صمد مقدم
سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران در بخش تجسمي سال پرباري را پشت سر گذاشت و با برگزاري چندين مسابقه، نشست، هم انديشي و نيز برنامه هاي گوناگون در رشته هنرهاي تجسمي گامي موثر در جهت شکوفايي هنر ميان شهروندان برداشت. تداوم اين گونه فعاليت ها مي تواند از سختي زندگي تکراري شهري بکاهد و موجبات ارتقاي دانش و بينش شهروندان را فراهم آورد.
برگزاري نخستين سمپوزيوم بين المللي مجسمه سازي تهران، برپايي نخستين جايزه جهاني اديان توحيدي، برپايي هشت ورک شاپ نقاشي در معابر و پارک ها با حضور هنرمندان سرشناس و معتبر، تجليل از هنرمندان برجسته و افزايش ظرفيت فضاهاي هنري تجسمي در شهر تهران از مجموعه دستاوردهاي ارزشمند شهرداري تهران در سال 85 بوده است.
افزايش فضاهاي تجسمي، نظير بهسازي و سامان بخشي موزه هنرهاي ديني امام علي (ع)، موزه عکسخانه شهر و تنظيم شناسنامه آثار توليد و چاپ گنجينه آثار آنها، در کنار راه اندازي باغ موزه هنر ايراني که به نمايش مجسمه ها و ماکت هاي آثار باستاني ايران اختصاص دارد، همچنين برنامه ريزي براي 20 نگارخانه شهرداري تهران که ثمره آن چاپ فصلي برنامه نمايشگاه هاي تجسمي تهران در کتابي به نام تماشا است، مي تواند در رونق بخشي به فعاليت هاي هنري تاثير بسزايي ايفا کند. تجليل و نکوداشت هنرمندان علاوه بر آنکه ميزان قدر شناسي جامعه را از مفاخر خويش بيان مي کند موجبات الگو سازي و توجه به نسل جوان براي تکيه به پيشينيان براي ساختن جهان معاصر خويش است. برگزاري آيين تجليل از هنرمنداني چون مجتبي ملک زاده (استاد مسلم شکسته نويسي)، مرحوم اسماعيل زاده (نقاش قهوه خانه يي)، منوچهر معتبر ( استاد طراحي )، ليليت تريان (استاد مجسمه سازي)، اسفنديار احمديه پندار (پدر انيميشن تجربي ايران ) و نيز توليد و چاپ کاتالوگ گزيده آثار ايشان در سلسله برنامه نقش خيال، نشانگر توجه به اين مهم است.
جايزه جهاني اديان توحيدي
نخستين دوره جايزه جهاني اديان توحيدي امسال با همت سازمان فرهنگي هنري شهرداري و توسط موزه هنرهاي ديني امام علي(ع) برگزار شد. اين جايزه در چهار بخش هنرهاي تجسمي شامل پوستر، نقاشي، حجم سازي و عکاسي طراحي شده و سال گذشته اولين دوره آن به مسابقه پوستر اختصاص داشت. بعد از فراخوان جهاني، بيش از 900 پوستر از 25 کشور جهان به دبيرخانه اين مسابقه ارسال شد. در دور اول انتخاب 40 اثر توسط هيات انتخاب برگزيده شد تا در نمايشگاه به نمايش درآيند. سپس در مرحله دوم يک هيات داوري متشکل از هنرمندان ايراني و خارجي به داوري آثار پرداختند تا در نهايت 3 پوستر را به عنوان آثار برتر انتخاب کنند. نمايشگاه آثار انتخاب شده همراه با چند نمايشگاه و برنامه جنبي از اول تا 24 دي ماه در موزه هنرهاي ديني امام علي(ع) برگزار شد.
طراحي اوليه جايزه جهاني اديان توحيدي با هدف کوشش براي تقويت تلقي توحيدي اديان الهي و نيز به منظور بيان ظرفيت غني هنر در تبيين آموزه هاي انبيا انجام گرفت. اين جايزه در سالي که به نام پيامبر اعظم نامگذاري شد شکل گرفت و همزمان با تولد پيامبر اسلام(27 فروردين سال 85) فراخوان مسابقه پوستر آن منتشر شد.
دبيرخانه جايزه جهاني اديان توحيدي از آغاز ارديبهشت ماه با رصد هنرمندان داخل و خارج از ايران و ارسال فراخوان به طرق مختلف کوشيد تا هنرمندان را براي شرکت در اين مسابقه و مشارکت در بيان هنري آموزه هاي ديني ترغيب کند. موضوعات مسابقه پوستر در 4 بخش تعريف شده بودند؛ بيان آموزه ها و تعاليم اديان، بيان تصويري احوال رهبران اديان، نيايش و صلح و آشتي موضوعاتي بودند که هنرمندان مي بايست آثارشان را بر مبناي آنها طراحي مي کردند. دبيرخانه جشنواره از راه هاي مختلفي براي دعوت از هنرمندان ايراني و خارجي براي شرکت در مسابقه استفاده کرد. جست وجوي اينترنتي و ارسال 180 دعوتنامه از طريق ايميل، اطلاع رساني از طريق سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، ارسال 62 فراخوان براي سفارتخانه هاي مقيم تهران، ارسال دعوت نامه براي هنرمندان رصد شده داخلي و خارجي با کمک انجمن طراحان و گرافيست هاي ايران، ارسال دعوتنامه به فرهنگسراها و خانه هاي فرهنگ، اطلاع رساني از طريق يونسکو (دبيرخانه هنري سازمان ملل متحد)، ارسال دعوتنامه براي 140 گالري خارج از کشور از جمله فعاليت هاي دبيرخانه جايزه جهاني اديان توحيدي براي دعوت از هنرمندان ايراني و خارجي براي شرکت در اين جشنواره بوده است. آثار ارسال شده روز 29 مهرماه در موزه امام علي (ع) چيده شدند و توسط هيات انتخاب مسابقه آيدين آغداشلو، ابراهيم حقيقي، محمدحسين حليمي، حسين خسروجردي و فرشيد مثقالي مورد بازبيني قرار گرفتند. در نهايت 23 پوستر ايراني و 17 پوستر خارجي برگزيده شدند تا ضمن دريافت جايزه هزار دلاري، در نمايشگاه نيز به نمايش درآيند. سه هنرمند برجسته خارجي به همراه دو استاد گرافيک ايراني به داوري نهايي پوسترهاي جايزه جهاني اديان توحيدي پرداختند تا سه پوستر را به عنوان آثار برگزيده جايزه جهاني اديان توحيدي معرفي کنند. اما در طول برگزاري نمايشگاه صادق قره مصطفي از ترکيه، رنه ونر از سوئيس، الخاندرو ماگالانس از مکزيک به همراه آيدين آغداشلو و فرشيد مثقالي به عنوان داور به قضاوت درباره 40 پوستر برگزيده و انتخاب 3 پوستر نهايي پرداختند.
اما در حاشيه نمايشگاه اصلي مسابقه پوستر جايزه جهاني اديان توحيدي چندين نمايشگاه جنبي نيز برگزار شد. نمايشگاه نگاره هاي آسماني شامل 40 اثر از مجموعه تزئين و تذهيب بر کتب آسماني توسط ايرانيان، نمايشگاه آثار ميچسلاو واشيلفسکي شامل 22 پوستر، نمايشگاه آثار داوران و اعضاي هيات انتخاب شامل 59 اثر و بخش آيين آينه که به نمايش 8 فيلم سينمايي مرتبط با اديان الهي و انبيا اختصاص داشت، از بخش هاي جنبي نمايشگاه بخش مسابقه جايزه جهاني اديان توحيدي بود. ضمناً در روزهاي پاياني برگزاري نمايشگاه يک دوره کارگاه آموزشي توسط هنرمند و طراح برجسته لهستاني ميچسلاو واشيلفسکي براي تعدادي از دانشجويان ترم آخر رشته گرافيک برگزار شد.
باغ موزه هنر ايراني
متون ديني روايت کرده اند که باغ عدن در بين النهرين قرار داشت؛ محلي براي آرامش، تنعم و زايش. باغ، محلي است که آدمي را همواره به معنايي فراتر و فزون تر از جغرافيايش رهنمون مي شود و انسان را از عالم واقعيت به جهان خيال ره مي گشايد و از اينجا است که آينه صفت آن جهان را به اين دنيا بازتاب مي دهد.باغ موزه، به محلي گفته مي شود که در کنار نگهداري و نمايش آثار هنري، فضايي را فراهم کند که موجب آرامش و انبساط خاطر بازديدکنندگان شود.باغ موزه هنر ايراني نيز بر همين تعريف در زمستان 1385 طراحي و گشايش يافت. شهروندان در اين باغ فزون بر تفرج و تفنن، از بخش هاي مختلف فرهنگي و هنري باغ بهره برده و علاوه بر حظ بصري به معارف و اطلاعات جديدي نيز دست مي يابند. فضاي عمومي باغ موزه محلي است که در شرايط آب و هوايي مناسب، برپايي کارگاه هاي آموزشي حضوري (ورک شاپ) در عرصه هاي طراحي، نگارگري، خوشنويسي و مجسمه سازي را امکان پذير مي سازد.آثار هنري باغ موزه را مي توان به دو دسته کلي تقسيم کرد؛ دسته نخست ماکت آثار باستاني، ميراث گرانبهاي نياکان مان به اضافه آثار حجمي (چوب و فلز) برخي هنرمندان معاصر که به شکل دائمي امکان تماشاي آنها ميسر است. دسته ديگر آثار هنري قابل عرضه در فضاي باغ، نگارخانه و ديواره هاي باغ که در مدت محدودي در معرض مشاهده شهروندان قرار مي گيرد.
در اين باغ 11 ماکت از آثار معماري قديمي ايران چون سي وسه پل، چهل ستون، هشت بهشت اصفهان، شمس العماره تهران، قره کليساي آذربايجان غربي، کاروانسراي مهيار، باغ فين کاشان، شوش دانيال، گنبد کاووس گرگان، نقش رستم مرودشت و برج آزادي و ميلاد به همراه سه مجسمه برگزيده در نخستين سمپوزيوم بين المللي مجسمه سازي تهران عرضه شده است.
نخستين سمپوزيوم مجسمه سازي تهران
از نگاهي خوش بينانه نخستين سمپوزيوم بين المللي مجسمه سازي فرصتي براي هنرمندان برون و درون مرزي بود تا هنر و انديشه خود را براي زيباتر کردن کلانشهر تهران، پايتخت سرزميني با سابقه هنري 7 هزارساله به کار گيرند. شهرداري تهران در شرايطي به برگزاري اين برنامه ها اقدام مي کند که شهرداري ها در کشورهاي ديگر سال ها است با رويکرد ترويج هنر مجسمه سازي ميان هنرمندان، مردم و ساختار شهري، هرساله چنين سمپوزيوم هايي اجرا مي کنند.نخستين سمپوزيوم مجسمه سازي تهران سال گذشته با هدف فراهم کردن شرايط بروز و شکوفايي آفرينش هاي هنري و نيز بهره گيري از آنها براي انبساط آفريني و شادابي شهر در پارک چيتگر برگزار شد.
ايده برگزاري اين سمپوزيوم در بهمن ماه سال 84 توسط دکتر محمدحسين حليمي به معاونت هنري سازمان فرهنگي هنري شهرداري داده شد. پس از تهيه پيش نويس مقررات و فراخوان، دبيرخانه سمپوزيوم در بيست و چهارم خردادماه سال گذشته آغاز به کار کرد. اين دبيرخانه با رصد هنرمندان داخلي و خارجي و ارسال دعوتنامه به آنان کوشيد تا هنرمندان را به ايده پردازي درباره سه موضوع علم، هنر و معنويت ترغيب کند. ثمره اين کوشش ها دريافت 382 ماکت از 55 مليت بود. هيات انتخاب سمپوزيوم با حضور پرويز تناولي، دکتر غلامرضا ابراهيمي ديناني، يواف دارش، دکتر مهدي حجت و عباس کيارستمي طي سه دوره داوري در آذرماه و بر اساس مقررات سمپوزيوم 15 ماکت از هنرمندان خارجي و 5 ماکت از هنرمندان ايراني و 7 ماکت ذخيره را براي اجراي اين دوره سمپوزيوم برگزيدند. سپس پارک جنگلي چيتگر در شمال غرب تهران به عنوان محل برپايي کارگاه سمپوزيوم ميزبان 22 هنرمند از 12 کشور شد تا از اول تا بيست و يکم اسفندماه هنرمندان برگزيده، ايده هاي خود را عينيت بخشيده بيافرينند. در طول سه هفته يي که هنرمنداني از کشورهاي مختلف جهان مشغول کار در پارک چيتگر بودند، عده زيادي به تماشاي روند خلق يک اثر هنري پرداختند و براي اولين بار، هنرمندان را در خارج از آتليه و کارگاه هاي خود ديدند که در شرايط عادي هيچ راهي براي ورود به اين فضاها ندارند. اما با وجود گذشت سه ماه از پايان نخستين سمپوزيوم بين المللي تهران نه تنها هنوز وضعيت نصب مجسمه ها در فضاهاي شهري مشخص نشده است، بلکه به نظر مي رسد اميدي براي برپايي دومين دوره اين سمپوزيوم وجود ندارد.نخستين سمپوزيوم بين المللي تهران از ابتدا با اين هدف برگزار شد که آثار خلق شده در آن در فضاهاي شهري تهران نصب شوند. اما بيشتر اين آثار هنوز در پارک چيتگر قرار دارند و به محل هاي انتخاب شده براي نصب منتقل نشده اند.