پنج شنبه، 7 تير 1386 - شماره 1428
   
 
صفحه نخست :: روزنامه :: صفحه اخر
غيبت جهاني سينماي ايران ادامه دارد
ونيز 2007 انگليسي است
گروه فرهنگي؛ جشنواره فيلم ونيز دومين جشنواره معتبر سينمايي دنيا بعد از کن و از پرسابقه ترين جشنواره هاي سينمايي جهان، در حالي از يک ماه و نيم آينده شصت و چهارمين دوره اش را آغاز مي کند که سينماي ايران در ادامه ناکامي هاي بين المللي اش در اين جشنواره معتبر هم نماينده يي ندارد. نبود فيلمي از سينماي ايران در اين جشنواره معتبر به رغم ارسال فيلم هاي متعدد، سناريوي ناکامي هاي بين الملل سينماي ايران را تکميل مي کند و اين در حالي است که ايران در آخرين دوره جشنواره کن هم نماينده يي نداشت.

شنيده هاي خبرنگار اعتماد حاکي از آن است که پراميدترين فيلم هاي امسال سينماي ايران براي شرکت در ونيز مانند به همين سادگي (رضا ميرکريمي) ، آتشکار(محسن اميريوسفي)، باز هم سيب داري؟(بايرام فضلي) و پابرهنه در بهشت(بهرام توکلي) هيچ کدام نتوانسته اند نظر هيات انتخاب اين جشنواره را جلب کنند و عدم حضور فيلمي از ايران در بخش هاي اصلي ونيز 2007 قطعي شده است. سينماي ايران سال 2000 با فيلم «دايره» جايزه شيرطلايي ونيز را به مجموعه افتخارات خود اضافه کرده بود.

جشنواره فيلم ونيز امسال کار خود را در تاريخ 29 آگوست(7 شهريور) با نمايش فيلم «تاوان» ساخته جولايت، کارگردان جوان انگليسي آغاز مي کند. اين فيلم که کايرا ناتيلي، جيمز مک اووي و ونساروگريو در آن بازي مي کنند، براساس رماني از ايان مک ايوان ساخته شده و درباره پسري است که بدون آن که جرمي مرتکب شده باشد، متهم به جنايتي شده است. مارکو مولر رئيس جشنواره درباره اين فيلم به آسوشيتدپرس گفته است؛ «براي اولين بار است که اين جشنواره را با فيلم يک کارگردان جوان آغاز کرده ايم. اين فيلم ، اثر خوبي به حساب مي آيد که به نظرم از فيلم بسياري از بزرگان سينما بهتر است.» مولر پيش از اين گفته بود که در آخرين دوره مديريتش بر اين جشنواره قصد دارد توجه ويژه يي به سينماي انگليس داشته باشد.

در اين دوره جشنواره فيلم ونيز، علاوه بر اهداي جايزه دستاورد يک عمر فعاليت هنري به برناردوبرتولوچي، روزي نيز به نام تيم برتون نامگذاري شده است. در اين روز قرار است علاوه بر نمايش برخي از آثار مشهور برتون همچون «ادوراد دست قيچي» و «ماهي بزرگ» اين فيلمساز تقدير شود.

اين جشنواره با رياست هيات داوراني برگزار مي شود که در راس آن ژانگ ييمو قرار دارد. اگر بر مبناي برنامه هاي قبلي آخرين ساخته آنگ لي که «هوس، احتياط» نام دارد در اين جشنواره به نمايش در مي آمد، جشنواره امسال به تمامي رنگ و بوي خاور دور مي گرفت.

شيرطلاي امسال علاوه بر جايزه نقدي يکصد هزار دلاري، همچون سال هاي گذشته از سوي ايورليود لايورنتيس اهدا خواهد شد.

از ديگر جشنواره هاي معتبري که به زودي برگزار مي شود مي توان به جشنواره فيلم تورنتو اشاره کرد که با نمايش فيلم «اليزابت» در تاريخ 6 سپتامبر (16 شهريور) افتتاح مي شود. اين فيلم به کارگرداني شکار کاپور و با بازي کيت بلانشت ساخته شده است. تورنتو مهمترين جشنواره سينمايي امريکاي شمالي است و بازار مهمي براي ارائه آثار در اين منطقه به حساب مي آيد، اما هنوز خبر حضور هيچ فيلمي از سينماي ايران، در اين جشنواره به گوش نرسيده است.
شجريان بازهم تقدير شد
اعطاي نشان مولانا به استاد آواز ايران
بيست ودومين نواده مولانا جلال الدين محمد بلخي نشان مولا را به استاد آواز ايران اعطا کرد. به گزارش ايسنا، اين نشان که منقش به بارگاه مولوي است، از سوي آسين چلبي شامگاه سه شنبه به محمدرضا شجريان اعطا شد. در مراسم پاياني بزرگداشت عبدالباقي گولپينارلي (مولوي پژوه ترکيه يي) که به مناسبت هشتصدمين سال تولد مولانا در تالار علامه اميني دانشگاه تهران برگزار مي شد، نواده مولوي عنوان کرد؛ «افسانه يي است در قونيه که سال ها مي شنويم؛ سال ها قبل، شخصي وارد بارگاه حضرت مولانا شده و با صوتي داوودي در بارگاه او خوانده است. اين افسانه در قونيه دهان به دهان چرخيده است. امروز مطمئن شدم که اين افسانه درباره محمدرضا شجريان است. از ايشان مي خواهم همان طور که در بارگاه جد بزرگ شان با آن صوت داوودي خوانده اين جا هم برايمان بخوانند.»او در ادامه نشان منقش به بارگاه مولانا را به استاد شجريان تقديم کرد. شجريان نيز در سخناني اظهار کرد؛ «نمي دانستم که قرار است مرا پشت تريبون دعوت کنند تا حضور ذهن بيشتري داشته باشم و دست کم يکي از اشعار مولانا را بخوانم سپاسگزارم از برگزارکنندگان اين مراسم، مولاناشناسان و کساني که در مولانا خلاصه شده اند، با او زندگي کردند و به احترام همه آنها در اين جلسه حضور يافته ام.» او گفت که نمي خواهد اين اجرا مانند اجراي سال 70 باشد؛ به اين دليل از کسي براي نواختن ساز دعوت نمي کند. سپس با صداي آواز محمدرضا شجريان همايش به پايان رسيد.
بورخس به اردبيل خوش آمدي
اسدالله امرايي؛ پيرو کيارا نويسنده ايتاليايي از آن تک خال هايي است که استاد مهدي سحابي گاهي از آستينش درمي آورد و رو مي کند. آدم ناراحتي است نويسنده. طبيعي هم هست که حرف گوش نکند و سر به هوا باشد و جلوي ايل دوچه يا همان بنيتو موسوليني رفيق هيتلر و اعوان و انصارش قد علم کند و علم را خم نکند. کيارا کارهاي زيادي منتشر کرده، شعر گفته و تحقيق هاي زيادي دارد. چند تا رمان خوب هم دارد که به همت اين پير مترجم يکي شان نصيب خوانندگان فارسي زبان شده. رمان «تقسيم».

«تقسيم» داستان زندگي مردي با نام «امرنتزيانو» است که در دهکده «لوئينو» توجه اهالي دهکده را به خود جلب کرده است. «امرنتزيانو» چهل و پنج ساله کارمند رسمي دولت عضو حزب فاشيست و مالک قسمتي از يک خانه نيمه مخروبه، تکه زميني در شهر و مزرعه يي باير است و سه کت و يک پالتو، يک باراني، دو کلاه و سه جفت کفش دارد و روزي هفت تا ده نخ سيگار مي کشد. برنامه يکشنبه او با ديگر روزها متفاوت است. نظافت مفصل تري مي کند و لباس مهماني مي پوشد و به کليسا مي رود و بعد از آن به دنبال عياشي. اين دهاتي که شغل دولتي شهري اش کرده و شلوارش دوتا شد، در فکر ازدواج و سر و سامان دادن به زندگي اش است. با پيردخترهاي زشت که چهره مردانه يي دارند آشنا مي شود و با بزرگ ترين شان که در کليسا مسوول کتابخانه بود ازدواج مي کند. نويسنده سعي دارد شخصيت اصلي داستان را در ذهن مخاطبش فردي منفور و زشت جلوه دهد و از آن طريق حزب فاشيست و شخص موسوليني را بکوبد، کاري که سيلونه هم کرده است. داستان «تقسيم» مثل اغلب آثار ايتاليايي همسنگ خود فضايي طنزگونه دارد. حتي مرگ «امرنتزيانو» به خاطر يک شوخي به يک اسطوره ميهني تبديل مي شود که اين خود در بياني طنز گوياي واقعيت تلخ اجتماع است.

«خيابان بهار، آبي بود» را حسين آتش پرور نويسنده خوش ذوق مشهدي نوشته و نشر گل آذين منتشر کرده. رمان با تصوير آشناي باز باران آغاز مي شود و ترنم زيباي شعر باران کودکي را به ياد مي آورد. باز باران با ترانه، با گهرهاي فراوان، مي خورد بر بام خانه... «خيابان بهار، آبي بود» خيلي شخصيت دارد و هر گوشه اش اسمي است که به اشاره يي از آن مي گذرند. وقايع زيادي در رمان هست که گاه خواننده را با سيل وقايع غرق مي کند گويي که فرصت ديدار ديگري نيست.

مظاهر شهامت از نويسندگاني است که سر خود گرفته و آرام آرام کارهايش را مي نويسد و عرضه مي کند. از هيچ رسانه هاي هم غافل نيست. اينترنت و نشريات و جلسات ادبي هر کدام دريچه يي است که شهامت از آن لبريز مي شود. کتاب «... آدميان که در...» از نوشته هاي مظاهر شهامت رمان کم حجمي است که براي به سرانجام رساندنش خورخه لوييس بورخس را که از آرژانتين به فرانسه رفته بود و نصف عالم را زير پا گذاشته بود و به ادبيات ما هم نظري داشته به اردبيل بکشاند. مدت ها بود که انتظار آمدن اين کتاب را داشت تا برگ هاي کاغذي اش را به علاقه مندان عرضه کند. بورخس البته به ايران آمده بود در نوشته هاي خيال انگيزش اما اين بار به دعوت مظاهر شهامت به اردبيل آمده تا در شهر مدفون در برف در دامنه سبلان سرفراز با نويسنده يي ديدار کند که شايد خود شهامت باشد از نوع مظاهر.
پنجمين دوسالانه مجسمه سازي تهران پاييز برگزار مي شود
پنجمين دوسالانه مجسمه سازي تهران با همکاري دفتر امور هنرهاي تجسمي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و انجمن هنرمندان مجسمه ساز ايران پاييز سال جاري در نگارخانه هاي مؤسسه صبا برگزار خواهد شد. به گزارش فارس، نشست خبري پنجمين دوسالانه مجسمه سازي تهران هفته آينده در موزه هنرهاي معاصر تهران برگزار خواهد شد و زمان دقيق برپايي اين دوسالانه مشخص خواهد شد. دبيرخانه اين دوسالانه با تاکيد بر کميت و کيفيت برتر آثار از هنرمندان مجسمه ساز خواسته است تا آثار خود را با توجه به «ارزش ها و مفاهيم انساني، ملي، ايراني و اسلامي»، «شيوه هاي بياني مجسمه سازي معاصر»، «گرايش ها و تلاش هايي که در جهت گسترش زبان هنر مجسمه سازي در دوران معاصر انجام شده»، «کيفيت ساختاري و توانمندي هاي بياني و تکنيکي هنرمندان مجسمه ساز» و «نگرش پويا و معاصر هنرمندان مجسمه ساز با سنت هاي فرهنگي - هنري گذشته سرزمين ايران» به پنجمين دوسالانه مجسمه سازي تهران ارائه دهند. چهارمين دوسالانه مجسمه سازي معاصر ايران تابستان سال 84 در موسسه فرهنگي صبا برگزار شد.
تقديراز فيلم هاي 100 ميليون دلاري
موسسه نيلسن با اعطاي جايزه «حلقه طلايي» به 29 فيلم که فروش آنها در بازار بين المللي از 100 ميليون دلار بيشتر شده، از اين فيلم ها تقدير مي کند.

به گزارش مهر، جوايز ويژه «حلقه پلاتين» نيز به سه فيلم «دزدان دريايي کارائيب؛ در انتهاي دنيا»، «دزدان دريايي کارائيب؛ صندوقچه مرد مرده» و «مرد عنکبوتي 3» اعطا مي شود که توانسته اند خارج از امريکا بيش از 500 ميليون دلار بفروشند. فروش اين 29 فيلم در مجموع 5/5 ميليارد دلار بوده است.

تيم گانسر، نايب رئيس اين موسسه در اين باره گفت؛ «در ميان 29 فيلمي که قراراست مورد تقدير قرار بگيرند، فروش 22 فيلم در سطح بين المللي بيشتر از امريکا بوده است. اين مساله اهميت بازار بين المللي را نشان مي دهد که اکنون 60 درصد فروش جهاني را در اختيار دارد.»

جوايز موسسه نيلسن پنجشنبه اين هفته در مراسمي در سينما اکسپو در آمستردام به برندگان اعطا مي شود.
عناوين اين صفحه
ونيز 2007 انگليسي است
اعطاي نشان مولانا به استاد آواز ايران
بورخس به اردبيل خوش آمدي
پنجمين دوسالانه مجسمه سازي تهران پاييز برگزار مي شود
تقديراز فيلم هاي 100 ميليون دلاري
پيدا و پنهان
روايت «سنگ صبور» در ارگ بم
نوستالژيک هاي سينما
«پرسپوليس» از جشنواره «بانکوک» کنار گذاشته شد
اي ول سهميه بندي
شگفتي هاي فرش ايراني به زبان موسيقي
پخش يک سريال سياسي ايراني از تلويزيون

پيدا و پنهان
سرقت بنزين از باک خودروها

گفته مي شود طي 48 ساعت گذشته از باک تعدادي از خودروها که کنار خيابان ها پارک شده بودند، بنزين سرقت شده است. همچنين خبر ديگري حاکي است که برخي سارقان در پمپ بنزين ها به سرقت کارت هاي هوشمند صاحبان خودرو اقدام مي کنند. اين سرقت ها زماني رخ مي دهد که صاحبان خودرو کارت خود را در دستگاه پمپ ها قرار مي دهند و سارقان نيز به صورت ناگهاني اين کارت ها را مي ربايند.

معترضين اوباش معرفي شدند

سايت اينترنتي رجانيوز ارگان دولت محمود احمدي نژاد اتفاقات رخ داده در پمپ بنزين هاي کشور را به اراذل و اوباش نسبت داد. اين سايت نوشته است آتش سوزي هايي که در پمپ هاي بنزين ايجاد شده است تماماً کار اراذل و اوباش بوده است.

مرد 160 ميلياردي

سايت «نوروز» نوشت صادق محصولي يکي از گزينه هاي محمود احمدي نژاد براي نمايندگي مجلس آينده است. وي عضو گروه 9 نفره رئيس جمهور براي انتخابات مجلس هشتم است. بر اساس اين گزارش دارايي محصولي هم اکنون 16 ميليارد تومان است که به گفته خود محصولي اين سرمايه را طي 10 سال اخير و بعد از خروج از سپاه به دست آورده است.

خبرنگاران در آتش بنزين


شنيديم تعدادي از خبرنگاران و تصويربرداران سه شنبه شب در پمپ بنزين ها مورد ضرب و شتم قرار گرفتند. «ملحم ريا» خبرنگار الجزيره در پمپ بنزين منطقه «سردار جنگل» مورد ضرب و شتم قرار گرفت و دوربين فيلمبرداري اش شکسته شد. فيلمبردار شبکه دوبي نيز به دليل شليک گاز اشک آور در پمپ بنزين پونک از ناحيه چشم و صورت آسيب ديد. به همين علت نيروي انتظامي از قبل از ظهر روز گذشته هرگونه تصويربرداري و فيلمبرداري از پمپ بنزين ها را ممنوع اعلام کرد.


محمدرضا اصلاني
روايت «سنگ صبور» در ارگ بم
صمد مقدم؛ محمدرضا اصلاني اين روزها مشغول ساخت دومين فيلم سينمايي اش «آتش سبز» پس از 31 سال دوري از سينما است. اين کارگردان گزيده کار و يک سر متفاوت سينماي ايران در سال 55 اولين فيلم بلند سينمايي خود با نام «شطرنج باد» را کارگرداني کرد که در تاريخ سينماي ايران اثر شاخصي به شمار مي آيد ولي متاسفانه در زمان خود مهجور ماند. در اين فيلم که بهمن فرمان آرا تهيه کننده اش بود، فخري خوروش، محمدعلي کشاورز، اکبر زنجان پور، حميد طاعتي و شهره آغداشلو بازي مي کردند. اصلاني پس از «شطرنج باد» به مستندسازي و تدريس سينما روي آورد که حاصل فعاليت هاي هنري او در اين 30 سال ساخت چندين مستند شاخص، کارگرداني چند مجموعه تلويزيوني، سرودن سه مجموعه شعر و تدريس در دانشکده هاي سينما، تئاتر، سوره و... است. اصلاني دومين فيلم سينمايي اش را چندي پيش در بيرجند کليد زد. فيلمنامه «آتش سبز» که بر اساس افسانه کهن «سنگ صبور» نوشته شده، داستان دختري است به نام ناردانه که در کودکي خبر ازدواجش را با يک مرد مرده مي شنود و براي گريز از اين سرنوشت خوف انگيز ناخواسته گام در راهي دشوار مي گذارد.

به گفته اصلاني اين فيلم روايتي خاص از قصه معروف و کهن «سنگ صبور» است که ابتدا قرار بود کل داستان فيلم در ارگ بم اتفاق بيفتد و در حالي که همه چيز آماده شروع فيلمبرداري بود، زلزله آمد و کار متوقف شد. با تغييراتي که در داستان صورت گرفته در فيلمنامه جديد فقط صحنه هايي از فيلم در ارگ بم خواهد بود. عزت الله انتظامي، مهدي احمدي، مهتاب کرامتي، فرخ نعمتي، آهو خردمند و پگاه آهنگراني بازيگران فيلم تازه محمدرضا اصلاني هستند.ضمناً سه شنبه شب معاون سينمايي وزير ارشاد و گروهي از مسوولان سينمايي با حضور در خراسان جنوبي با عوامل توليد فيلم آتش سبز ديدار و از پشت صحنه اين فيلم ديدن کردند.


«ستارخان» ،«جاده» و «ارکستر ملي»
نوستالژيک هاي سينما
اميرحسين خورشيدفر؛ هفته پيش از تعدد رويدادهاي فرهنگي و هنري ذوق زده شديم اما اين آخر هفته هيجان ها فروکش کرد و به روال آخر هفته هايي برگشتيم که اميدواريم تعدادشان در تابستان کم باشد. امروز ساعت ده صبح در سالن موزه سينما فيلم «ستارخان» ساخته زنده ياد علي حاتمي نمايش داده مي شود. علي نصيريان و عزت الله انتظامي بازيگران اين فيلم هم در جلسه نقد و بررسي آن حضور خواهند داشت.براي علاقه مندان موسيقي دو گزينه متفاوت و شنيدني پيشنهاد مي کنيم. ارکستر موسيقي ملي به رهبري فرهاد فخرالديني و تکخواني عليرضا قرباني در فضاي باز مجموعه فرهنگي تاريخي نياوران (کاخ نياوران) برنامه اجرا خواهد کرد. کساني که کنسرت هاي قبلي ارکستر ملي را ديده اند حتماً خاطره خوشي از اجراي سرود اي ايران و ايستادن فخرالديني رو به تماشاگران دارند. اين کنسرت از جمعه به مدت سه شب ادامه دارد. کمي پايين تر در فرهنگسراي نياوران هم کوارتت زهي گالاميان که از نوازندگان ايراني و گرمي متشکل است قطعاتي از بتهوون و دورژاک را اجرا خواهند کرد. سرپرست اين گروه پروفسور چنگيز شاولو خاشويلي است.نمايشگاه جديدترين نقاشي هاي هانيبال الخاص در نگارخانه الهه تا يازدهم تيرماه برپا است. اين نقاش معروف و جريان ساز اين روزها براي درمان و مداوا در خارج کشور به سر مي برد. فيلم هاي تلويزيون هم اين هفته چندان چشمگير نيست. سينما يک اين هفته پخش فيلم «در خيال آرژانتين» محصول 2003 را در برنامه قرار داده. آنتونيو باندراس هنرپيشه معروفي که فيلم «دسپرادو» را از او به ياد داريم در اين فيلم نقش يک کارگردان تئاتر را باز مي کند که همسرش، يک روزنامه نگار مخالف دولت آرژانتين توسط پليس مخفي دزديده مي شود. کارگردان اين فيلم کرينفرمتين است که پيش از اين فيلمنامه هايي چون «امريکايي آرام» و «روابط خطرناک» را نوشته.برنامه صد فيلم شبکه سه انتخاب معروف تري دارد. «جاده» ساخته فدريکو فليني در اين برنامه پخش مي شود. اين فيلم کلاسيک سينماي نئورئاليسم ايتاليا را حتماً تاکنون ديده ايد اما دوباره ديدنش خالي از لطف نيست.سينما چهار فيلم «روزنامه» را پخش مي کند که نوروز امسال هم از تلويزيون پخش شد. اين محصول 1994 امريکا توسط ران هاروارد کارگرداني شده است.کميت و کيفيت پيشنهادهاي آخر هفته فعلاً حسابي نوسان دارد. شايد تنها راه حل استمرار برگزارکنندگان در برپايي منظم برنامه ها باشد. اگر سهميه بندي بنزين روي سفرهاي تابستاني تاثير بگذارد شايد بيشتر متوجه فقر رويدادهاي فرهنگي جذاب براي مردم شويم.


«پرسپوليس» از جشنواره «بانکوک» کنار گذاشته شد
انيميشن «پرسپوليس» از مراسم افتتاحيه جشنواره بين المللي فيلم بانکوک کنار گذاشته شد. به گزارش ايسنا، مقامات برگزارکننده جشنواره فيلم «بانکوک» به دنبال درخواست سفارت ايران در اين کشور ، فيلم «پرسپوليس» را که قرار بود در افتتاحيه جشنواره به نمايش درآيد، از فهرست برنامه خارج کردند. چاتان کونجارا رئيس جشنواره و مسوول بخش بين الملل جشنواره فيلم بانکوک در اين باره گفت؛ «با توجه به روابط ديپلماتيک خوب ميان ايران و تايلند تصميم گرفته شد تا به درخواست ايران براي عدم نمايش فيلم پرسپوليس احترام بگذاريم.» وي از اظهار نظر بيشتر درباره علت هاي بيشتر کنار گذاشته شدن فيلم پرسپوليس خودداري کرد، اما گفت اين يک مساله حساس است. اين فيلم پيش از اين توانسته بود جايزه ويژه هيات داوران جشنواره فيلم کن را به دست آورد.


اي ول سهميه بندي
الف) يکدفعه نصف شب، بنزين کالاگران مي کنيم.ب) از کلاه خرگوش درمي آوريم.ج) ما واقعاً کي هستيم،د) اين چه حدسيه؟ يانگوم کيه؟ يعني واقعاً نفهميدين ما کي هستيم؟ ببخشيد که مطلب اين طور شروع شد. از شيوه گراني در سماع بوديم، دست مان اينجوري به قلم رفت،همسر خانم فاطمه رجبي (غلامحسين الهام) چند مورد اظهارنظر قابل توجه کرده اند که طبعاً مثل اغلب اوقات به جاي اثبات دولت نهم در نفي دولت هشتم است. برعکس همه که به اين شيوه او ايراد مي گيرند من از طرفداران پروپاقرص اين روش هستم. به هر حال ما هم بايد نان بخوريم، الهام گفته؛ شرايط کنوني با شرايط آغازين انقلاب يکي است. البته خب نه از هر لحاظ اما از بعضي جهات همين طور است. الف) ميزان دود ماشين ها در محدوده پيچ شميران- ميدان فردوسي با اين فرمايش آقاي الهام همخواني دارد.ب) اگر پيکان هنوز توليد مي شد که ديگر اين حرف کاملاً صحت داشت،ج) مورد ديگري پيدا نکرديم.آقاي الهام (همسر خانم رجبي) گفته؛«کاريکاتور هنري در دولت نهم قابل قبول است.»الف) عنايت بفرماييد توضيح بدهيد، دولت است يا بي ينال؟ب) البته دوستان در اين زمينه صاحب نظرند چون مدام مشغول خلق کارهاي کاريکاتورگونه هستند که البته خودش هنري است،ج) آقاي الهام لطف کنند يک نفر را به ما معرفي کنند براي اين صفحه آخر روزنامه ما در جنب ستون بنده کاريکاتور بکشد. جدي گفتما.د) نه واقعاً اين حرفا رو بذارين کنار اي ول سهميه بندي خداييش،

jangesard@gmail.com


شگفتي هاي فرش ايراني به زبان موسيقي
دکتر محمد سرير

در دو قرن اخير هيچ انسان فرهيخته يي در سراسر جهان نيست اين باور را نداشته باشد که فرش يکي از اصيل ترين نشانه هاي شناخت هنر و فرهنگ ايراني در ميان مردمان کشورهاي ديگر به ويژه طبقه فرهنگي آنان بوده است. ايران با فرش به عرصه فرهنگ و هنر جهان قدم گذاشت و فرش همواره به عنوان يک پديده و کالاي هنري مانند يک تابلوي نفيس معرفي شناخته مي شده و متاسفانه امروز خود ما شأن آن را درحد يک وسيله مصرفي در حد جاروبرقي و يخچال و لباس که بعد از مدتي بايد به دور انداخت نه تنها در داخل بلکه در خارج کشور مطرح مي کنيم. انواع فرش هاي ماشيني و تبليغ روي آنها جايگاه اين هنر را ناديده گرفته است و هيچ ملتي را نمي توان يافت که براي تحريف هنر ملي خودش که پايه هاي اقتصادي و فرهنگي صدها ساله دارد چنين ناآگاهانه اقدام کند.از سوي ديگر موسيقي گذشته ما با توجه به اينکه روش هاي نوشتاري مشخصي براي موسيقي وجود نداشته يا ما از آن اطلاع کافي نداريم مکتوم مانده است. ما نمي دانيم نغمه هايي که در گوشه هاي دستگاه هاي موسيقي ما مترنم است آيا همان نغماتي است که صدها سال قبل نيز وجود داشته و انعکاس جامعه و فرهنگ و تاريخ گذشته ما است و اکنون نيز از هزاران نغمه ديگري که وجود داشته است و زير بناي بخشي از هويت ملي و فرهنگي ما را تشکيل مي دهد بي اطلاع هستيم. در موزه فرش آثاري وجود دارد که به سده هاي دور گذشته باز مي گردد و چنانچه از اين راه پيوندي بيابيم که به نوعي ما را به سوي اين نغمه ها رهنمون شود مي توان به بخشي از اين هويت گذشته دست يافت.البته اين نگرش و دستيابي به يک ديدگاه و دستاوردهاي ملموس و قابل استناد در اين زمينه نياز به پژوهشي گسترده دارد. پس مي توان يک ديدگاه کلي و تطبيقي با اين مقوله داشت تا شايد نشانه هايي به دست بيايد و انگيزه يي باشد براي اهل هنر و پژوهندگان که در اين زمينه به صورت عميق تر و گسترده تري کار کنند.در موسيقي همانند هنر فرش خلاقيت هاي هنرمند در دو مسير شکل مي گيرد. در واقع خط افقي ملودي و خط عمودي ترکيب اصوات مختلف را شکل مي دهد و جذبه هاي خلاقه در هر دو وجه را به مخاطب منتقل مي سازد. در فرش نيز چنين است يعني ما يک تار داريم و يک پود و روي آن با نخ هاي ديگري دانه دانه اشکالي را ايجاد مي کنيم و با رنگ هاي متفاوت که مي تواند نمادي از سازبندي در موسيقي شناخته شود خلاقيت هنري در اين اثر تکميل مي شود.در موسيقي نيز دقيقاً چنين است. با يک نگاه مقايسه يي ما يک تار داريم که خط افقي موسيقي ما است که به آن ملودي يا نغمه مي گوييم. از سوي ديگر خط ديگري نيز به صورت عمودي قابل رويت است که در تداوم خط افقي در مسير عمودي نيز يک نت ديگر نشانده شده است. اگر مسير يک پود را که عمودي حرکت مي کند در يک فرش پيگيري کنيم از بالا نخ هاي مختلفي با رنگ هاي متفاوت روي آن گره خورده است که همگي با هم در يک مجموعه معنا پيدا مي کند و اشکال مختلف را مي سازد و مابقي را شکل مي دهد که براي رسيدن هر دو مقوله هنري مطرح است.بافت در فرش تقريباً قابل درک و تصور براي عموم است ليکن در يک قطعه موسيقي که مي شنويم نت هايي در خط افقي داريم که در کنار هم يک نغمه را تشکيل مي دهد و اين صدا در استمرار خود ملودي را معرفي مي کند. در واقع نت ها در ساخت موسيقي همان گره هايي است که در زير يک گره عمودي قرار گرفته است، در اينجا رنگ ها اهميت ويژه يي دارند، رنگ ها در موسيقي در بهره گيري از سازهاي مختلف تعريف مي شوند. رنگ ها تاثير يک تصوير را در ذهن متمايز مي کنند و در موسيقي ارائه يک نغمه با يک ساز طبعاً تاثير متفاوتي با اجراي آن نغمه به وسيله يک ساز ديگر دارد. با نگاهي دقيق به يک فرش دستبافت مي توان اجراي يک موسيقي به وسيله يک ارکستر بزرگ را کاملاً احساس کرد و شنيد. يک موتيف (مثل يک گل در فرش)، (يا نغمه کوتاه در موسيقي)در بخش هاي مختلف با رنگ هاي مختلف تصوير شده است که رنگ ها مي تواند به اجراي آن موتيف با يک ساز يا سازهاي مختلف در آن موتيف است که به صورت همنوازي اجرا شده تعبير شود.يک فرش در واقع يک score يا پارتيتور است که خطوط افقي و خط عمومي يک اثر هنري را در دل خود جاي داده است. در سوي ديگر فرش از جهت ذات و تعلق نغمگي براساس آن طرح و انگاره هايي که روي آن نقش شده است به موقعيت و منطقه جغرافيايي با ويژگي هاي خاص محيطي و اجتماعي آن مرتبط است.به همين ترتيب در موسيقي آذري، موسيقي کردي، موسيقي خراسان و موسيقي سيستان و بلوچستان همان طرح هاي خاص موسيقايي منطقه مربوطه اش را منعکس مي کند. بر جبين يک فرش که در منطقه جغرافيايي خاصي از کشور بافته شده است انگاره هاي ويژه آن منطقه به نشانه فرهنگ قومي و سرگذشت و روزگار پيشين آنان نقش بسته است. نغمه هايي که قاليبافان اين مناطق در هنگام بافت مي خوانند و طي ساليان بسيار تکرار مي کنند، اين آوازها در طرح ها و رنگ ها و حتي نوع گره يي که انتخاب مي کنند موثر بوده و منش هاي فرهنگي و اجتماعي آنان را منعکس ساخته است.اگر با گوش جان به اين نغمه ها گوش کنيد مسلماً روي اين خلاقيت هاي عظيم هنري، رقصان و دست افشان خواهيد شد و نغمه هايي نهفته در ميان آنها را با همه زيبايي خواهيد شنيد.


پخش يک سريال سياسي ايراني از تلويزيون
گروه فرهنگي؛ مجموعه تلويزيوني«گل يا پوچ» که قرار بود نوروز امسال از شبکه پنج نشان داده شود، در نوبت پخش قرار گرفت و از 24 مرداد روي آنتن خواهد رفت.اين مجموعه طنز تلويزيوني که بازيگراني چون اکبر عبدي، بهنوش بختياري، برزو ارجمند و فرهاد بشارتي دارد، از مضموني سياسي برخوردار است و سازندگان «گل يا پوچ» اين مجموعه را به خاطر جلوگيري از حواشي در سکوت خبري جلوي دوربين برده اند.با تغيير سياست مسوولان شبکه تهران، نوروز امسال، برخلاف چند سال گذشته مجموعه جديدي از اين شبکه پخش نشد و در ايام نوروز قسمت هايي از سريال نود شبي «سلام» روي آنتن رفت.گويا پس از آماده شدن کامل مجموعه «گل يا پوچ» و تماشاي چندباره آن توسط مسوولان شبکه و اعمال اصلاحات احتمالي، تصميم بر اين شده که اين مجموعه از 24 مردادماه امسال به مناسبت نيمه شعبان و به مدت 16 شب از شبکه تهران پخش شود.


روزنامه اعتماد
طراحی و پیاده سازی نرم افزار : شرکت ارتباطات نوین فرانام