جمشيد کاشاني. در هر يک از اين روزها عموم مردم که در برنامه ها حضور دارند با اين دانشمندان بزرگ ايراني که از منجمان شهير جهان هم هستند آشنا مي شوند.

شما مي توانيد براي برپايي هر چه بهتر مراسم هاي هفته نجوم با گروه هاي نجومي شهرتان همکاري کنيد.

*عضو هيات دبيران شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران و مسوول انجمن نجوم آماتوري آسمان توس مشهد

تمامي برنامه هايي که در ذيل آمده حاصل گزارش هاي رسيده از گروه هاي نجومي کشور به نگارنده اين ستون است. لازم به ذکر است گروه هاي بسيار ديگري نيز در سرتاسر کشور برنامه هايي را به مناسبت روز نجوم برگزار خواهند کرد. شما مي توانيد با شرکت در برنامه هاي عمومي روز نجوم در هر شهري که هستيد به جمع منجمان آماتور کشور بپيونديد.

انجمن نجوم آسمان سبلان- اردبيل

نصب پلاکارد در سطح شهر و سخنراني درباره روز نجوم در مدارس اردبيل، پخش بروشورهاي اطلاع رساني نجوم و نمايش پوسترهاي نجومي، برگزاري رصد عمومي آسمان شب و نمايش ابزارهاي اپتيکي در محوطه مجتمع فرهنگي فدک.

sabalan_sky@yahoo.com رضا شجاعي

گروه نجوم دانشگاه آزاد اسلامي اراک

برنامه هاي اين گروه از 25 تا 31 فروردين در طول هفته نجوم عبارتند از؛

برپايي نمايشگاه عکس هاي نجومي اعضاي گروه، نمايش تجهيزات رصدي گروه، برگزاري کارگاه هاي آموزشي مختلف در زمينه نجوم آماتوري، غرفه آشنايي با ابزارآلات رصدي. کارگاه آشنايي با عکاسي نجومي و روش هاي عکسبرداري نجومي، چاپ و توزيع رايگان خبرنامه نجومي، پاسخ به سوالات نجومي بازديدکنندگان از نمايشگاه، پخش فيلم و تصاوير نجومي، برگزاري سمينار تخصصي نجوم، برگزاري مسابقه نجومي و برپايي رصد عمومي آسمان شب در محل پرديس دانشگاه

اراک- خيابان دانشگاه- مجتمع فني مهندسي و علوم پايه دانشگاه آزاد اراک

m-sameni@araku.ac.ir مهدي ثامني

گروه نجوم هفت اورنگ مرکز آموزشي فرزانگان زينب (س)- تهران

برپايي غرفه رصد خورشيد و آشنايي با تلسکوپ، آشنايي با پديده خورشيدگرفتگي و ماه گرفتگي، آشنايي و ساخت ساعت هاي آفتابي، نقاشي کودکان، آشنايي با صور فلکي آسمان، پخش فيلم و تصاوير نجومي، فروش ابزار و منابع آشنايي با نجوم، ماکت منظومه شمسي، و شناخت ماه تنها قمر زمين

تمامي برنامه ها توسط دانش آموزان همين مرکز و در سطح عمومي ارائه خواهد شد.

شرکت در برنامه و بازديد براي عموم آزاد است. زمان 9 صبح الي 14

نشاني محل برگزاري؛ شهرري، ميدان شهرداري، خيابان هلال احمر، خيابان شهيد محمد فدايي، مرکز آموزشي فرزانگان زينب(س)

فاطمه هاشمي نياري sarda_m20@yahoo.com

گروه نجوم خيام

اين گروه براي روز نجوم دو برنامه تدارک ديده است.

برنامه صبح بازديد از بازه حور از بناهاي تاريخي که گفته مي شود رصدخانه يي باستاني است و برنامه شبانه رصد آسمان در محل باغ امين اسلامي.

ايمان خرميان

iman.kho@gmail.com

انجمن نجوم پاسارگاد (سعادت شهر)- فارس

گروه نجوم پاسارگاد که جزء برترين گروه هاي نجومي کشور است امسال نيز همچون سال هاي گذشته برنامه هاي متنوعي را جهت گراميداشت روز نجوم برگزار مي کند.

- رصد خورشيد، اجراي نمايش هاي آموزشي نجومي، نمايش عکس هاي آسمان شب و مسابقه نجومي

- پخش پوستر و کارت پستال هاي آموزشي نجوم توسط يک گروه سيار در سعادت شهر

- سخنراني هاي عمومي و برنامه رصدي آسمان شب و رصد خورشيد در روز

اصغر کبيري kabiri_starnight@yahoo.com

شاخه نجوم انجمن علمي فيزيک دانشگاه رفسنجان

برگزاري سمينار نجوم آماتوري در روز نجوم شامل سخنراني درباره تاريخچه نجوم و ابزار نجومي، معرفي دانشمندان علم نجوم ايران، نجوم در قرآن کريم و ارائه برنامه هاي آينده گروه نجوم دانشگاه به همراه فروش نرم افزارهاي نجومي. اختتاميه اين برنامه رصد آسمان شب براي شرکت کنندگان اين سمينار است.

رفسنجان- پرديس اصلي دانشگاه ولي عصر رفسنجان- آمفي تئاتر مرکزي

نسرين رزم جويي

nasrinraz@yahoo.com

گروه نجوم پژوهش سراي دانش آموزي زکرياي رازي (آموزش و پرورش ناحيه يک شهرري)

اين گروه با همکاري شهرداري منطقه 20 و همراه با گروه هاي نجومي مرکز نجوم حرم شاه عبدالعظيم، پژوهش سراي دانش آموزي باقرالعلوم- منطقه قرچک، آسمان کوير پژوهش سراي دانش آموزي فرهنگ منطقه ورامين، پژوهش سراي دانش آموزي دکتر حسابي منطقه کهريزک، مدارس آموزش و پرورش ناحيه يک شهرري و کانون فرهنگي تربيتي بسيج شهرري مراسم روز نجوم را به صورت برپايي ايستگاه هاي نجومي در شهرري برگزار مي کند. اين ايستگاه ها شامل ايستگاه هاي رنگ آميزي نجومي صورت کودکان، نقاشي توسط بچه ها با مداد رنگي و آبرنگ، ساخت سفينه هاي فضايي توسط علاقه مندان، پرسش و پاسخ نجومي و ايستگاهي جهت توضيح در مورد اجرام آسماني است.

زمان؛ 31فروردين 1386 - ساعت 15 تا 21

نشاني محل برگزاري؛ شهرري - خيابان جاده قم - ميدان مدرس- پارک مدرس

غلامحسين رستگارنسب rastegarnasab@yahoo.com www.teo.ir/nojum

انجمن نجوم آماتوري آسمان توس و ديگر گروه هاي نجومي مشهد

روز اول - شنبه 25/1/86؛ روز محمد خوارزمي

1- افتتاح نمايشگاه نجوم در محل دانشکده علوم پايه دانشگاه فردوسي مشهد، دانشگاه خيام و خانه نجوم مشهد. (اين نمايشگاه ها در طول هفته داير خواهند بود)

2- پخش فيلم نجومي در آمفي تئاتر دانشکده علوم پايه دانشگاه فردوسي مشهد

3- رصد عمومي در آموزشکده الزهرا (س) مشهد

روز دوم - يکشنبه 26/1/86؛ روز ابوريحان بيروني

1- نشست نجومي اعضاي انجمن آسمان توس با دانش آموزان دبيرستان حسين فاتح

2- برگزاري کارگاه معرفي نرم افزارهاي نجومي در دانشکده علوم پايه دانشگاه فردوسي مشهد

3- پخش فيلم نجومي در آموزشکده الزهرا (س) مشهد

روز سوم - دوشنبه 27/1/86؛ روز ابوالوفا بوزجاني

1- برگزاري همايش نجوم در دبيرستان آرمينه مصلي نژاد

2- برگزاري کارگاه کاوش تصاوير ماهواره يي در دانشکده علوم پايه دانشگاه فردوسي مشهد

3- پخش تصاوير نجومي در برخي فروشگاه هاي لوازم صوتي - تصويري در سطح شهر

4- پخش فيلم نجومي در آموزشکده الزهرا (س) مشهد

روز چهارم - سه شنبه 28/1/86؛ روز

عبد الرحمان صوفي

1- برگزاري همايش نجوم در دبيرستان شهيد حاتمي

2- برگزاري همايش نجوم در دانشکده علوم پايه دانشگاه فردوسي مشهد

3- برگزاري کارگاه رويت هلال در دانشگاه خيام

4- پخش تصاوير نجومي در برخي فروشگاه هاي لوازم صوتي - تصويري در سطح شهر

روز پنجم - چهارشنبه 29/1/86؛ روز حکيم عمر خيام نيشابوري

1- برگزاري نشست نجومي، رويت هلال و رصد آسمان در کنار برج رادکان و براي عموم علاقه مندان

2- رويت هلال و رصد آسمان در دانشکده علوم پايه دانشگاه فردوسي مشهد

روز ششم - پنجشنبه 30/1/86؛ روز خواجه نصيرالدين طوسي

1- برگزاري پنجاهمين باشگاه نجوم مشهد ويژه روز نجوم

2- درج خبر فعاليت هاي باشگاه نجوم کودکان مشهد و روز نجوم در ايران در صفحه کودک و نوجوان روزنامه خراسان

3- زنگ نجوم در مجموعه مدارس مجتمع امام رضا (ع) مشهد

4- رصد عمومي در آموزشکده الزهرا (س) مشهد

روز هفتم - جمعه 31/1/86؛ روز غياث الدين جمشيد کاشاني

- استقرار اعضاي انجمن نجوم آماتوري آسمان توس و اعضاي باشگاه نجوم کودکان در پارک ملت از ساعت 11 صبح الي 23 و استقرار اعضاي خانه نجوم در پارک کوهسنگي از ساعت 11 صبح الي 21 و برگزاري نمايشگاه، غرفه، مسابقه و رصد عمومي و نيز اعلام برگزاري مسابقه سراسري يلدا، نخستين کتاب شعر و داستان هاي نجومي کودکان ايران، با حمايت باشگاه نجوم کودکان مشهد (www.kidsastronomy.ir)

محمد مهدي مطيعي

motiei@yahoo.com

شراگيم اميني

دوستداران آسمان شب، شما نيز همچون ديگر صنوفي که به فعاليت در زمينه هاي مختلف علمي، هنري، سياسي و اجتماعي مشغولند، داراي روز مخصوص به خود در طول سال هستيد. روز نجوم روزي است براي تمامي آنهايي که شب ها به آسمان تاريک شب مي نگرند تا نظاره گر درخشش شهاب سنگي پرنور، مقارنه زيباي دو سياره، حرکت پرشتاب دنباله داري سپيد يا به تاريکي رفتن تنها قمر زمين بر اثر پديده کسوف باشند.

قدمت دانش نجوم به قدمت تاريخ بشر است. هزاران سال پيش که هنوز آتش کشف نشده بود، اجداد ديرينه ما شب ها به آسمان پرستاره يي چشم داشتندکه براي آنها تصاويري بزرگ از حيوانات و انسان و عجايب بود. آنها از کنار هم قرار گرفتن تعدادي از اجرام آسماني، شکل شير را مي ديدند يا اشکالي ديگر چون عقرب و خرچنگ و انساني در حال پرتاب تيرکمان. بعدها آتش کشف شد و سال ها پس از آن آتشکده ها و آتشخانه ها و معابد بسياري، شب ها همچون خورشيدي از آتش نورافشاني مي کردند. باز هم همه چيز براي نگاه به آسمان مناسب بود. شب ها هنوز خيلي تاريک بودند. اما با ورود انسان به عصر صنعتي شدن و سپس آغاز قرن بيستم همه چيز به ناگهان تغيير کرد.

نمي توان گفت همان تعداد ستارگاني که بشر اوليه در پنجاه هزار سال پيش در آسمان مي ديد انسان قرن هجدهم نيز در همان منطقه مي ديد، يا انسان پس از جنگ جهاني دوم در همان منطقه. تعداد ستارگاني که بشر از هزاران سال پيش در آسمان شب مي ديد با گسترش آلودگي نوري، روز به روز کمتر شد تا اين که به حد متوسط سه هزار جرم آسماني در عصر حاضر رسيده است. هرچند آن انساني که در پاريس زندگي مي کند نيز از معضل آلودگي نوري در رنج است، اما لااقل چندين سال است که در اروپا و امريکا، قوانين سختي براي استانداردسازي منابع نوري در حال اجرا است که در آن منبع گسترش دهنده نور (همچون چراغ خيابان) نورش را تنها رو به پايين و متمرکز در همان نقطه پراکنده مي کند. هر چقدر آلودگي نوري کمتر باشد، براي لذت بردن از آسمان شب زحمت کمتري را متحمل خواهيد شد. ديگر لازم نيست که هزينه کنيد و ده ها کيلومتر از شهرهايتان دور شويد و به مناطقي سفر کنيد که شايد امنيت مناسبي نيز ندارند.

کاروانسراي قصر بهرام که از ده سال پيش مورد توجه منجمان آماتور قرار گرفت، امروز ديگر يک رصدگاه حرفه يي نيست. اين کاروانسراي عهد صفوي که در دويست کيلومتري جنوب شرقي شهر تهران داخل پارک ملي کوير قرار دارد، داراي کمان نوري در افق هاي شمال شرقي، شمال و شمال غربي است که از آلودگي نوري شهرهاي تهران، ورامين، گرمسار و البته شهر ايوانکي ناشي مي شود که روز به روز نيز بيشتر مي شود.

اما شما مسوولان عرصه انرژي که هم اکنون در حال خواندن مطلبي درباره نجوم و دنياي آسمان شب هستيد، چگونه مي توانيد براي تاريکي آسمان شهرتان نه تنها به منجمان ، بلکه به همه کشورتان کمک کنيد؟

براي کاهش آلودگي نوري، نور بايد دقيقاً به همان نقطه يي که منظور است متمرکز شود. نور لامپ به هيچ وجه نبايد به سمت بالا برود، مگر در موارد خاص همچون فرودگاه ها و مناطق نظامي و غيره. در اين موارد نيز بهتر است لامپ هاي قديمي را از رده خارج و از فناوري هاي جديد استفاده کرد. بسياري از کشورها از انرژي خورشيدي براي تامين منابع نوري خود استفاده مي کنند. با انجام اين کارها هم در مصرف انرژي صرفه جويي مي شود و هم اين که ديگر لازم نيست گاه به گاه برق بعضي مناطق را قطع کرد. در اين ميان لطف بسيار بزرگي هم به منجمان کشورتان کرده ايد. امروز، ديگر ديدن آسماني پرستاره، رويايي براي ايرانيان است.

هفته يي که در آن قرار داريم هفته جهاني نجوم و روز جمعه 31 فروردين در کشور ما روز نجوم است. در اين روزها دوستداران آسمان شب در سرتاسر کشور در قالب گروه هاي نجومي برنامه هاي عمومي را براي آشنايي مردم با اين دانش کهن برگزار مي کنند. در سال 1384 براي نخستين بار در ايران توانستيم در روزنامه شرق چهار صفحه از روزنامه را به ويژه نامه روز نجوم اختصاص دهيم. سال بعد کار کمي سخت تر شد و ما در دو صفحه ميهمانتان بوديم. سعي ما بر اين بود که مخاطب اين مقالات کوتاه هم منجمان آماتور کشور باشند و هم کليه خوانندگان روزنامه.

امسال افتخار داريم که براي سومين سال متوالي در روزنامه اعتماد در خدمت شما باشيم. شما مي توانيد با توجه به فهرست برنامه هايي که از گروه هاي نجومي کشور براي ما ارسال شده است، در برنامه هاي روز نجوم شرکت کنيد و به خانواده شش هزار نفري ستاره شناسان آماتور ايراني بپيونديد.

ايرانيان دوستدار آسمان شب، شادباش ما را براي هفته جهاني نجوم پذيرا باشيد.

پورنگ پورحسيني*

تهيه يک ابزار رصدي مانند تلسکوپ تنها آغازي است براي يک راه طولاني؛ راهي که در نهايت به قلب زيبايي هاي آسمان شب منتهي مي شود. پيمودن درست اين راه نيازمند داشتن برنامه و آگاهي از مسائلي است که در اين نوشتار کوشش خواهيم کرد توجه شما را به برخي جنبه هاي آنها جلب کنيم.

تقريباً در تمامي شهرهاي بزرگ امکان رصد آسمان در حدي بيش از چند صورت فلکي و جرم پرنور وجود ندارد. بنابراين شما براي استفاده درست از ابزار رصدي خود (که بعضاً براي تهيه آن مجبور به گذشت از بسياري از ديگر خواسته هاي خود شده و سختي زيادي کشيده ايد) ناچاريد راه کوه و بيابان را در پيش بگيريد و دل به دامن طبيعت بسپاريد.

در مواردي مي توانيد با استفاده از تورهاي نجوم (که خوشبختانه امروزه تعداد برگزارکنندگان آنها رو به افزايش است) بخشي از نياز خود را در اين زمينه پوشش دهيد. اگر قصد سفر با تورهاي نجوم را داريد، حتماً پيش از سفر از توانايي برگزارکننده تور در مديريت درست تور و برخورد با شرايط نامتعارف خاص تورهاي طبيعت، به خصوص تورهايي که در دل شب هاي تاريک و در نقاطي نامتعارف برگزار مي شوند، اطمينان حاصل کنيد.

کوشش کنيد برخي شرايط نامتعارض را که ممکن است در اين تورها دامنگير گروه شوند، شناسايي کرده و در ابتداي آشنايي با تورگرداني که قصد برگزاري اين گونه تورها را دارد، از توانايي او براي برخورد با اين حوادث اطمينان حاصل کنيد.

وجود کيف کمک هاي اوليه، پيش بيني ذخيره آب و غذاي اضافي، انتخاب مناسب خودرو، وجود حداقل امکانات موردنياز براي برپايي يک کمپ رصدي، تامين پوشش بيمه يي کامل و کارآمد براي تمامي شرکت کنندگان در سفر و مهم تر از همه دارا بودن صلاحيت اخلاقي و تعهدپذيري در حد نهايت قابل تصور برخي از شرايطي هستند که مي توانند باعث موفقيت يک تورگردان در برگزاري يک تور نجوم شوند.

اما شما هميشه نمي توانيد برنامه هاي رصدي خود را محدود به تورهاي نجومي کنيد که معمولاً در بهترين حالت توسط تورگرداناني که به نوعي کار خود را بر روي اين زمينه متمرکز کرده اند، به صورت ماهانه برگزار مي شوند.

در اين مورد پيشنهاد ما به طور مشخص اين است که شما با تشکيل گروهي کوچک که تعداد اعضاي آن حداقل از 3 نفر شروع و معمولاً حداکثر به حدود 15 نفر ختم مي شود، با استفاده از امکانات شخصي برنامه هاي رصدي سبک برگزار کنيد.

در چنين صورتي بهترين کار اين است که شما نزديک ترين نقطه يي را که در آن آسمان به حد کافي تاريک است نسبت به منزل خود شناسايي کنيد. وجود امنيت، آسمان تاريک و دسترسي آسان سه شرط اساسي انتخاب چنين رصدگاه هايي است.

حتماً پيش از برگزاري نخستين برنامه رصدي، طي روز سري به منطقه بزنيد و با مردم منطقه از نزديک آشنا شويد. بد نيست مسوولان انتظامي محل را هم در جريان کار خود بگذاريد. سعي کنيد هميشه زمين هاي هموار و سخت را براي رصد انتخاب کنيد.

منابع آبي و نقاط مرطوب، به خصوص در نواحي گرم و خشک محل تجمع حشرات و خزندگاني هستند که بعضاً مي توانند دردسرساز باشند، لذا حتماً تلسکوپ خود را در نقطه يي مستقر کنيد که زميني خشک داشته و از منابع آبي به حد کفايت دور باشد. سعي کنيد حتي المقدور روي زمين دراز نکشيد. همراه داشتن يک صندلي تاشوي سبک و ارزانقيمت هم مي تواند به راحتي بيشتر شما منجر شود و هم از برخي گزيدگي ها توسط جانوراني مانند عقرب پيشگيري کند. کوشش کنيد منطقه يي را که براي رصد انتخاب مي کنيد تحت پوشش تلفن همراه باشد و در پايان، هرگز کيف کمک هاي اوليه خود را جا نگذاريد.

اگر هم توانستيد در يکي از دوره هاي امداد که توسط سازمان هايي نظير جمعيت هلال احمر برگزار مي شود شرکت کنيد. داشتن مهارت امداد، علاوه بر فراهم کردن زمينه ياري شما به نزديکانتان در مواقع بحراني، مي تواند سطح امنيت شما را در چنين سفرهايي تا حد قابل توجهي افزايش دهد.

لطفاً هرگز فراموش نکنيد اول ايمني، بعد سفر و رصد آسمان شب.

* پيشاهنگ رقابت نجومي مارتن مسيه

سيد محسن قاضي ميرسعيد*

رويت هلال ماه علم بررسي آغاز و پايان ماه قمري است. يک رويت گر هلال ماه به کمين هلالي باريک مي نشيند تا آن را از پس افقي خوب و تميز يا حتي از لابه لاي غبار و آلودگي هاي مختلف شکار کند.

رويت هلال ماه را مي توان از دو نگاه بررسي کرد؛

الف- با چشم غيرمسلح

ب- با چشم مسلح

با توجه به اينکه در اکثر جوامع دنيا رويت هلال را با ابزار رصدي پذيرفته و حتي در مورد رويت جوان ترين هلال ماه نيز رقابت تنگاتنگي وجود دارد، لذا نگارنده بدون وارد شدن در بحث فقهي آن فقط از ديد علمي به بررسي هلال ماه هاي شامگاهي (بعد از مقارنه) و هلال صبحگاهي (قبل از مقارنه) سال 1386 پرداخته است. هر چند تمام هلال ها از نظر نگارنده حائز اهميت هستند، اما در اين مقاله سعي شده به هلال هاي مهم و بحراني توجه بيشتري مبذول شود.

الف-وضعيت رويت پذيري هلال شامگاهي ماه هاي قمري سال 1386

هلال ماه ربيع الثاني 1428 هجري قمري؛ در شامگاه چهارشنبه 29 فروردين 1386هجري شمسي مطابق با 18 آوريل 2007 ميلادي برابر با 29 ربيع الاول 1428 هجري قمري. اين هلال در تمام پهنه ايران با چشم غيرمسلح به آساني رويت خواهد شد.

هلال ماه جمادي الاولي 1428 هجري قمري؛ در شامگاه پنجشنبه 27 ارديبهشت 1386هجري شمسي مطابق با 17 مه 2007 ميلادي برابر با 29 ربيع الثاني 1428 هجري قمري. اين هلال در تمام پهنه ايران با چشم غير مسلح به آساني رويت خواهد شد.

هلال ماه جمادي الثاني 1428 هجري قمري؛ در شامگاه جمعه 25 خرداد 1386 هجري شمسي مطابق با 15 ژوئن 2007 ميلادي برابر با 29 جمادي الاولي 1428 هجري قمري. اين هلال در شمال، مرکز، حدود جنوب، شمال غربي، غرب و جنوب غربي ايران با دوربين هاي قوي 150+40 و در مناطق شرق و شمال شرق با تلسکوپ و در منتها اليه جنوب و همچنين در جزاير هميشه ايراني خليج فارس با تلسکوپ هاي قوي قابل رويت و در جنوب شرقي ايران با ابزارهاي قوي احتمال رويت آن ضعيف خواهد بود. به عنوان مثال در شهر سراوان زماني که خورشيد 5 درجه زير افق قرار دارد و اين حالت بهترين زمان براي رويت هلال هاي بحراني است جدايي زاويه يي کمي بيش از حد تجربي دانژون است و از سن ماه حدود 11 ساعت و 54 دقيقه مي گذرد.

هلال ماه رجب 1428 هجري قمري؛ در شامگاه يکشنبه 24 تير 1386 هجري شمسي مطابق با 14جولاي 2007 ميلادي برابر با 30 جمادي الثاني 1428 هجري قمري. اين هلال در تمام پهنه ايران با چشم غيرمسلح به آساني رويت خواهد شد.

هلال ماه شعبان 1428 هجري قمري؛ در شامگاه سه شنبه 23 مرداد 1386 هجري شمسي مطابق با 14 آگوست 2007 ميلادي برابر با 30رجب 1428 هجري قمري. اين هلال در تمام پهنه ايران با چشم غيرمسلح به آساني رويت خواهد شد. لازم به ذکر است هلال ماه شعبان در شامگاه 29 رجب 1428 در هيچ نقطه يي از ايران با چشم مسلح رويت نخواهد شد. بديهي است رويت نشدن اين نوع هلال ها حکايت از آن دارد که حد تجربي دانژون مي تواند همان 7 درجه يي باشد که آندره دانژون دانشمند مشهور فرانسوي و يکي از استادان مکانيک سماوي با رصدهاي متوالي به آن حد رسيده و تا به امروز نيز کسي موفق به رويت هلال ماهي با جدايي زاويه يي کمتر از7 درجه نشده است.

هلال ماه رمضان 1428 هجري قمري؛ در شامگاه چهارشنبه 21 شهريور 1386 هجري شمسي مطابق با 12 سپتامبر 2007 ميلادي و برابر با 29 شعبان 1428 هجري قمري. اين هلال در اکثر نقاط ايران مانند شرق، شمال شرقي، شمال، شمال غربي و غرب کشور حتي با تلسکوپ هم به هنگام غروب خورشيد رويت نخواهد شد. اين هلال فقط در جنوب شرقي، جنوب، و جنوب غربي ايران با دوربين هاي دوچشمي قوي قابل رويت است. بديهي است در شامگاه پنجشنبه 22 شهريور هلال ماه با ارتفاعي متوسط اما با درخشندگي زياد در پهنه ايران با چشم غيرمسلح به آساني رويت خواهد شد.

هلال ماه شوال 1428 هجري قمري؛ در شامگاه جمعه 20 مهر ماه 1386 هجري شمسي مطابق با 12 اکتبر 2007 ميلادي و برابر با 30 رمضان 1428 هجري قمري. اين هلال فقط در شرق، مرکز، جنوب، غرب و جنوب غربي ايران با دوربين هاي دوچشمي نسبتاً قوي قابل رويت است. به نظر مي رسد اين هلال در هيچ نقطه يي از ايران با چشم غيرمسلح قابل رويت نخواهد بود، بديهي است افرادي که رويت با چشم غيرمسلح را مي پذيرند الزاماً مي بايستي رمضان را يک روز ديرتر آغاز کرده و يک روز ديرتر به پايان برسانند. بدين صورت که در غروب روز شنبه 21 مهر ماه هلال ماه شوال را با چشم غيرمسلح با ارتفاعي نسبتاً کم اما با درخشندگي زياد رويت کنند، زيرا ماه هاي قمري نمي تواند کمتر از 29 روز و بيشتر از 30 روز باشد.

هلال ماه ذي القعده 1428 هجري قمري؛ در شامگاه يکشنبه 20 آبان ماه 1386 هجري شمسي مطابق با 11 نوامبر 2007 ميلادي و برابر با 30 شوال 1428هجري قمري. اين هلال در مناطق شمال شرقي، شمال (مثل تهران) و شمال غربي با ابزار اپتيکي معمولي و در ساير نقاط ايران در شرايط رصدي مناسب مثل داشتن افقي پاک و تميز با چشم غيرمسلح با ارتفاعي کم و درصد روشنايي نسبتاً بالا قابل رويت است.

هلال ماه ذي الحجه 1428 هجري قمري؛ در شامگاه سه شنبه 20 آذر 1386 هجري شمسي مطابق با 11 دسامبر 2007 ميلادي و برابر با 30 ذي القعده 1428 هجري قمري. اين هلال در تمام پهنه ايران با چشم غيرمسلح با ارتفاع زياد و درخشندگي زياد به آساني رويت خواهد شد.

هلال ماه محرم 1429 هجري قمري؛ در شامگاه چهارشنبه 19 دي ماه 1386 هجري شمسي مطابق با 9 ژانويه 2008 ميلادي و برابر با 29 دي الحجه 1428 هجري قمري. اين هلال در تمام پهنه ايران با چشم غيرمسلح رويت خواهد شد.

هلال ماه صفر 1429 هجري قمري؛ در شامگاه جمعه 19 بهمن ماه 1386 هجري شمسي مطابق با 8 فوريه 2008 ميلادي و برابر با 30 محرم 1429 هجري قمري. اين هلال در تمام پهنه ايران با ارتفاعي زياد، درخشندگي بالا و مکث بالاي 80 دقيقه يکي از ساده ترين هلال هايي است که در سال 86 مي توان آن را رويت کرد. ما معتقديم اين هلال شايد نيم ساعت قبل از غروب خورشيد با چشم غيرمسلح براي افراد با تجربه و تيزبين قابل رويت باشد، مطوق بودن، ارتفاع زياد - درخشندگي خوب و مکث بالاي اين هلال براي کساني که آشنا به رويت هلال ماه نيستند، اين طور تداعي مي کند که شب قبل هلال ماه قابل رويت بوده است، در صورتي که اين يک اشتباه فاحش است و در شب قبل هلال ماه حتي با ابزار بسيار قوي نيز رويت نمي شده است.

هلال ماه ربيع الاول1429 هجري قمري؛ در شامگاه 18 اسفند 1386 هجري شمسي مطابق با 8 مارس 2008 ميلادي و برابر با 29 صفر 1429 هجري قمري. اين هلال در تمام پهنه ايران با چشم غيرمسلح رويت مي شود.

ب- وضعيت رويت پذيري هلال هاي صبحگاهي ماه هاي قمري سال 1386

هلال ماه صبحگاهي ربيع الاول 1428 هجري قمري؛ در صبحگاه سه شنبه 28 فروردين 1386 هجري شمسي مطابق با 17 آوريل 2007 ميلادي برابر با 28 ربيع الاول 1428 هجري قمري. هلال ماه صبحگاهي در هيچ نقطه يي از ايران حتي با ابزار قوي قابل رويت نيست. بديهي است در صبحگاه روز قبل هلال ضخيم ماه با چشم غيرمسلح در پهنه ايران به آساني رويت خواهد شد.

هلال ماه صبحگاهي ربيع الثاني 1428 هجري قمري؛ در صبحگاه چهارشنبه 26 ارديبهشت 1386 هجري شمسي مطابق با 16 مه 2007 ميلادي و برابر با 28 ربيع الثاني 1428 هجري قمري. اين هلال در تمام پهنه ايران با چشم غيرمسلح رويت خواهد شد.

هلال ماه صبحگاهي جمادي الاولي 1428 هجري قمري؛ در صبحگاه پنجشنبه 24 خرداد 1386 هجري شمسي مطابق با 14 ژوئن 2007 ميلادي و برابر با 28 جمادي الاولي 1428 هجري قمري. اين هلال در تمام پهنه ايران با چشم غيرمسلح به راحتي رويت خواهد شد.

هلال ماه صبحگاهي جمادي الثاني 1428 هجري قمري؛ در صبحگاه جمعه 22 تير 1386 هجري شمسي مطابق با 13 جولاي 2007 ميلادي و برابر با 28 جمادي الثاني 1428 هجري قمري. اين هلال در تمام پهنه ايران با چشم غيرمسلح به راحتي هر چه تمام تر ديده و رويت خواهد شد.

هلال ماه صبحگاهي رجب 1428 هجري قمري؛ در صبحگاه يکشنبه 21 مرداد 1386 هجري شمسي مطابق با 12 آگوست 2007 ميلادي و برابر با 28 رجب 1428 هجري قمري. اين هلال در تمام پهنه ايران با چشم غيرمسلح ديده ورويت خواهد شد. به نظر مي رسد براي رصد در مناطق غربي کشور لازمه ديدن اين هلال با چشم غيرمسلح داشتن افقي نسبتاً تميز و چشماني تيزبين لازم است.

هلال ماه صبحگاهي شعبان 1428 هجري قمري؛ در صبحگاه سه شنبه 20 شهريور 1386 هجري شمسي مطابق با 11 سپتامبر 2007 ميلادي برابر با 28 شعبان 1428 هجري قمري. اين هلال در هيچ نقطه يي از ايران حتي با ابزار قوي قابل رويت نيست. بديهي است در صبحگاه روز قبل هلال ضخيم ماه با چشم غيرمسلح در پهنه ايران به آساني رويت خواهد شد.

هلال ماه صبحگاهي رمضان 1428 هجري قمري؛ در صبحگاه چهار شنبه 18 مهر 1386 هجري شمسي مطابق با 10 اکتبر 2007 ميلادي و برابر با 28 رمضان 1428 هجري قمري. اين هلال در تمام پهنه ايران با چشم غيرمسلح به آساني رويت خواهد شد.

هلال ماه صبحگاهي شوال 1428 هجري قمري؛ در صبحگاه جمعه 18 آبان 1386 هجري شمسي مطابق با 9 نوامبر 2007 ميلادي و برابر با 28 شوال 1428 هجري قمري. اين هلال در تمام پهنه ايران با چشم مسلح به آساني رويت خواهد شد. هر چند اين هلال داراي فاز تقريباً مناسبي براي رويت با چشم غيرمسلح است، اما ارتفاع و مکث مناسبي براي رويت با چشم غيرمسلح ندارد. فقط با احتمال بسيار ضعيف اين هلال در منطقه جنوب شرقي با چشم غيرمسلح در شرايط رصدي بسيار مناسب قابل رويت است.

هلال ماه صبحگاهي ذي القعده 1428 هجري قمري؛ در صبحگاه يکشنبه 18 آذر 1386 هجري شمسي مطابق با 9 دسامبر 2007 ميلادي و برابر با 28 ذي القعده 1428 هجري قمري. اين هلال در هيچ نقطه يي از ايران حتي با ابزار قوي قابل رويت نيست. بديهي است در صبحگاه روز قبل هلال ضخيم ماه با چشم غيرمسلح در پهنه ايران به آساني رويت خواهد شد.

هلال ماه صبحگاهي ذي الحجه 1428 هجري قمري؛ در صبحگاه سه شنبه 18 دي 1386 هجري شمسي مطابق با 8 ژانويه 2008 ميلادي و برابر با 28 ذي الحجه 1428 هجري قمري. اين هلال در هيچ نقطه يي از ايران حتي با ابزار قوي قابل رويت نيست. بديهي است در صبحگاه روز قبل هلال ضخيم ماه با چشم غيرمسلح در پهنه ايران به آساني رويت خواهد شد.

هلال ماه صبحگاهي محرم 1429 هجري قمري؛ در صبحگاه چهارشنبه 17 بهمن ماه 1386 هجري شمسي مطابق با 6 فوريه 2008 ميلادي و برابر با 28 محرم 1429 هجري قمري. اين هلال در اکثر مناطق ايران با ابزار نسبتاً قوي رويت خواهد شد.

هلال ماه صبحگاهي صفر 1429 هجري قمري؛ در صبحگاه جمعه 17 اسفند 1386 هجري شمسي مطابق با 7 مارس 2008 ميلادي و برابر با 28 صفر1428 هجري قمري. اين هلال در هيچ نقطه يي از ايران حتي با ابزار قوي قابل رويت نيست. بديهي است در صبحگاه روز قبل هلال ضخيم ماه با چشم غيرمسلح در پهنه ايران به آساني رويت خواهد شد.

*پژوهشگر هلال ماه و رکورددار جهاني رويت هلال ماه

شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران ((Asiac امسال مراسم عمومي روز نجوم را با همکاري شهرداري منطقه 3 تهران در پارک ملت برگزار مي کند. اين برنامه جمعه 31 فروردين ماه 1386 از ساعت 11 صبح تا 20 شب اجرا مي شود. برنامه هاي شاخه آماتوري در پارک ملت به شرح ذيل است؛

الف؛ سخنراني ها و نمايش اسلايد در دو بخش صبح و بعد ازظهر اجرا مي شود.

ساعت 11 صبح الي 13 بعدازظهر

ساعت 13 بعدازظهر الي 20 شب

ب؛ رصد

رصد خورشيد از ساعت 10 الي 14

رصد ماه از ساعت 14 الي 20

رصد سيارات (زهره، زحل و مشتري) و ستاره ها و اجرام غيرستاره يي مانند خوشه پروين پس از غروب خورشيد.

لازم به ذکر است که سياره زهره با خوشه پروين در شب پنجشنبه 30 فروردين منظره يي ديدني را در افق غربي به تصوير مي کشد. در شامگاه آن روز کمي پس از غروب خورشيد هلال باريک ماه از مقابل گوشه يي از خوشه پروين مي گذرد و اختفا يا مقارنه يي نزديک رخ مي دهد. در اين زمان سياره زهره در10 درجه يي از ماه و پروين قرار دارد. سياره زهره هم اکنون چون گويي آتشين با قدر منفي 4 در افق غربي آسمان نورافشاني مي کند.

پ؛ غرفه ها

غرفه ها شامل پوستر و ماکت هاي آموزشي و اطلاع رساني هستند که يک کارشناس در مورد موضوع مورد نظر توضيحات لازم را ارائه مي کند.

غرفه هاي منظومه شمسي؛ شبيه سازي فضاي سيارات، وزن سنگ ها در ديگر سيارات، سن و وزن در ديگر سيارات، ماکت سيارات منظومه شمسي، پوسترهاي آموزشي، دنباله دارها، شهاب سنگ ها و بارش شهابي، خورشيد گرفت ها، ماه و جزر و مد، تصاوير مريخ

غرفه هاي کودکان؛ بازي هاي نجومي شامل پازل، مار و پله، لوگو، سفال، خمير، نقاشي کودکان، شعر و سرود، غرفه هاي آموزشي، دست سازه هاي کودکان.

تاريخ نجوم؛ مدل کپرنيکي و مدل بطلميوسي، دايره البروج، اسطوره ها، شخصيت هاي تاريخ نجوم، بناهاي نجومي از گذشته تاکنون، رصد

اتاق صورت هاي فلکي؛ گردونه آسمان، آلودگي نوري، آلودگي هوا، سفرهاي نجومي

ابزار نجومي؛ ابزار قديمي مانند ربع، اسطرلاب و ساعت هاي آفتابي، ساخت ماکت ساعت آفتابي، زاويه سنج و ستاره ياب، آنتن هاي راديويي، معرفي انواع تلسکوپ ها، آموزش تراش آينه و ساخت تلسکوپ، آشکارسازها و ابزار حرفه يي، فضا، ماکت موشک ها و شاتل ها، معرفي سفرهاي فضايي، معرفي سازمان فضايي ايران، ايستگاه فضاييISS.

غرفه هاي متفرقه؛ اجرام غير ستاره يي، تحول ستاره ها، کيهان شناسي، کج فهمي هاي نجومي، پرسش و پاسخ نجومي، ميز کارشناسان، عکاسي نجومي، طيف، معرفي محصولات نجومي، فرهنگنامه کودکان و نوجوانان، معرفي مجله نجوم، معرفي فعاليت هاي نجومي محک، نقاشي هاي نجومي معروف جهان، طرح ها و کاريکاتورهاي نجومي.

طي شش سال اخير اطلاع رساني سايت هاي فارسي زبان در اينترنت رشد بسيار خوبي داشته است. مهمترين و اثر گذار ترين سايت هاي فارسي زبان موجود در اينترنت با موضوع نجوم در زير بررسي شده است.

آسمان پارس ParsSky.com

اين سايت را بايد از اولين پايگاه هاي رسمي اطلاع رساني نجوم فارسي در اينترنت ناميد. آسمان پارس که فعاليت خود را با يک سايت خبر رساني آغاز کرد، به مرور به يک درگاه جامع خبري در همه زمينه هاي مرتبط با نجوم تبديل شده است. به روزرساني روزانه خبرها، مقالات، اطلاع رساني وقايع آسمان شب، بخش گفت وگو و تبادل نظر بين اعضاي سايت و بخش نمايش آنلاين و زنده وقايع نجوم از مهمترين بخش هاي اين سايت است. آسمان پارس با بيش از بيست هزار عضو و پنج تا ده هزار نفر بازديد کننده در روز از سراسر جهان از جمله سايت هاي علمي کشور است که مخا طبان بسياري دارد. آسمان پارس علاوه بر زبان فارسي در دو نسخه انگليسي و عربي نيز به روز مي شود. (عربي Arabastronomy.com و انگليسي Parssky.net )

نجوم Nojum.ir

ماهنامه نجوم را بايد يکي از مراجع و موتور هاي محرک نجوم آماتوري در ايران ناميد. ماهنامه نجوم از سال 1370 پيوسته منتشر مي شود. سايت نجوم از شش سال قبل مشغول به فعاليت بوده است. اين سايت يکي از پر مخاطب ترين پايگاه هاي خبري نجوم در اينترنت است که روزانه چند هزار بازديد کننده از سراسر جهان دارد. در اين سايت مي توانيد علاوه بر اخبار و مقالات، وضعيت آسمان شب و وقايع رصدي هفته را مشاهده کنيد و در زمان وقوع پديده هاي آسماني نظير ماه گرفتگي ها و خورشيد گرفتگي ها آنها را به صورت زنده و مستقيم مشاهده کنيد.

شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران Asiac.ir

شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران، که با هدف کلي بهبود و ارتقاي نجوم آماتوري تاسيس شده است، تاکنون با حمايت مستقيم انجمن نجوم ايران توانسته است برخي از فعاليت هاي مربوط به جامعه آماتوري نجوم ايران را انجام و آن را ساماندهي کند. سايت خبري شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران داراي بخش هاي مختلفي است. معرفي برنامه هاي سالانه انجمن نجوم ايران در بخش آماتوري شامل باشگاه هاي نجوم، ماراتن مسيه، ماراتن صوفي، همايش ها و سمينار ها و کارگاه هاي نجوم (کنام) از بخش هاي مهم آن است.

گروه غير حرفه يي رويت هلال ماه www.ugcs.ir

اين سايت متعلق به گروه غير حرفه يي رويت هلال ماه هاي قمري ايران است. سرپرست اين گروه استاد صياد پدر رويت هلال ماه ايران است. اين سايت که زير نظر سيدمحسن قاضي ميرسعيد (رکورددار جهاني رويت هلال ماه) اداره مي شود، بيش از 130 عضو دارد. اين اعضا رويت گران جوان هلال ماه هستند که گزارش هاي خود از رويت هلال ماه هاي قمري در سرتاسر ايران را به اين سايت ارسال مي کنند.

آسمان شب NightSky.ir

سايت آسمان شب ايران يک سايت تخصصي بررسي وقايع آسمان شب است. در اين سايت علاوه بر اخبار و مقالات مربوط به رصد آسمان، مي توانيد از تصاوير و نقشه هاي آسمان و راهنما هاي رصدي آن استفاده کنيد؛ همچنين از وضعيت هلال ماه، سيارات، خورشيد و اجزاي منظومه شمسي شامل دنباله دار ها و سيارک ها نيز مطلع شويد.

دانش فضايي SpaceScience.ir

دانش فضايي يک سايت تخصصي و بسيار پر مخاطب درباره علوم فضا و فضانوردي است. زمينه هايي همچون مباحث مربوط به شناخت فضا، نجوم و سياره شناسي، سفرهاي فضايي، وسايل پرتاب فضايي، فضاپيماها و ماهواره ها و هر آنچه به اين مقوله مربوط مي شود در دستور کار ترويجي «دانش فضايي» قرار خواهد داشت. تأليف و چاپ کتاب هاي ترويجي که موضوعات اشاره شده را با زباني ساده براي همگان بيان کنند، تشکيل کارگاه هاي آموزشي و کلاس هاي مقدماتي يا پيشرفته در اين مورد، از برنامه هاي آينده اين سايت اعلام شده است.

رويت هلال ماه Helalemah.ir

سايت هلال ماه که کمتر از يک سال پيش فعاليت خود را آغاز کرده است، توانست به مرجعي جامع براي رصدگران هلال ماه تبديل شود. هلال ماه توسط چند رصدگر هلال ماه اداره مي شود. در اين سايت علاوه بر اخبار و مقاله هاي تحليلي رويت پذيري هلال هاي ماه، مي توانيد از گزارش هاي ارسالي گروه هاي رصدکننده نيز مطلع شويد. وضعيت هوا، آشنايي با رصدگاه هاي مناسب رصدماه، گالري تصاوير و بخش آموزش و

نرم افزار از ديگر قسمت هاي آن است.

هوپا Hupaa.com

سايت هوپا (انجمن فيزيکدانان جوان ايران) سعي دارد با جمع آوري مقالات فارسي فيزيک از سايت هاي مختلف علمي، منبع مناسبي را براي مطالعه و پژوهش دانشجويان، دانش آموزان و ديگر علاقه مندان علم فيزيک گردآوري کند. هوپا وابسته به انجمن فيزيک دانشگاه هرمزگان است. اين سايت يکي از

پر مخاطب ترين پايگاه هاي اطلاعاتي فيزيک است که علاقه مندان زيادي را که به دنبال تحقيق و پژوهش در موضوع فيزيک هستند، گرد هم آورده است.

سايت هاي SkyTik.com (درگاه خبري فيزيک فضا و نجوم)، Persianstar.com (ستاره پارسي)، Toossky.com (سايت انجمن آسمان توس مشهد)، TehranClub.ir (سايت باشگاه نجوم تهران)، IsfAstro.org(سايت باشگاه نجوم اصفهان)، Ahvazastro.com (سايت انجمن نجوم اهواز) و Nssra.ir (سايت انجمن نجوم شمال) از ديگر سايت هاي پر طرفدار است.

* منجم آماتور و دبير پايگاه اطلاع رساني آسمان پارس

9 فروردين؛ خورشيدگرفتگي کلي در شمال آفريقا و جنوب شرقي اروپا. اين گرفت در شمال غربي ايران تا حدود 90 درصد قابل مشاهده بود.

7و 8 ارديبهشت؛ ششمين ماراتن مسيه در ايران به همت شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران بر بام کاروانسراي قصر بهرام واقع در پارک ملي کوير برگزار شد.

11 تا 17 ارديبهشت؛ هفته جهاني نجوم.

15 ارديبهشت؛ برگزاري روز نجوم در تهران و بيش از 30 شهر کشور.

15 ارديبهشت؛ برگزاري نخستين دوره مسابقه سراسري نجوم در ايران به همت مرکز مطالعات و پژوهش هاي فلکي نجومي قم(خانه نجوم قم).

28 و 29 ارديبهشت؛ کارگاه مقدماتي نجوم آماتوري در دانشگاه آزاد ميبد(يزد).

29 و 30 تير؛ کارگاه ملي نجوم آماتوري (کنام 4) با موضوع عکاسي نجومي پيشرفته در دانشکده فيزيک دانشگاه زنجان.

22 مرداد؛ اوج بارش شهاب برساوشي (ZHR کمتر از 100)

27 مرداد؛ نهمين دوره آموزشي ك تخصصي رويت هلال ماه در ايران به همت گروه نجوم دانشگاه آزاد اسلامي اراک با حضور بيش از 150 نفر از علاقه مندان به نجوم در اين دانشگاه برگزار شد. مدرسان اين دوره آقايان صياد و قاضي ميرسعيد بودند.

13 تا 15 شهريور؛ برگزاري همايش نجوم و صلح در سيرجان توسط گروهي از منجمان آماتور سيرجاني با همکاري شهرداري اين شهر.

2 و3 شهريور؛ برپايي رقابت نجومي صوفي توسط شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران و بخش عربي پايگاه اطلاع رساني پارس اسکاي در نزديکي روستاي اروانه در جاده فيروزکوه - سمنان. امسال با افزودن 9 جرم فهرست صوفي به اجرام فهرست ماراتن پلاس اين رقابت با نام ماراتن صوفي برگزار شد.

16 شهريور؛ اوج ماه گرفتگي جزيي با حداکثر گرفتگي 12 درصد قرص ماه که در تمام نقاط ايران قابل رويت بود.

22 تا 24 شهريور؛ برگزاري سومين گردهمايي منجمان آماتور ايران در نيشابور توسط انجمن نجوم ايران با همکاري افلاک نماي خيام.

31 شهريور؛ گرفت حلقوي خورشيد، قابل مشاهده در امريکاي جنوبي و اقيانوس اطلس.

اول مهر؛ استقرار بيش از 60 گروه رصدي در مناطق مختلف کشور براي رويت هلال ماه رمضان 1427 توسط ستاد استهلال ماه. اين هلال در برخي از مناطق جنوبي و غربي کشور رويت شد.

2 مهر؛ رويت هلال ماه رمضان 1427 هجري قمري در ايران و اعلام آغاز ماه رمضان.

اول آبان؛ رويت هلال ماه شوال 1427 و اعلام دوم آبان به عنوان روز عيد فطر.

19 آبان؛ يازدهمين المپياد جهاني نجوم(IAO) در شهر بمبئي هند برگزار شد. در اين المپياد تيم ملي نجوم ايران با کسب يک مدال طلا، دو نقره و دو برنز در بين 19 کشور شرکت کننده مقام سوم را کسب کرد.

27 آبان؛ اوج بارش شهابي اسدي

(120- 100؛ ZHR).

15 تا 21 آبان؛ برگزاري هفته جهاني فضا. همزمان با ديگر کشورهاي دنيا، در ايران نيز برنامه هاي متنوعي براي گراميداشت اين هفته برگزار شد.

26 آبان؛ برگزاري نخستين باشگاه نجوم تبريز توسط انجمن نجوم اياز.

آذر؛ سفر دîني ساووآ مدير بخش اخترشناسي و اختر فيزيک کاخ اکتشافات پاريس به ايران.

24 آذر؛ اوج بارش شهابي جوزايي (100؛ ZHR).

14 دي؛ اوج بارش شهابي ربعي

(100-40؛ZHR).

24 آذر؛ کسب رتبه دوم بخش پژوهشي جشنواره خوارزمي توسط علي کوهپايي با مقاله يي با عنوان شواهد وجود سحابي نزديک بر اساس داده هاي ماهواره هيپارخوس.

دي؛ درخشش خيره کننده دنباله دار مکنات در آسمان نيمکره شمالي.

20 دي؛ درگذشت پروفسور پرتو ماه از نخستين استادان ايراني رشته فيزيک هسته يي که حدود سه دهه در سازمان فضايي ناسا به تحقيقات علمي اشتغال داشت.

27 دي؛ اهداي جايزه به غلامحسين رستگارنسب مدرس نجوم پژوهش سراي دانش آموزي ناحيه يک شهرري و تقدير از استاد محمد رضا صياد پدر رويت هلال ماه ايران توسط انجمن ترويج علم ايران.

بهمن؛ دريافت جايزه رتبه اول بخش پژوهش هاي بنيادي بيستمين جشنواره بين المللي خوارزمي توسط دکتر بهرام مبشر نماينده سازمان فضايي اروپا (ESA) در ناسا و از مجريان تهيه ژرف ترين تصوير نجومي جهان از رياست جمهوري کشورمان.

26 و 27 بهمن؛ يازدهمين همايش سالانه پژوهشي نجوم کشور با شرکت بيش از 50 نفر از اخترشناسان و دانشجويان کارشناسي ارشد و دکتراي نجوم، اخترفيزيک و کيهانشناسي در دانشگاه بين المللي امام خميني قزوين

اول اسفند؛ بزرگ داشت خواجه نصيرالدين طوسي ستاره شناس بزرگ و ايراني سازنده رصدخانه مراغه.

13 اسفند؛ ماه گرفتگي کلي (در ايران قابل رويت بود).

18اسفند؛ برگزاري همايش يک روزه نجوم آماتوري توسط انجمن ستاره شناسي اهواز

26 اسفند؛ برگزاري ماراتن تمريني مسيه توسط گروه مسيه انجمن نجوم اديب اصفهان.

28 اسفند؛ کسوف جزيي در ايران(بيشترين مقدار گرفت نزديک به 63 درصد در شمال شرقي ايران).

اتمام پروژه مکان يابي کارگروه رصدخانه ملي ايران، برپايي همايش هاي نجوم دانش آموزي در شهرهاي مختلف کشور، اجراي برنامه هاي گروه اتاق آسمان در بيمارستان کودکان مبتلا به سرطان(محک)، برگزاري باشگاه هاي ماهانه نجوم در تهران، اصفهان، سعادت شهر، رشت، مشهد، يزد، دامغان، اهواز و چندين شهر ديگر کشور و برنامه هاي بسيار ديگر نيز در سال گذشته برگزار شد.