دکتر مرتضي پيرعلي*

موضوع آسيب ديدگي ورزشکاران طي مسابقات و در ميادين ورزشي پديده ناآشنايي نيست و درد زانوي حاصل از آسيب ديدگي و صدمه مفاصل نزد ورزشکاران غيرحرفه يي بسيار شايع است. يکي از علل اين گونه آسيب ديدگي ها به صدمه خوردن غضروف ها بازمي گردد. غضروف ها در بالغين عمدتاً ترميم نمي شوند و اگر هم ترميم شوند به طور ناقص و جزئي صورت مي گيرد. چنين صدمه هايي معمولاً به حالت آرتريت و به صورت مفاصل آسيب ديده بروز مي کند. معمولاً چنين افرادي و با غضروف هاي آسيب ديده نيازمند مفاصل مصنوعي هستند. جالب است بدانيد بيماري آرتريت که نوعي بيماري التهابي مفاصل است تنها در آلمان 5 ميليون نفر را به نوعي به خود درگير کرده است و هزينه يي که براي 150 هزار مورد عمل آرتروسکوپي در اين موارد صرف مي شود بالغ بر 200 ميليون يورو است. سالانه حدود 70 هزار زانوي مصنوعي در اين کشور مصرف مي شود. در آينده ممکن است غضروف هاي مصنوعي جايگزين مفاصل مصنوعي شوند.

مهندسي بافت، روش جديدي است که در موارد آسيب هاي ورزشي مي تواند چاره ساز باشد. به عقيده يکي از کارشناسان موسسه مهندسي بافت و بيوتکنولوژي فرانهوفر آلمان (IGB)، روش مهندسي بافت بر مبناي بازسازي بافت هاي آسيب ديده از طريق جايگزيني طبيعي آن است. در اين حالت بافت مصنوعي از کشت سلول هاي خودي بافت فرد نيازمند تامين مي شود. مزيت اين روش در آن است که سيستم ايمني فرد دريافت کننده، سلول هاي خود را به راحتي شناسايي مي کند و معمولاً در اين روش مشکل پس زدن بافت هاي پيونديافته وجود نخواهد داشت.

کشت سلول هاي غضروفي در آزمايشگاه

مبناي کار بسيار مشخص است؛ بافت سالم غضروف يکي از مفاصل سالم فرد بيمار استخراج مي شود و سپس سلول هاي غضروف يا اصطلاحاً کندروسيت ها به آزمايشگاه مخصوصي منتقل مي شوند و در محيط سرم خود فرد کشت داده مي شوند و سپس بعد از طي چند روز يا چند هفته مفصل آسيب ديده با اين سلول ها آميخته مي شوند و تحت درمان قرار مي گيرند. به اين طريق کندروسيت هاي تهيه شده مستقيماً به درون فضاي غضروف آسيب ديده تزريق مي شود. چنين روشي که بر مبناي پيوند سلول هاي کندروسيت خود فرد صورت مي گيرد اصطلاحاً ACT ناميده مي شود. اين روش تاکنون 10 سال است که توسط پزشکان مورد استفاده قرار گرفته است و در سراسر جهان ده هزار نفر بيمار توسط اين روش تحت درمان قرار گرفته اند. با اين حال اين روش نيز از نظر تکنيکي با مشکلاتي روبه رو است. به طور مثال مشخص نيست که تا چه اندازه و تا کي سلول هاي کندروسيت مي توانند روي غضروف آسيب ديده باقي بمانند. متخصصان IGB با همکاري يکي از شرکت هاي پيشرو دارويي درصدد ساخت يک نوع جايگزين مناسب براي غضروف هاي آسيب ديده هستند. مزيت اين روش آن است که چنين ايمپلنتي به راحتي به خود شکل مي گيرد و مي تواند در درون غضروف صدمه ديده به کار برده شود. در اين روش ابتدا کندروسيت هاي فرد در آزمايشگاه کشت داده شده و سپس مشخص مي شود که آيا اين نوع سلول ها قابليت عرضه به درون مفاصل را دارد يا نه. يعني به صورتي تحت کنترل و سپس مورد استفاده قرار مي گيرد. در اين حالت سلول هاي غضروفي به درون نوعي کلاژن اسفنجي شکل ريخته مي شود و سپس چنين ماتريکس بيولوژيکي مورد استفاده قرار مي گيرد. مزيت اين روش به اين ترتيب است که ابتدا سلول هاي کندروسيت به نحوه دلخواه فرم گرفته و سپس استفاده مي شوند. فقط چند ماه است که محصول اين نوع فناوري توسط IGB به بازار عرضه شده و اولين بيمار نيز، اين نوع جايگزين غضروف را دريافت کرده است. به تازگي توليد سلول هاي غضروفي يا کندروسيت ها در آلمان مجوز توليد خود را گرفته است و معمولاً اين محصول در آلمان در رده داروها قرار مي گيرد. به عقيده محققان IGB توليد سلول ها فقط محدود به کندروسيت ها نخواهد بود، بلکه توليد سلول هاي عصبي، پوستي، استخواني و خوني نيز در دستور کار قرار دارد.

با استفاده از مهندسي بافت، اين روش درماني جديد نه تنها آسيب هاي مفصلي را مي تواند تحت درمان قرار دهد، بلکه در درمان زخم هاي شديد يا مزمن مانند زخم هاي پا و اندام ها نيز مي تواند مفيد باشد.

در حال حاضر فقط در آلمان 39 موسسه توليد بافت مصنوعي وجود دارد. در کل اروپا متجاوز از 120 شرکت و 300 گروه تحقيقاتي وجود دارد که در زمينه هاي مختلف فناوري هاي نوين مربوط به توليد بافت کار مي کنند. امروزه در سراسر دنيا محققان زيادي وجود دارند که روي کشت و توليد جايگزين هاي مناسب بافت هاي مربوط به عروق خوني، دريچه هاي قلبي، عضلات بافت قلب، اعصاب و پانکراس مشغول فعاليت هستند.

کاربرد فرآورد ه هاي حاصل از مهندسي بافت

پيش بيني مي شودکه کاربرد فرآورد ه هاي حاصل از مهندسي و توليد بافت از طريق کشت سلول هاي خودي در آينده از جايگاه مناسب تري برخوردار شود و کاربرد زيادتري به دست آورد. طبق برآورد موسسه مهندسي بافت استراسبورگ (TEPS) حجم بازار مربوط به فرآورده هاي مهندسي بافت در جهان بالغ بر 7/1 ميليارد يورو در سال است. اين رقم با توجه به تعداد فرآورد ه هاي بيشتري که در آينده عرضه خواهد شد احتمالاً به 10 ميليارد يورو نيز خواهد رسيد. به هر حال ارقام مربوط به فروش فرآورده هاي مهندسي بافت در تقسيم بندي فروش فرآورد ه هاي بيوتکنولوژي، تجهيزات پزشکي و اقلام دارويي قرار مي گيرند.

در اين ميان اقلام مربوط به توليد فرآورده هاي مهندسي بافت حاصل از کشت سلول هاي خودي طبق برآورد موسسه فرانهوفر، فراتر از 60 ميليون يورو در سال نيست. اگر چنانچه موانعي سر راه اين صنعت خاص از قبيل عدم توجه شرکت هاي بيمه گر در تامين هزينه ها صورت نگيرد، بعيد به نظر مي رسد که اين تکنيک جديد بتواند از توسعه و جايگاه مناسبي برخوردار شود. علت آن نيز روشن است و به علت وجود هزينه هاي بالاي مربوط به اين نوع پيوند است. البته نگاه کشورهاي مختلف اروپايي به اين موضوع متفاوت است، اما در آلمان اين نوع پيوندهاي بافت عمدتاً در رديف هاي دارويي دسته بندي مي شود و طبق قوانين مربوط به آن نيز با اين موضوع برخورد مي شود. به هر حال به علت عدم وجود قوانين خاص، هنوز فرآورده هاي حاصل از مهندسي بافت از گسترش مناسبي برخوردار نيستند و در سر راه استفاده از آنها نيز موانعي وجود دارد. در حال حاضر کميسيون اروپا در حال بررسي روند برخورد قانوني به منظور گسترش قوانين مربوط به تاييديه اين نوع محصولات است. چنانچه در آينده قوانين موجود براي توليد و استفاده از فرآورده هاي حاصل از مهندسي بافت شفاف تر شود، افق مربوط به توليد اين اقلام نيز روشن تر خواهد شد.

*دانشيار دانشکده داروسازي دانشگاه تهران

Fraunhofer,May.2005

ترجمه؛ سوده مقصودي

مي توان زندگي روزانه را شادتر کرد. اين موضوع به انتخاب ما بستگي دارد. اين طرز نگرش ما است که موجب احساس شادي يا غم مي شود. درست است، ما با انواع موقعيت ها طي روز برخورد مي کنيم که برخي از آنها موجب شادي ما نمي شوند. مي توانيم به فکر کردن در مورد حوادث غم انگيز ادامه دهيم يا از تفکر در مورد آنها خودداري کنيم و در عوض از لحظه هاي شاد لذت ببريم. همه ما با موقعيت هاي مختلفي روبه رو مي شويم، ولي نبايد به آنها اجازه دهيم بر عکس العمل ها و احساسات ما تاثير بگذارند.

اگر اجازه دهيم حوادث بيروني بر احساس هاي ما تاثير بگذارند، اسير آنها خواهيم شد و آزادي خود را از دست خواهيم داد. ما اجازه مي دهيم نيروها و عوامل بيروني خوشحالي ما را تعيين کنند. از طرف ديگر ما مي توانيم خود را از عوامل ديگر آزاد کنيم. ما مي توانيم انتخاب کنيم که شاد باشيم و مي توانيم کارهاي بسياري براي اضافه کردن شادي به زندگي مان انجام دهيم.

شادي چيست؟ شادي احساس آرامش دروني و رضايت باطني است و معمولاً وقتي شادي را احساس مي کنيم که هيچ نوع نگراني، ترس و افکار ناراحت کننده يي وجود نداشته باشد و اين اتفاق معمولاً وقتي مي افتد که ما کاري را که دوست داريم، انجام بدهيم يا به آنچه دوست داريم برسيم و برنده شويم يا به هدفي که ارزش بسياري براي ما دارد دست يابيم. به نظر مي رسد که اين شادي نتيجه اتفاق هاي مثبت خارجي است ولي در واقع همه آنها از درون ما نشأت گرفته اند که با اتفاق هاي خارجي تحريک مي شوند.

براي بسياري از افراد، شادي فرار و گريزپا است زيرا آنها اجازه مي دهند حوادث خارجي متغير بر آن تاثير بگذارد. يکي از بهترين راه ها براي تداوم شادي، به دست آوردن آرامش دروني با مديتيشن روزانه است. وقتي ذهن به آرامش بيشتري دست مي يابد انتخاب عادت شاد بودن آسان تر مي شود.

در اينجا نکاتي را براي افزايش شادي در زندگي روزانه ارائه مي کنيم؛

1- تلاش کنيد نوع نگاه تان را به مسائل تغيير دهيد. هميشه به قسمت روشن نگاه کنيد. شايد ذهن تان شما را به سمت منفي فکر کردن و توجه به مشکلات سوق دهد. نگذاريد اين کار را انجام دهد. به بخش هاي خوب و مثبت هر وضعيت فکر کنيد.

2- به راه حل ها بينديشيد نه به مشکلات.

3- به موزيک شاد و آرامش بخش گوش دهيد.

4- کمدي هاي شادي را که موجب خنده مي شوند، تماشا کنيد.

5- هر روز ساعتي را به خواندن صفحاتي از يک کتاب يا مقاله يي الهام بخش اختصاص دهيد.

6- مراقب افکارتان باشيد. هر گاه خود را در موقعيتي يافتيد که داريد با افکار منفي سر مي کنيد، فکر کردن به مسائل شادي بخش را از سر بگيريد.

7- هميشه به آنچه انجام داده ايد نگاه کنيد و انجام نداده ها را فراموش کنيد.

8- هر روز کار خوبي براي خودتان انجام دهيد. اين کار مي تواند کوچک باشد، مانند؛ خريدن يک کتاب و يا خوردن غذايي که دوست داريد، تماشاي يک برنامه تلويزيوني مورد علاقه، رفتن به سينما و حتي قدم زدن کوتاه در اطراف ساحل.

9- هر روز حداقل يک کار انجام دهيد که موجب شادي فرد ديگري شود مثل؛ گفتن سخنان مهربانانه، کمک به همکاران، متوقف کردن ماشين در چهار راه براي عبور پياده ها، دادن صندلي تان در اتوبوس به فردي ديگر يا دادن هديه يي کوچک به فردي که دوست داريد. اين مثال ها بي نهايت هستند، وقتي شما فرد ديگري را خوشحال مي کنيد، خودتان نيز خوشحال مي شويد، در اين صورت افراد ديگر سعي در خوشحال ساختن شما مي کنند.

10- هميشه شاد بودن را انتظار داشته باشيد.

11- نسبت به افراد شاد حسادت نکنيد، برعکس از شادي آنها شاد شويد.

12- با افراد شاد همراه شويد و سعي کنيد شاد بودن را از آنها بياموزيد. به ياد داشته باشيد که شادي مسري است.

13- هنگامي که کارها مطابق انتظارتان پيش نمي روند، نهايت تلاش تان را براي حفظ خونسردي به عمل بياوريد. خونسردي به شما کمک مي کند تا آرام بوده و خلق و خو و عکس العمل هاي تان را کنترل کنيد. خونسردي به معناي بي تفاوتي نيست، اين کار به معناي پذيرش خوب و بد و حفظ تعادل است. خونسردي کمک زيادي به آرامش دروني مي کند و آرامش درون موجب شادي است.

14- بيشتر مواقع لبخند بزنيد.

www.successconsciousness.com

لاريسا هرش

ترجمه؛ فرانک باجلان

هپاتيت B يک بيماري کبدي است که معمولاً منشاء آن يک ويروس است. البته مصرف بيش از حد و طولاني مدت الکل يا هر سم ديگري مي تواند موجب اين بيماري شود. هپاتيت چندين نوع متفاوت دارد اما فقط نوع هپاتيت B مي تواند از طريق خون يا ساير مايعات بدن از شخصي به شخص ديگر منتقل شود. اين بيماري از طريق سوزن هاي مشترک معتادان تزريقي، روابط جنسي، سوزن هاي تتو که به شکل مناسب و صحيح استريليزه نشده باشد، منتقل مي شود. همچنين اين بيماري از يک مادر باردار مبتلا به نوزاد متولد شده منتقل مي شود. نشانه هاي اين بيماري احتمالاً شبيه به عفونت هاي ويروسي ديگر است.

نشانه ها و علائمي مانند بيماري آنفلوآنزا از قبيل خستگي، بي اشتهايي، تب خفيف، تهوع و استفراغ، درد شکمي يا درد زير قفسه سينه جايي که کبد واقع شده، است. هپاتيت B مي تواند موجب يرقان يا زردي شود که در اين حالت رنگ پوست و سفيدي چشم ها زرد مي شود و رنگ ادرار هم نسبتاً قهوه يي مي شود. شخص مبتلا به هپاتيت B احتمالاً يک تا چهار ماه بعد از ابتلا نشانه هايي را بروز مي دهد. البته بعضي هم نشانه هاي بسيار کمي دارند، اما اگر خود شخص هم متوجه نشانه ها نشود مي تواند بيماري را به ديگران منتقل کند. برخي هم اين ويروس را در بدن شان دارند و براي مابقي عمر ناقل اين بيماري محسوب مي شوند. هپاتيت B براي سلامتي بسيار خطرناک است. اين بيماري منجر به آسيب هاي کبدي مي شود و خطر ابتلا به سرطان کبد را نيز افزايش مي دهد. 90 درصد نوزاداني که از مادران با هپاتيت B متولد مي شوند، داراي اين ويروس هستند مگر در مواردي که تزريقات ايمني خاصي را دريافت کرده باشند و در بدو تولد هم اولين مرحله واکسن براي شان انجام شود. راه هاي پيشگيري از هپاتيت شامل موارد زير است؛

پرهيز از تزريق مواد مخدر و استفاده از سرنگ هاي مشترک، پرهيز از روابط جنسي پرخطر، پرهيز از استفاده مشترک وسايلي نظير مسواک يا تيغ اصلاح، همچنين برخي از سالن ها براي تتو (خالکوبي) از سوزن هايي که به شکل مناسب و صحيح استريليزه نشده، استفاده مي کنند که بسيار خطرناک است پس بايد از بهداشت سوزن ها و ديگر وسايل سالن ها اطمينان حاصل کرد.

يکي ديگر از راه هاي جلوگيري از شيوع هپاتيت B، استفاده تمام مدت از دستکش توسط متخصصان بهداشت به هنگام تماس با خون يا ديگر مايعات بدن است. همچنين اين افراد بايد عليه ويروس هپاتيت B واکسينه شوند. واکسيناسيون هپاتيت B طي 3 مرحله در يک مدت زمان حدوداً 6 ماهه صورت مي گيرد. امروزه در اکثر نقاط دنيا نوزادان متولد شده بلافاصله مرحله اول واکسن را دريافت مي کنند. اگر فردي در معرض ويروس هپاتيت B قرار گيرد، احتمالاً پزشک تزريق گلبولين حاوي آنتي بادي هايي عليه ويروس را تجويز مي کند و با اين کار از ابتلاي فرد پيشگيري به عمل مي آيد.

بنابراين اگر در معرض اين ويروس قرار گرفتيد، حتماً به پزشک مراجعه کنيد تا اقدامات پيشگيرانه براي شما انجام شود. درمان اين بيماري با دارو و گاهي هم با بستري شدن کوتاه مدت در بيمارستان صورت مي گيرد. اغلب افراد مبتلا به هپاتيت B با شروع درمان مناسب در عرض مدت 6 ماه احساس بهبودي مي کنند.

www.kidshealth.org

ترجمه؛ سيدايمان ضيابري

در ستون هاي قبلي هواي تازه، به بررسي بيماري شيزوفرني به عنوان ناشناخته ترين و پيچيده ترين بيماري روحي پرداختيم که پزشکان مختلف در سراسر دنيا براي اتخاذ روش هاي مناسب و هماهنگ در جهت درمان آن، با مشکل مواجه هستند. به رغم تمامي اين محدوديت ها، شيزوفرني يک بيماري خاص است و درمان آن با همکاري خانواده ها و نيز تلاش در برقراري آرامش بيمار ممکن خواهد بود ضمن اينکه در اين ميان، هيچ وقت نبايد از درمان پزشکي مستقيم که با تجويز دارو يا احتمالاً مراقبت هاي باليني در بيمارستان هاي روان پزشکي صورت مي گيرد، غافل بود.

---

درمان خانگي بيمار مبتلا به شيزوفرني، به شخصيت و ويژگي هاي فردي خود او برمي گردد و اينکه قدرت خانواده براي مراقبت و تيمارداري او تا چه حدي است. قدرت خانواده ها براي نگهداري و محافظت از يک بيمار مبتلا به شيزوفرني، به ويژگي هاي فردي شخص، زمان و حوصله، قدرت روحي و عاطفي و سرانجام تمکن مالي برمي گردد که در صورت فراهم بودن اين شرايط به شکل ايده آل، درمان مراحل نخست در منزل بهتر صورت مي گيرد.

به رغم وجود موانع متعدد، راه هاي اصلي براي درمان موقتي خانگي مبتلايان به اين عارضه و نيز درمان طولاني مدت خانگي پس از مراجعه به پزشک در محيط منزل به عوامل زير بستگي دارد.؛

1- نخست، بايد اطمينان حاصل کنيد که در صورت مراجعه به پزشک، بيمار شما مدام داروهاي خود را سر وقت مصرف مي کند. يکي از عوامل اصلي که مبتلايان به شيزوفرني، تغيير فازهاي روحي مي دهند اين است که داروي شان را سر خود قطع مي کنند. بسياري از مشکلات زماني ايجاد مي شود که بيمار، از خوردن دارو سر باز مي زند يا خانواده ها تصور مي کنند مشکل رفع شده و نيازي به ادامه مصرف دارو نيست.

2- خانواده بايد يک فضاي آرام، امن و شاداب را براي بيمار ايجاد کند تا در آن، احساس آزادي عمل و روحيه داشته باشد. امکان برقراري سفر، تفريحات سالم و نقاط مثبت زندگي افزايش پيدا کند و در عين حال بحران ها و درگيري هاي ناخواسته و بي ارزش به حداقل برسد.

3- تحقيقات نشان داده است بيماراني که به تنهايي به مقابله با بيماري خود برخاسته اند، معمولاً با مشکلات بيشتري نسبت به بيماراني مواجه بودند که خانواده ها آنان را در مسير ياري رساندند. تا جايي که ممکن است تمامي اهالي خانواده بايد با محبت ورزي و تقديم احترام قلبي خود به بيمار در فرآيند بهبود وي تسريع ايجاد کنند.

4- در دو مرحله با پزشک گفت وگو کنيد. نخست اينکه به بيمارتان اجازه بدهيد خودش به تنهايي نزد پزشک و متخصصش برود و با او گفت وگو کند. بگذاريد دنياي خيالي و توهماتش را با کسي در ميان بگذارد که همه چيز را به لحاظ علمي تفسير مي کند و قاعدتاً از کلام او پي به نتايج جديدي مي برد و کمک بيشتري در فرآيند بهبود خواهد کرد. او را از تنها رفتن به نزد پزشک منع نکنيد و از اين نترسيد که با گفته هاي خود، مايه شرمندگي مي شود. در عين حال پس از ديدار شخصي او، خودتان نيز به نزد دکتر برويد و واقعيت هاي موجود در محيط کار، منزل و برخورد با اطرافيانش را به پزشک منتقل کنيد. حالا او مي تواند ضمن مقايسه دنياي توهمي بيمار و واقعيات موجود، يک نتيجه گيري عادلانه انجام بدهد.

5- سعي کنيد بيمار خود را از طريق اينترنت يا سازمان هاي خصوصي مردم نهاد، با افرادي مانند خودش آشنا کنيد. مطمئناً آنهايي که در اين زمينه هم درد هستند و به دلايل ژنتيکي يا اکتسابي، مبتلا به بيماري هايي مثل شيزوفرني شدند، زبان همديگر را بيشتر مي فهمند. بگذاريد اوهام خود را با همديگر در ميان بگذارند، تخليه و با روحيه آرام و متعادل تري نزد شما حاضر شوند.

6- کلاس هاي آموزشي را فراموش نکنيد. با صرف مقداري هزينه در صورتي که توانش را داريد، بيمار خود را اگر مايل به حضور در خارج از خانه بود و قدرت تمرکز کردن در مکان هاي عمومي داشت، به کلاس هاي آموزش مهارت هاي زندگي، راه هاي کسب درآمد، سخنراني هاي افزايش روحيه و جلسات بازتواني و توانبخشي ببريد. اگر ممکن نبود، براي او يک معلم يا استاد در منزل اختيار کنيد که از عوالم مختلف برايش مي گويد. تمرينات ورزشي، مطالعه، گوش دادن به موسيقي، تغذيه سالم، گردش و تفريح مناسب و همين طور برخي از توصيه ها را به او انتقال مي دهد تا در زندگي اش وضع بهتري پيدا کند. مهمترين وجه در برخورد با شيزوفرني، حفظ کردن آرامش است. هيچ زمان نه خودتان آرامش را از دست بدهيد و نه امکاني ايجاد کنيد که بيمارتان آرامشش را از دست بدهد. هميشه، اگر مايل به خوردن قرص ها و داروهايش نيست، با زباني نرم و محبت آميز و از راه هاي خاصي که مي دانيد روي او تاثير دارد، او را به خوردن قرص هايش ترغيب کنيد، به او بقبولانيد که طي کردن دوره هاي درماني، به بهتر شدن آينده خانواده کمک خواهد کرد. اگر به مدت چند روز دارو مصرف نکرد، شما مسائلي مثل تفريح، گردش، سينما، تغذيه، خواب، استراحت و ورزش را همچنان حفظ کنيد و بدانيد که پس از حس کردن سختي شرايط و کنار نيامدن با مصرف قرص و دارو، او خود دوباره به سمت شما برمي گردد.

www.emedicinehealth.com