
گروه بين الملل؛ ارتش ترکيه که ظرف 47 سال گذشته سه دولت را از کار برکنار کرده با انتشار بيانيه يي خود را «مدافع راسخ سکولاريسم» خواند. در حالي که پارلمان ترکيه سرگرم بحث براي انتخاب رئيس جمهوري جديد است و عبدالله گل نامزد حزب اسلام گراي عدالت و توسعه، مطرح ترين نامزد رياست جمهوري است هشدار ارتش بنا بر عقيده برخي از آگاهان مي تواند مانع راه يابي عبدالله گل به کاخ رياست جمهوري شود. وي در نخستين دور انتخابات رياست جمهوري که در مجلس ترکيه در روز جمعه گذشته برگزار شد به دليل مخالفت هاي برخي احزاب نتوانست راي لازم را به دست آورد.ارتش ترکيه در بيانيه شديداللحن خود نوشته است؛ «در روزهاي جاري مساله انتخابات رئيس جمهوري به بحث بر سر مباني و اصول سکولاريسم رسيده است. نيروهاي مسلح ترکيه عزم راسخ دارند تا به وظيفه ويژه خود در دفاع از اين مياني عمل کنند و به اين عزم خود باور مطلق دارند.» پس از انتشار اين بيانيه اتحاديه اروپا با ابراز نگراني از مداخله احتمالي ارتش در روند انتخابات خواستار دوري ارتش ترکيه از نظام دموکراتيک کشور شد.ابراز نگراني اتحاديه اروپا نسبت به بقاي دموکراسي در ترکيه در حالي صورت مي گيرد که دولت ترکيه تلاش هاي بسياري را براي پيوستن به اتحاديه به عمل آورده است.مسوول امور گسترش اتحاديه اروپا در اين باره گفته است؛ ارتش ترکيه بايد موضوع دموکراسي را به دولتي واگذار کند که به شيوه دموکراتيک انتخاب شده است.رن در مصاحبه يي اظهار داشت که بيانيه فرماندهان ارتش ترکيه را ديده و بر اين اساس مي گويد که احترام به مباني دموکراسي يکي از شرايط اصلي نامزدي ترکيه براي عضويت در اتحاديه اروپا است.
واکنش تند دولت ترکيه
از سوي ديگر دولت ترکيه اطلاعيه بسيار تند جمعه شب گذشته ارتش اين کشور در ابراز «نگراني از خدشه دار شدن اصول نظام لائيک ترکيه» را «اطلاعيه يي عليه دولت» خواند و آن را به شدت تقبيح کرد. به گزارش ايرنا جميل چيچک وزير دادگستري و سخنگوي دولت ترکيه در اولين واکنش رسمي دولت آنکارا به اطلاعيه ارتش ترکيه که از آن به عنوان «اولتيماتومي عليه دولت اردوغان» ياد شده بود، کنفرانس مطبوعاتي ترتيب داد. او در پاسخ به ادعاي ارتش ترکيه که خود را «حافظ و نگهبان اصول لائيسم در ترکيه» معرفي کرده، گفت؛ «حراست از ارزش هاي نظام در وهله اول وظيفه دولت است.» سخنگوي دولت ترکيه گفت؛ « در اين کشور دادستان هايي وجود دارند که بدون کسب اجازه از هر مقامي، خود راساً در اين زمينه اقدام لازم را مي کنند.» او تصريح کرد که «حراست از اصول حکومت ترکيه در وهله اول وظيفه دولت است و با عزم راسخ وظيفه خود را در اين راستا ايفا مي کند و نهادهاي وابسته به دولت نيز بايد اين را بدانند.» وي گفت؛ «دولت آنکارا عزم راسخ دارد تا اجازه ندهد ماهيت دموکراتيک و حقوقي حکومت ترکيه خدشه دار شود.» سخنگوي دولت آنکارا افزود؛ «ما اکنون بايد تمام نيروي خود را به جاي صرف در داخل براي مناقشات و منازعات داخلي، براي تقويت قدرت رقابت و موقعيت ترکيه در دنياي خارج هزينه کنيم.» وي در خاتمه گفت؛ «اردوغان امروز يک تماس تلفني سازنده و مفيد با ژنرال ياشار بيوک آنيت رئيس ستاد فرماندهي ارتش ترکيه داشت.» وي اضافه کرد؛ نکته مهم آن است که ارتش ترکيه به قواعد بازي دموکراتيک و مقررات و حدود خود احترام بگذارد. اولي رن در اين مصاحبه گفت؛ دموکراسي سکولار براي اتحاديه اروپا ارزش بسيار بالايي دارد.
دين و سياست
عبدالله گل همراه با رجب طيب اردوغان نخست وزير فعلي ترکيه در حزب اسلام گراي توسعه و عدالت عضويت دارد. اين حزب در سال 1998 به اتهام اختلاط دين و سياست از سوي دادگاه منحل اعلام شد. گفته مي شود در صورتي که عبدالله گل به رياست جمهوري انتخاب شود نخستين کسي خواهد بود که همسري محجبه را به کاخ رياست جمهوري ترکيه وارد مي کند. خانم هارونيه همسر آقاي گل در انظار عموم با حجاب کامل ظاهر مي شود. روز جمعه همزمان با انتخابات در مجلس ترکيه ارزش لير واحد پول آن کشور در برابر دلار امريکا 4/0 درصد سقوط کرد که بازتابي از نگراني بازار آن کشور از بالا گرفتن اختلاف نظر بين اسلام گرايان و سکولارها است. رجب طيب اردوغان پنج روز پيش عبدالله گل وزير خارجه کابينه اش را نامزد حزب متبوع خود براي احراز رياست جمهوري اعلام کرد. دوره رياست جمهوري احمد نجدت سزر رئيس جمهور فعلي روز 16 مه (18 روز ديگر) به پايان مي رسد. مجلس ترکيه رئيس جمهوري را با راي نمايندگان انتخاب مي کند. دور دوم انتخاب رئيس جمهوري در مجلس روز چهارشنبه آينده برگزار خواهد شد. وجدي گونول وزير دفاع ترکيه به جز آقاي عبدالله گل نامزد ديگر احراز اين سمت تشريفاتي است. آقاي گونول از حمايت ارتش برخوردار است. طرفداران جدايي دين از حکومت نگرانند که انتخاب رئيس جمهوري از حزب عدالت و توسعه به نظام سياسي غير مذهبي ترکيه آسيب برساند. به گفته يکي از استادان دانشگاه هاي ترکيه ارتش و طرفداران سکولاريسم عبدالله گل را مذهبي تر از اردوغان ارزيابي مي کنند. آنان معتقدند حزب عدالت و توسعه ريشه در اسلام سياسي دارد.
راهپيمايي استانبول
دو هفته پيش متجاوز از نيم ميليون نفر در آنکارا دست به راهپيمايي زدند. هدف از آن راهپيمايي بزرگ دفاع از جمهوريت نظام سياسي ترکيه و مخالفت با قدرت يابي اسلام گرايان بود. راهپيمايان دولت اردوغان را متهم کردند که در برابر گرايش هاي ديني مماشات مي کند. امروز نيز راهپيمايي مشابهي در شرف انجام است که باز هم در استانبول بزرگ ترين شهر ترکيه برپا خواهد شد. در پي راهپيمايي دو هفته گذشته، رجب طيب اردوغان از نامزدي براي احراز رياست جمهوري انصراف داد و برتعهد خود به گرايش هاي سکولار تاکيد ورزيد. در پي آن نامزدي عبدالله گل اعلام شد و گل خود نيز تصريح کرد که در صورت انتخاب به رياست جمهوري به اصول سکولاريسم پايبند خواهد بود. وي در پي اعلام نامزدي رياست جمهوري گفت؛ هيچ کس نبايد ترديد کند که من مطابق با مباني و تعاليم قانون اساسي عمل خواهم کرد.