
سيدايمان ضيابري
يکي از آرزوهاي قديمي و ديرينه انسان ها اين بوده که بتوانند بدون سفر به نقاط مختلف جهان و با صرف کمترين هزينه ، نقاط ديدني دنيا را ببينند، به هر جاي کره خاکي سفر کنند، رفت و آمد مردم و عبور و تردد در خيابان ها و جاده هاي دوردست را به تماشا بنشينند، منظره هاي بکر و جذاب طبيعت شگفت انگيز خداوند را بنگرند و سرانجام، دنيا را در دستان شان بگيرند و مانند يک کره واقعي در مقياسي کوچک، اين پهنه عظيم آبي و خاکي را بچرخانند و آنچه که آرزوي ديدنش را داشته اند، يکجا حس کنند.
تحقق اين آرزو همانند بسياري از آرزوهاي دست نيافتني ديگر بشر، جز با کمک تکنولوژي ممکن نبود و بار ديگر فناوري بود تا به کمک اين انسان طماع و پرحرص آمد تا او را براي رسيدن به هدفي نو، ياري دهد.
دسته يي از نرم افزارهاي امروزي کامپيوتر که به آنها Virtual Globe گفته مي شود، نوعي مدل يا بازسازي الکترونيکي از کره زمين هستند که به صورت سه بعدي، نقاط مختلف جهان را شبيه سازي مي کنند. اينگونه نرم افزارها، امکان ايجاد و نمايش چندين تصوير با زواياي مختلف از يک عارضه طبيعي مانند جنگل، رودخانه، دشت، بيابان و عوارض غيرطبيعي مانند جاده ها، پل ها، خيابان ها و ساختمان ها را با کيفيت هاي متفاوت عرضه مي کنند.
NASA World wind يا Norkart VG از همين دست نرم افزارها هستند که با استفاده از تصاوير ماهواره يي، براي نخستين بار در سال هاي 2001 و 2002 به بازار عرضه شدند تا کاربران را با نوعي جديد از فناوري گيتاشناسي به کمک اينترنت آشنا کنند.
يکي از معروف ترين اين نرم افزارها که در حال حاضر پرکاربردترين آنها نيز بين کاربران محسوب مي شود، نرم افزار گوگل ارث (Google Earth) است که توسط کمپاني گوگل عرضه شده است.
اين نرم افزار که قبلاً Earth viewer ناميده مي شد، توسط شرکتKeyhole Inc توليد شد و در سال 2005 نيز به صورت رسمي به Google Earth تغيير نام داد. کي هول، يک شرکت امريکايي است که در سال 2004 توسط سرمايه داران گوگلي خريداري شد و روي کامپيوترهاي داراي ويندوز 2000 به بالا، لينوکس، مکينتاش 9/3/10 و بالاتر به اضافه سيستم عامل FreeBSD قابل اجراست.
با Google Earth شروع کنيم
گوگل تصاوير خود را با استفاده از شاتلي که ناسا براي انجام عمليات نقشه برداري از کره زمين به فضا روانه کرده، جمع آوري کرده است. در واقع اين واقعيت به ما مي گويد که مي توانيم قله اورست يا کانال سوئز را از سه زاويه و به شکل سه بعدي مشاهده کنيم.
از 23 نوامبر 2006 نيز امکان مشاهده سه بعدي بسياري از قلل مرتفع مانند اورست، به کمک فناوري DEM يا مدلينگ ديجيتال قلل فراهم شده و از اين طريق، شکاف ها و نقايص موجود در نسخه هاي قبلي برطرف شده است. ضمن اينکه گوگل، قابليت مشاهده سه بعدي ساختمان هاي بسياري از شهرها در ايالات متحده و ژاپن را فراهم کرده است.
اين نرم افزار در دو ويراست رايگان و تجاري ارائه شده است و نسخه رايگان يا خانگي آن نيز به مراتب ضعيف تر از نسخه تکامل يافته تجاري است که 400 دلار قيمت دارد.
Google Earth و ماجراهاي جالب
از نکات جالبي که راجع به Google Earth مي توان به آن اشاره کرد، در مورد نمايش تصاوير مربوط به سانفرانسيسکو است. در حال حاضر، کاربران در صورتي که در نرم افزار به دنبال بلوار اکتاويا بگردند، با تصوير آزادراه تخريب شده جريان زلزله «لوما پريتا» سال 1982 مواجه مي شوند که به دليل خسارت هاي اساسي، کلاً تخريب شد. اين آزادراه در سال 1992 به طور کلي از سانفرانسيسکو حذف و با تقاطعات غيرهمسطح ديگري جايگزين شد. در نتيجه مي توان دريافت که تصوير هوايي ارسال شده توسط Google Earth، قبل از سال 1982 گرفته شده است،
قابليتي که پس از به کارگيري فناوري سه بعدي Keyhole 3d توسط گوگل به نرم افزار Google Earth اضافه شد، اين امکان را به وجود آورد که سي و هشت شهر از امريکا به علاوه شهر توکيو در ژاپن به صورت سه بعدي قابل مرور باشند. پس از تلاش هاي مکرر جامعه مشتريان Google Earth، بناهاي سه بعدي در بخش هايي از لندن و اسکندريه مصر قابل مرور و مشاهده شدند ضمن اينکه قابليت نمايش سه بعدي و زوم با کيفيت بالا روي بناهاي مهم جهان در قاره هاي مختلف از جمله برج ايفل در پاريس، ساعت بيگ بن در لندن، برج کج پيزا در رم ايتاليا و آکروپوليس در آتن يونان نيز به نرم افزار اضافه شد.
تکنولوژي مورداستفاده
بسياري از قسمت هاي خشکي دنيا به ويژه جزاير دورافتاده و کشورهاي اقيانوسيه، در تصاوير ماهواره يي با کيفيتي در حدود 15 ميلي متر در پيکسل ظاهر شده اند و اين يعني تقريباً يک هزارم کيفيت استاندارد تصاوير ماهواره يي که باعث مي شود نتيجه مخابره شده بسيار افت کيفيت داشته باشد.اين کيفيت ها در بسياري از مناطق نيز حتي به 15 پيکسل در متر مي رسد مانند جزاير فارو، ترشوان، دره سيليکون و جزاير جنوب غربي انگليس به نام Isles of scilly، در نتيجه انتظار دريافت نتيجه مطلوب از نرم افزار در همه نقاط دنيا وجود ندارد.گوگل، بسياري از اين نارسايي ها و اشتباهات در نمايش تصاوير را پس از عرضه نسخه هاي رسمي Earth برطرف کرد و کاربران نيز بدون نياز به آپديت کردن نرم افزار، اين قابليت را داشتند که ويرايش هاي جديد را مشاهده کنند. نرم افزارهايي مثل ساخت VG مخصوص ناسا يا Google Earth، در هر لحظه که کاربر به اينترنت متصل مي شود، تصاوير فريم به فريم از نقاط مورد نظر کاربر روي کره زمين را روي هاردديسک و در پوشه فايل هاي موقتي ذخيره مي کند و بعد براي استفاده آفلاين پس از قطع ارتباط با اينترنت نيز امکان استفاده از اين تصاوير را فراهم مي آورد.
در Google Earth، اين حافظه موقتي قابليت ذخيره کردن تا 2 هزار مگابايت يا حدوداً 2 گيگابايت تصوير براي مرور و نمايش آفلاين را دارد. اين تصاوير قبلاً توسط ماهواره هايي اختصاصي که حول يک مدار مشخص کره زمين را دور مي زنند و همراه با چرخش وضعي و انتقالي زمين، تصاوير تمام نقاط آن را دريافت مي کنند، گرفته مي شود.هرچند در راه تهيه تصاوير ماهواره يي از شهرهايي که نياز بود تا با کيفيت بالا در نرم افزار نمايش داده شوند، مشکلات زيادي وجود داشت از جمله توده هاي ابري که در روزهاي باراني و پاييزي باعث ايجاد اختلال در کار شاتل تصويربرداري ناسا مي شدند يا سايه کوه هاي بلند و مرتفع در نقاطي مانند تبت که روي مناظر مي افتادند و کيفيت تصويرها را پايين مي آوردند اما با تمامي تلاش هايي که مصروف شد، سعي بر آن بود تا Google Earth، قوي ترين نرم افزار در نوع خود باشد.تصاوير ماهواره يي Google Earth، در يک زمان واحد گرفته نشده اند، با اين حال بازه زماني تصويربرداري آنها در کمتر از 3 سال بوده است. البته در بسياري از موارد، دسته هاي تصاوير به شکل صحيح و کاملي در کنار يکديگر چسبانيده و اصطلاحاً دوخته نشدند تا نقشه کره زمين به درستي تشکيل شود. در برخي موارد نيز errorها و اشکالاتي در نمايش تصاوير به دليل فناوري خاص استفاده شده در اندازه گيري ارتفاع عوارض جغرافيايي به وجود آمد و توسط کاربران گزارش شد. براي مثال وقتي در حالت مرور دو بعدي، به بخشي از آدلايد استراليا نگاه مي کنيم، آسمانخراش هاي چندين طبقه يي اين شهر به شکل کوه نشان داده مي شوند.
همينطور عملگر «اندازه بگير» در نرم افزار، نشان مي دهد که طول خط استوا 40 هزار و 30 کيلومتر است که نسبت به اندازه واقعي آن، يازده صدم درصد خطا دارد. نصف النهار مبدأ نيز با خطاي معادل منفي يازده هزارم درصد، يک کيلومتر کمتر از اندازه واقعي آن، در نرم افزار نشان داده مي شود. ضمن اينکه بسياري از مناطق قطب شمال و خانه هاي اسکيمويي در نسخه جديد Google Earth، غايب هستند.
بسياري از کاربران
Google Earth از کره جنوبي نيز به اين نرم افزار انتقاد مي کنند چرا که برخلاف معاهدات بين المللي، از نام هاي ژاپني براي خليج هاي در طول مسير سواحل جنوبي شبه جزيره کره استفاده مي کنند، براي مثال خليج بوسان که در نرم افزار به عنوان «ناکوتوگو پو» معرفي شده يا خليج ماسان که Google Earth آن را «اونچن وان» ناميده است.
همينطور بسياري از کاربران تايواني، Google Earth را به شدت مورد انتقاد قرار دادند چرا که اين کشور را به عنوان يکي از استان هاي تحت پوشش جمهوري خلق چين معرفي کرده است. با وجود اينکه پس از اعتراضات گسترده، گوگل تغييرات جديدي اعمال کرد اما مجدداً اهالي جمهوري خلق چين ادعا کردند حالت قبلي صحت داشته و تايوان يکي از ايالت هاي چين اصلي است.
امنيت کشورها در خطر است
بسياري از کارشناسان رسانه يي و حتي سران سياسي بلندپايه کشورهاي مختلف، Google Earth را يک نرم افزار جاسوسي با حمايت سازمان جاسوسي امريکا معرفي مي کنند که قوانين بين المللي و امنيت ملي کشورها را نقض مي کند و تهديدي بر صلح جهاني محسوب مي شود.مخلص کلام منتقدان بين المللي و سياسي نرم افزار جنجالي ثروتمندترين کمپاني فناوري اطلاعات دنيا اين است که برخي تصاوير ارائه شده از تاسيسات نظامي و مخفي کشورها، مي تواند به عنوان ابزاري براي حملات تروريستي تبديل شود.
رئيس جمهور هند، عبدالکلام معتقد است که گوگل به صورت غيرقانوني، تصاويري با کيفيت بسيار بالا از تاسيسات نظامي حساس اين کشور ارائه داده است و از اين حرکت ابراز نگراني کرده است.دولت کره جنوبي نيز نگراني خود را از مخابره تصاوير کاخ رياست جمهوري و تاسيسات نظامي اين کشور که ممکن است توسط دشمنان آنها در کره شمالي مورد سوء استفاده قرار گيرد اعلام کرده است. مسوولان رآکتور اتمي «لوکاس هايتز» در سيدني استراليا نيز از گوگل خواسته اند تا تصاوير HR و کيفيت بالاي Google Earth از اين تاسيسات را حذف، سانسور يا محو کند هرچند که بعدها درخواست خود را پس گرفتند، بسياري از شهروندان امريکايي نيز از انتشار تصاوير منازل و حوزه هاي شخصي خود توسط Google Earth به شدت ناراضي و نگرانند و معتقدند اين حرکت، برخلاف قوانين امنيت شخصي و ملي امريکا است و بايد توسط دولت پيگيري شود چرا که تصاوير باکيفيت بالاي اين نرم افزار از مناطق مسکوني و شهري با قابليت چندين برابر زوم، به راحتي جزييات منازل و مساکن افراد را نمايش مي دهد. بسياري از اين انتقادات متوجه انتشار جزييات دقيق و موشکافانه تصاوير گوگل از بناها و تاسيسات هستند و عده يي ديگر نيز تعمد گوگل در فراهم آوردن امکاني براي ورود به حيطه شخصي افراد يا خطوط قرمز دولت ها و ممالک را با ايجاد امکان زوم و جست وجوي دقيق نام بناها، خيابان ها، کوچه ها و جزييات مطرح مي کنند.