سينماي ايران مدتي است حضور کم فروغي در جشنواره هاي جهاني دارد و اين مساله از يک سو باعث نگراني هايي در ميان سينماگران و سينما دوستان شده و از سوي ديگر به اين نکته دامن زده که عمر سينماي جشنواره يي ايران به پايان رسيده است.
براي بررسي اين مساله بايد ابتدا به موشکافي اين نکته بپردازيم که سينماي ايران از چه زماني در جشنواره هاي جهاني مطرح شده و جوايز را در چه دوره يي گرفته است. اينکه عباس کيارستمي در دوره يي با فيلم هايش موفق شد در جشنواره هاي متعدد جهاني مطرح شود و جوايز مهمي را به دست آورد، چيزي نبود که يک شبه به دست آمده باشد. کيارستمي ادامه دهنده مسيري بود که فيلمسازاني نظير سهراب شهيد ثالث در سال هاي قبل تر آغاز کرده بودند. او در اين مسير گام برداشت، آن را به اوج رساند و دنيا را متوجه سينماي ايران کرد. بعد از آن بود که دنيا متوجه سينماي ايران شد و موفقيت هاي ايران در جشنواره هاي جهاني آغاز شد. پس از کيارستمي فيلمسازان ديگري نيز وارد جشنواره هاي جهاني شدند و موقعيت سينماي ايران را در جشنواره ها مستحکم تر کردند. جعفر پناهي، ابوالفضل جليلي و... که عمدتاً در ژانر سينماي کودک فيلم مي ساختند، روند موفقيت و حضور ايران در جشنواره ها را ادامه دادند. پس از آن نسل جديد هم با اعتبار به دست آمده توانست کاري کند که ديده شود و موفقيت هايي هم به دست بياورد. مثلاً بهمن قبادي، سميرا مخملباف، پرويز شهبازي و فيلمسازان ديگر نسل سوم سينما، فيلم هاي شان در جشنواره ها ديده شد و دست به تجربه هاي متفاوتي در زمينه سينماي جشنواره يي زدند.
اين نسل فيلمسازان سينماي ايران هم اکنون در حال تجربياتي هستند که نتيجه اش تا چند سال آينده مشخص خواهد شد و به بار خواهد نشست. ديگر سينماي فعلي ايران براي جشنواره هاي جهاني چيز نويي ندارد و نسل جديد سينماي ايران در تلاش است که به نگاه هاي جديد تري برسد تا دوباره خود و سينماي ايران را در جشنواره ها مطرح کند. هم اکنون در جشنواره هاي معتبر جهاني، سينماي امريکاي جنوبي و فيلم هايي از برزيل، مکزيک و... حضور موفقي دارند. آنها دوره يي را گذرانده اند تا به مرز بلوغ و شکوفايي برسند و بتوانند سينماي شان را به جهان عرضه کنند. من معتقدم اين اتفاق در مورد سينماي ايران و نسل جديد فيلمسازان ايراني هم خواهد افتاد و مجدداً دوران اوج سينماي ايران در جشنواره هاي جهاني فرا خواهد رسيد.
يکي از مهمترين عوامل تاثيرگذار در شکوفايي مجدد سينماي جشنواره يي و خاص در ايران، حمايت دولتي از اين نوع سينما است. ما شاهد اين هستيم که هر روز نوع سينماي تجربي و خاص به لحاظ توليد يا اکران، محدودتر از گذشته مي شود و غالب فيلمسازان به سينماي گيشه يي روي آورده اند. جالب اينکه از طرفي پز اين داده مي شود که سينماي ايران در دنيا مطرح است ولي هميشه اين نکته به فراموشي سپرده مي شود که چه نوعي از سينماي ايران در جشنواره ها مطرح است و موفقيت کسب مي کند؟، آيا سينماي گيشه يي و تجاري ايران است که در دنيا مطرح مي شود؟، هميشه اين رسم وجود دارد که در پايان سال آمار فيلم هاي ايراني شرکت کننده در جشنواره ها و تعداد جوايز کسب شده توسط آنها اعلام مي شود. اما متاسفانه حدود 90 درصد اين آثار رنگ پرده را در ايران به خود نديده اند و منتظر اولين فرصت براي ديده شدن در داخل هستند. وقتي نگاهي به دوران اوج و طلايي حضور سينماي ايران در جشنواره هاي جهاني مي اندازيم، متوجه حمايت هاي دولتي چه در توليد و چه در پخش در زمينه سينماي خاص و تجربي مي شويم. مثلاً فيلم هاي عباس کيارستمي يا محسن مخملباف در دهه هاي گذشته هم از حمايت در توليد برخوردار بوده اند و هم از حمايت در نمايش. فيلم «زير درختان زيتون» عباس کيارستمي در بهترين زمان اکران و در بهترين سينماي تهران(سينما آزادي) چند ماه روي پرده مي ماند و اتفاقاً مخاطب خود را هم پيدا مي کند. نمونه هايي از اين دست در زمان گذشته بسيار است. اما هم اکنون چيزي نمانده که تعداد فيلم هاي اکران نشده کيارستمي و پناهي از تعداد انگشتان دو دست فراتر برود. مگر نه اينکه اين دو فيلمساز مهمترين جوايز خارجي را براي سينماي ايران کسب کرده اند؟،
با اينکه سينماي ايران در يکي دو سال اخير حضور موفقي در جشنواره هاي خارجي نداشته است، اما همچنان مسوولان جشنواره هاي جهاني چشم انتظار جرقه يي از سينماي ايران هستند تا دوباره از فيلم هاي ايران در جشنواره هاي شان ميزباني کنند. همين الان که من مشغول نگارش اين يادداشت هستم، تعداد زيادي از عوامل و مسوولان سينماي ايران در جشنواره کن حضور دارند. اگر سينماي جشنواره يي و حضور در جشنواره ها بد است و ارزشي ندارد، پس چرا اين تعداد فيلم اعم از خاص يا تجاري در بازار کن عرضه شده و اين همه علاقه براي حضور در اين جشنواره وجود دارد؟،
نسل جديد کارگردانان سينماي ايران، در آينده يي نزديک دوباره سکان جشنواره هاي خارجي را دست خواهند گرفت و به زودي سينماي ايران به دوران اوج باز خواهد گشت. اميدوارم در آن زمان مسوولان سينمايي سرشان را بالا بگيرند و با افتخار اعلام کنند که ما بوديم که از اين نوع سينما حمايت کرديم.
.jpg)
گروه فرهنگي، مريم نراقي؛ به فاصله چند روز بعد از انتشار صحبت هاي عباس کيارستمي درباره کتاب جديدش «حافظ به روايت کيارستمي» بهاءالدين خرمشاهي، حافظ پژوه سرشناس که در اين کتاب مقدمه يي ستايش آميز درباره شيوه کار کيارستمي نوشته، توضيحاتي درباره اين اقدام خود ارائه داد.
گروه فرهنگي،جشنواره کن، علي راضي؛ يکشنبه شب آسمان کن نور افشاني شد. آتشبازي همراه با کنسرت موسيقي فيلم هاي تاريخ سينما روي ساحل شني. استفان فريرز هم در اين کنسرت شرکت کرد. قبل از شروع برنامه خيلي کوتاه گفت که هر چند اين روزها سينما در مرکز توجه است ولي سينما و موسيقي را هيچ گاه نمي توان جدا کرد. چند ساعت قبل تر از اين، مصاحبه يي نيم ساعتي با آندره زوياگنتسف انجام دادم که مشروحش را بعد تر ارسال مي کنم. آدم بسيار ساده و جالبي بود. در حياط هتل بزرگ کن او به سختي قابل تشخيص بود. لباس ساده اش هيچ شباهتي به زرق و برق بقيه نداشت. برايش گفتم که فيلم اولش (بازگشت) در ايران نظر هاي مثبتي را جلب کرده است. بعدازظهر يکشنبه سيکو را ديدم. مايکل مور اين بار خيلي شديد تر از قبل سيستم امريکايي را به مسخره گرفته است. در آخر فيلم وقتي آسيب ديدگان يازده سپتامبر که در امريکا نمي توانند از معالجه رايگان استفاده کنند را سوار قايق مي کند و به کوبا مي برد تا در آنجا درمان شوند، اوج نگاه تندش است. سيکو آخرين فيلمي بود که در جشنواره کن ديدم. بعد از آن کن را ترک کردم اما جشنواره به راهش ادامه مي دهد. بيست و هفتم مه يک نفر برنده خواهد شد...اما جشنواره کن ديروز تحت تاثير نمايش فيلم جديد کوئنتين تارانتينو، فيلمساز خلاق و متفاوت امريکايي بود که با فيلم «گريندهاوس» در بخش مسابقه حضور داشت و نمايش فيلمش هم با استقبال زيادي روبه رو شد. تارانتينو که چند سال پيش با فيلم قصه هاي «عامه پسند» برنده نخل طلاي کن شده بود اين بار با فيلمي کم بودجه که بخشي از دو گانه مشترک او و رودريگوئز است، به کن آمده است.
صمد مقدم؛ حرف هاي جنجالي بهروز افخمي در مورد آينده سينماي ايران و پيش بيني اش مبني بر حرکت به سمت يک سينماي بي آزار، بي اثر و ابتر دولتي ، بار ديگر اين فيلمساز کم کار سينماي ايران را درصدر اخبار قرار داد. افخمي که به عنوان ميهمان ويژه در همايش «سينما و رسانه» در دانشگاه تهران حضور يافته بود، سينماي ايران را دچار يک ورشکستگي پنهان نهادينه شده دانست و از اقدامات مسوولان دولتي در جهت جلوگيري از فعاليت هاي غيروابسته و مستقل به عنوان يکي از عوامل تخريب و نابودي سينماي ايران ياد کرد. بهروز افخمي چندين سال است که وقت خود را صرف ساخت فيلم «فرزند صبح» کرده، طي ماه هاي گذشته کمتر لب به سخن گشوده و بيشتر سرخود را سرگرم آماده سازي فيلمش کرده است. اظهارنظرهاي جنجالي نماينده دوره گذشته مجلس، دومين حضور پرسروصداي رسانه يي او در سال 86 پس از شرکت در برنامه شب شيشه يي و اظهارنظرهاي بي پرده اش در مورد برخي سينماگران و مسائل سينمايي است. افخمي که در دهه 60 و هفتاد، طرفدار پروپاقرص سينماي هاليوود و فيلم هاي مخاطب محور بود، ناگهان با يک چرخش 180 درجه يي در سال 81 فيلم خاص «گاوخوني» را کارگرداني کرد که به اعتقاد عده زيادي، ساخت چنين فيلمي از سازنده «شوکران» و «عروس» کمي عجيب جلوه مي کرد. افخمي در سال 85 روزهاي شلوغ و پرماجرايي را پشت سرگذاشت. از طرفي با فيلم نيمه کاره «ته دنيا» روبه رو بود و از طرف ديگر مي بايست پروژه پرحاشيه «فرزند صبح» را به سرانجام برساند که البته پروسه توليد اين دومي همچنان ادامه دارد. در کنار هم اينها افخمي يک فکر بزرگ ديگر نيز در ذهن داشت که البته موفق به اجراي آن نشد. او مي خواست اولين شبکه تلويزيوني خصوصي ايران با عنوان «صبا» را راه اندازي کند و حتي روز آغاز به کار آن نيز مشخص شد، اما اين شبکه ماهواره يي اجازه فعاليت نيافت و برنامه هاي افخمي در اين مورد بايگاني شد. قرار است فيلم «فرزند صبح» امسال و پس از چندين سال توليد و پيش توليد به جشنواره فجر برسد. فيلمي که بنابر شنيده ها با وسواس و تامل زيادي ساخته شده و قرار است روايتي جذاب و سينمايي از زندگي بنيانگذار جمهوري اسلامي باشد. البته اگر «فرزند صبح» به جشنواره امسال هم نرسيد، تعجب نکنيد. به هر حال بهروز افخمي است و هزار و يک دلمشغولي.
علي فيض اللهي؛ سال 79 در جشنواره فيلم فجر وقتي فيلم «آخر بازي» به نمايش درآمد، به جهت يک ويژگي خاص مورد توجه قرار گرفت؛ نوع نگاه و پرداخت به روابط ميان جوانان امروز و علايق شان. آن سال هرچند فيلم با وجود نامزدي در 11 رشته نتوانست جز يک ديپلم افتخار نصيبي ببرد، اما نام سازنده اش به عنوان فيلمسازي آگاه به دغدغه هاي جوانانه بر زبان ها افتاد. همايون اسعديان کارگرداني که به عنوان يک فعال حرفه يي در سينما کارش را از عکاسي و دستياري کارگرداني شروع کرده و پله پله بالا آمده بود، بعد از آخر بازي به طور کامل جذب تلويزيون شد. ساخت چند مجموعه تلويزيوني پرطرفدار مانند «بچه هاي خيابان» و«چراغ جادو»حاصل اين دوره بود. اسعديان با بهره گيري از اين تجارب حالا تبديل به مجموعه ساز حرفه يي تلويزيون با رويکرد به دغدغه هاي جوانانه شده است. جديد ترين سريالش «راه بي پايان» هم بعد از همين چند قسمت کوتاه مورد استقبال قرار گرفته است. اين سريال که ابتدا «بوي گندم» نام داشت و مثل تغيير اسمش تغييرات ديگري را هم به خود ديده است، درباره يک عشق قديمي ميان دختر و پسري جوان در گذر سال هاي مختلف است که از نظر شکل پرداخت و رويدادها تا حدودي خاطره سريال موفق سال گذشته احمد اميني «اولين شب آرامش» را زنده مي کند. امشب چهارمين قسمت اين مجموعه ساعت 30/8 از شبکه سوم پخش مي شود و کساني هم که تا به حال آن را نديده اند تنها با دانستن اينکه شخصيت اصلي داستان بعد از سال ها عشق دوران نوجواني اش را در وضعيتي ناگوار پيدا مي کند، مي توانند به تماشايش بنشينند. ذکر اين نکته هم بد نيست که هومن سيدي، سرباز فرشته گونه فيلم «يک تکه نان» در اين سريال بازي قابل توجهي از خود ارائه داده است.