گروه بين الملل، سورنا اسپهبد؛انتخابات امروز مجلس ترکيه در ميان تنش ها و چالش هاي تند سياسي برگزار مي شود. پيش بيني مي شود ميزان مشارکت در اين دوره از انتخابات که بسيار مهم و حياتي خوانده مي شود، بالا باشد. در انتخابات امروز علاوه بر 14 حزب و گروه سياسي، 700 کانديداي مستقل نيز حضور دارند. قرار است مجلس جديد موضوع انتخاب رئيس جمهور توسط مردم را تصويب کند. کردهاي ترکيه نيز در اين انتخابات شيوه جديدي به کار برده و به جاي فهرست هاي حزبي، 60 نامزد مستقل معرفي کرده اند. کردها که پيش بيني مي شود 30 درصد کرسي هاي مجلس را کسب کنند در کنار نمايندگان حزب جنبش ملي ترکيه قرار خواهند گرفت که اعلام کرده است موضوع اجراي حکم اعدام عبدالله اوجالان رهبر کردها را که در زندان است به طور جدي در پارلمان جديد پيگيري خواهد کرد. براي آشنايي بيشتر با انتخابات امروز ترکيه و اوضاع سياسي آن کشور با دکتر اسدالله اطهري کارشناس مرکز پژوهش هاي استراتژيک خاورميانه گفت وگو کرده ايم.

- - -

ابتدا درباره اين انتخابات به طور کلي توضيح بدهيد.

انتخاباتي که امروز در ترکيه برگزار مي شود انتخابات زودرس مجلس است. دليلش هم اختلافي بود که بين ارتش و دولت (سکولارها و اسلام گراها) در ماه هاي پيش بروز کرد. براي گشايش در بن بستي که حاصل شد توافق به عمل آمد که انتخابات زودرس مجلس برگزار شود.

وضع بغرنجي در جو سياسي ترکيه شکل گرفته. بدين معنا که سکولارها با پشتيباني نهاد ارتش به هيچ وجه حاضر نمي شوند که قدرت در اختيار اسلام گراها بيفتد. از طرفي حزب عدالت و توسعه آقاي اردوغان هم طوري عمل کرده که موفقيت هايش انکارناپذير است و داراي نفوذ و پايگاه مردمي شده که نمي تواند ناديده گرفته شود. اين وضع دوقطبي فضا را حتي خطرناک مي کند. درباره آينده اين وضع چه نظري داريد؟

با توجه به آنچه در ترکيه مي گذرد و همين حالت پيش آمده به نظر مي رسد که جناح ها به اين نتيجه برسند که به سمت انتخاب رئيس جمهوري توافقي بروند. يعني هيچ يک از دو طرف بر مواضع خود اصرار نورزند و توافقي حاصل کنند بر سر انتخاب يک رئيس جمهور. حزب عدالت و توسعه هم اگرچه پايگاه وسيعي به دست آورده در طرف مقابلش ارتش، نهادهاي سکولار و نهادهاي اقتصادي قرار دارند که پشت سر حاکميت هستند و مقاومت مي کنند.

عوامل موفقيت حزب عدالت و توسعه چه بوده است، خصوصاً که در جوي که حاکميت از آن سکولارهاست حزبي که نام و نشان اسلام گرايي دارد توانسته کارش را پيش ببرد.

حزب عدالت و توسعه رفاه اقتصادي به ارمغان آورده. مردم از رفاهي که به دست آورده اند راضي هستند. از طرفي در منطقه کردنشين حالت فوق العاده را لغو کرده. روابط با امريکا و اروپا را گسترش داده. از اهرم اتحاديه اروپا براي کنترل نظامي ها استفاده کرده و مهمتر از همه اينکه فسادناپذير بوده. فساد مالي نداشته است و در نتيجه اين سياست ، طبقه متوسط جديدي شکل گرفته.

در همين فاصله زماني کوتاه پنج ساله؟

بله در همين پنج ساله. کارهاي اقتصادي اردوغان خوب بوده. روابط با عرب ها را گسترش داده تا آنجا که ترکيه عضو ناظر اتحاديه عرب شده. سرمايه هاي عرب ها را جذب کرده و پاکي اقتصادي که دارند موجب شده در کنار علل و عوامل فوق پايگاه اجتماعي خود را گسترش دهند. حزب عدالت و توسعه از همه قشرهاي اجتماعي توانسته يارگيري کند.

يعني بيش از مليون و جمهوريخواهان؟

حزب جمهوريخواه خلق بيشتر در ميان عناصر ملي گراي افراطي طرفدار دارد و از سوي ارتش حمايت مي شود و پايگاه اجتماعي خاص خود را دارد. به علاوه اينها با کردها مخالف هستند. موسيقي هاي نظامي دارند و آوازخوان هاي مشهور ترک را در مراسم خود به خدمت مي گيرند. در حالي که حزب عدالت و توسعه خوانندگان پاپ را مي آورد که تاکيد بر مردمي بودن دارد و اجتناب از ملي گرايي افراطي.

جمهوريخواهان و ملي گراهاي افراطي گويا خيلي برنامه ها براي شکست حزب عدالت و توسعه دارند. يعني به هر راهي متوسل شده اند.

بله از آنجا که عدالت و توسعه حزبي اسلام گراست اينها از زاويه ديد اسلام به زن خيلي سوءاستفاده کرده اند. گفته اند زنان مي توانند آزاد باشند. نوشيدن آزاد باشد و امثال اين سياست ها. مي خواهند به اين طريق راي حزب عدالت و توسعه را بشکنند.

بحث کردها هم در اين انتخابات جايگاه خاص خودش را دارد. در همين ماه ها که تنش سکولارها و اسلام گرايان اوج گرفت ارتش کراراً اعلام کرد که قصد حمله به شمال عراق را دارد. اين حمله چه نقشي در مسائلي داخلي ترکيه دارد؟

خيلي نقش دارد. حزب عدالت و توسعه بود که پس از سال ها حالت اضطراري مناطق کردنشين را لغو کرد و به ارتش اجازه سرکوب کردها را نداد. در عمليات ارتش در شمال عراق هم جلوي آنها را گرفت و گفت بايد منطقي و از طريق ديپلماسي پيش برويم، ولي مساله کردستان عراق بزرگ ترين دردسري است که دولت ترکيه دارد. از مساله کرکوک هم نگران است.

در خبرها آمده است که ارتش پس از انتخابات به شمال عراق حمله خواهد کرد.

اين معادله ساده يي نيست. امريکايي ها نماينده ويژه يي تعيين کرده اند که با ترکيه و عراق صحبت مي کند. تا حالا توانسته اند ترکيه را آرام نگه دارند. ولي ترکيه فکر مي کند امريکا در مورد مبارزه با تروريسم به پ ک ک که مي رسد ساکت مي شود. به همين جهت ترکيه خشمگين شده و مي گويد پ ک ک بمب گذاري کرده. امريکا هم نمي خواهد شمال عراق که تنها منطقه آرام و آزاد آنجاست آن هم دچار مشکل بشود. ترک ها يک بار در زمان سقوط صدام به عراق حمله ور شدند. اما امريکايي ها کماندو هاي آنها را گرفتند و به شکل تحقير آميزي برگرداندند. چيزي که هست حملات توپخانه يي است. در شمال عراق البته روستايي را به ترک ها اختصاص داده اند که از آنجا کردها و پ ک ک را کنترل کنند. ترکيه اقدامات امنيتي و اطلاعاتي با کشورهاي ديگر مثل عربستان سعودي، اردن، امارات متحده عربي دارد. نشست هايي دارند که با آنها صحبت مي کنند در مورد عراق و شمال عراق. اما خود عراقي ها در اين نشست ها حضور ندارند.

در انتخابات امروز تعدادي نامزد مستقل هم هستند که حضورشان خيلي موثر است؟

سکولارها هستند که اين نامزدهاي مستقل را به تعداد زياد وارد عرصه رقابت ها کرده اند تا راي حزب عدالت و توسعه را بشکنند.

جمعيت علوي ها هم هستند که ميانه يي با افراطيون مذهبي ندارند و از طرفي متحد سنتي سکولارها هستند. حزب عدالت و توسعه خيلي در پي جذب اينها هم هست؟

تاريخ نشان داده که علوي هاي ترکيه به سکولارها راي مي دهند. اما حالا روابط علوي ها با حزب عدالت و توسعه خوب شده. علوي ها از افراط گرايي مذهبي وحشت دارند. ولي حرکت هاي خوب حزب عدالت و توسعه موجب شده که بتواند در ميان آنها هم يارگيري کند. همين که خواستار آشتي اسلام و مدرنيته شده، طرفدار تساهل و مداراست و رهيافت غير ايدئولوژيک نشان داده اينها موجب موفقيت حزب شده است.

انتخابات رياست جمهوري ترکيه روز 30 مهر ماه آينده برگزار خواهد شد. انتخابات امروز تاثيري بر آن انتخابات خواهد داشت؟

کاملاً تاثير دارد با راي دادگاه قانون اساسي انتخاب رئيس جمهور همچنان با راي مردم نيست و بنابراين جريان جناحي که بتواند اکثريت را در مجلس به دست بياورد خواهد توانست به سوي رياست جمهوري حرکت کند.

گروه بين الملل؛ اقدام امريکا و متحدان اروپايي اش براي تصويب قطعنامه يي در شوراي امنيت سازمان ملل در حمايت از استقلال کوزوو در پي مخالفت روسيه به حالت تعليق درآمد. امريکا و متحدان اروپايي اش پيش نويس قطعنامه يي را مطرح کرده بودند که به کوزوو نوعي «استقلال تحت نظارت» مي داد، اما روسيه که عضو دائم شوراي امنيت است اين طرح را رد کرد. روسيه که با صربستان رابطه نزديکي دارد و مدافع اقليت قومي صرب کوزوو است بارها تهديد کرده بود که قطعنامه استقلال کوزوو را وتو خواهد کرد.

دولت صربستان نيز به تعليق درآمدن مذاکرات شوراي امنيت درباره کوزوو را يک پيروزي مهم براي صربستان و روسيه دانسته است.

از سوي ديگر ژان مارک لاسابليه نماينده فرانسه در سازمان ملل که کشورش رياست دوره يي شوراي امنيت را برعهده دارد به خبرنگاران گفت؛« امکان جلب نظر موافق روسيه در مورد قطعنامه مورد نظر امريکا و اروپا وجود نداشت. از اين پس گفت و گوها در مورد آينده کوزوو در خارج از شوراي امنيت و در چارچوب گروه تماس ادامه خواهد يافت.»

گروه تماس شامل کشورهاي امريکا، فرانسه، آلمان، انگليس، ايتاليا و روسيه است و هيچ کدام از اين کشورها داراي حق وتو نيستند. بنابراين روسيه نخواهد توانست مانع از اجراي تصميم اين گروه شود. اعضاي گروه تماس قرار است روز چهارشنبه براي گفت و گو درباره اوضاع کوزوو تشکيل جلسه دهد.

کوزوو استاني مسلمان نشين است که بخشي از صربستان به شمار مي آيد و 90 درصد ساکنان آن را آلبانيايي تبارها تشکيل مي دهند. کوزوو از زمان پايان مداخله نظامي ناتو در سال 99 توسط سازمان ملل اداره شده است و اکثر ساکنان آن خواستار استقلال کامل از صربستان هستند.

گروه بين الملل؛ درگيري هاي گروه موسوم به فتح الاسلام با نيروهاي امنيتي لبنان در منطقه نهرالبارد کاهش يافته و تنها اخباري مبني بر تنگ شدن حلقه محاصره گروه از سوي ارتش لبنان منتشر مي شود. اما گزارش هاي جديدي از حواشي اين وقايع انتشار مي يابد که پيدا و پنهان زواياي موضوع را بيشتر آشکار مي سازد.

از جمله اين اخبار، حضور تعداد زيادي اتباع سعودي در گروه فتح الاسلام و از همه مهمتر فروش هر يک از آنها به مبلغ 3 هزار دلار است. به گزارش العربيه هيات حقوق بشر عربستان اعلام کرد گروه تروريستي فتح الاسلام اتباع سعودي خود را به منظور پيوستن به اين گروه و جنگ با دولت لبنان به مبلغ 3 هزار دلار خريداري کرده بود، اين درحالي است که در تصاوير منتشره از اين افراد، آنها ادعا مي کنند که لبنان سرزمين واقعي جهاد است و آنها وارد لبنان شده اند تا عليه کفر جهاد کنند. به گزارش اين هيات همچنين آزمايش هاي (دي ان اي) نشان داده که 26 جسد از گروه فتح الاسلام که طي درگيري ها کشته شده اند اتباع سعودي هستند. از سوي ديگر صرف نظر از اينکه چند تبعه ديگر سعودي همچنان در اردوگاه نهرالبارد لبنان عليه دولت لبنان در حال جنگ هستند اين مساله مي تواند چالشي جدي براي عربستان به وجود بياورد. پيش از اين نيز اعلام شده بود که بيشتر مهاجمان و طراحان حملات 11 سپتامبر2001 اتباع سعودي بودند. ضمن آنکه اسامه بن لادن مظنون شماره يک تروريستي جهان نيز تبعه سعودي است و از کودکي در سرزمين عربستان پرورش يافته بود. تاکنون نيز امريکا 77 تبعه سعودي را از زندان گوانتانامو آزاد و تحويل رياض داده است، اما گفته مي شود هنوز تعداد زياد ديگري از اتباع اين کشور در آن زندان هستند. در پي انتشار اولين گزارش گروه تحقيق حملات 11 سپتامبر، بسياري از اعضاي سنا و مجلس نمايندگان امريکا خواستار قطع روابط با عربستان و تحريم اين کشور شدند، اما اهميت روابط استراتژيک ميان دو کشور که از دير باز وجود داشته است، مانع از اين امر شد.

گروه بين الملل؛ سخنگوي طالبان روز گذشته اعلام کرد اين گروه دو گروگان آلماني که هفته گذشته ربوده بود را به قتل رسانده است. قاري يوسف احمدي يکي از سخنگويان طالبان گفت؛ «براي آزادي اين دو گروگان آلماني شرط گذاشته بوديم که آلمان نيروهاي نظامي خود را از افغانستان خارج کند. حال که اين خواسته ما تحقق نيافت ما هم دو گروگان آلماني خود را به قتل رسانديم.» البته مقامات افغاني و آلماني اعلام کرده اند که هنوز به طور صددرصد اطمينان ندارند که آيا طالبان دو گروگان آلماني خود را به قتل رسانده اند يا اينکه هنوز اتفاقي براي آنها نيفتاده است؛ «هيچ مدرکي که کشته شدن اين دو آلماني را تاييد کند به دست نيامده است و همچنان به دنبال مدارک و شواهدي براي اثبات اين ادعاي طالبان هستيم.» سخنگوي طالبان دليل کشتن گروگان هاي آلماني را عدم تماس مقامات افغان يا آلماني براي انجام مذاکره براي آزادي گروگان ها عنوان کرد؛ «ما اين دو آلماني را روز چهارشنبه ربوديم و تا روز گذشته دو بار براي آزادي آنها مهلت تعيين کرديم که کوچک ترين تماسي با ما گرفته نشد.» از سوي ديگر وزارت امور خارجه آلمان اعلام کرد که اطلاعيه طالبان مبني بر به قتل رسيدن دو گروگان آلماني را به طور جدي مورد بررسي قرار داده، اما هنوز منبع مستقلي اين خبر را تاييد نکرده است. آلمان حدود سه هزار نيروي نظامي در افغانستان دارد. قاري يوسف سخنگوي طالبان اعلام کرد طالبان در مورد وضعيت هجده تبعه کره جنوبي که روز جمعه به گروگان گرفته شدند هنوز تصميمي نگرفته است. طالبان از کره جنوبي خواسته است 200 نيروي نظامي خود را از افغانستان خارج کند. «روموهيون» رئيس جمهور کره جنوبي نيز روز گذشته از تلاش بي وقفه کشورش براي آزادي هجده گروگان کره يي خبر داد. دولت کره چندي پيش اعلام کرد تا پايان سال 2007 تمام نظاميان خود را از افغانستان خارج خواهد کرد.

گروه بين الملل؛ ديک چني معاون رئيس جمهور امريکا روز گذشته به طور موقت مسووليت هاي بوش را برعهده گرفت تا رئيس جمهور 61 ساله امريکا تحت معاينات پزشکي قرار گيرد. کاخ سفيد اعلام کرد پزشکان آزمايش پزشکي روي روده جرج بوش رئيس جمهور امريکا انجام دادند. در اين آزمايش که حدود سه ساعت به طول انجاميد پزشکان بوش را بيهوش کردند، به همين دليل رئيس جمهوري امريکا در زمان بيهوشي ديک چني معاون خود را به عنوان رئيس جمهور منصوب کرد. بوش در سال 2002 نيز مورد آزمايش هاي مشابهي قرار گرفت و براي حدود دو ساعت قدرت را به ديک چني تفويض کرد. در آزمايش هاي آن سال پزشکان معالج زائده يا غده يي در روده جرج بوش پيدا نکردند. آزمايش هاي روز گذشته نيز براي اطمينان از عدم ايجاد زائده ها يا غده هاي مشابه صورت گرفت. توني اسنو مشاور رسانه يي بوش با اشاره به اينکه اين آزمايش ها و عکسبرداري ها از روده بوش در استراحتگاه او در کمپ ديويد در ايالت مريلند صورت گرفت، گفت؛ «در آزمايش هايي که در سال هاي 98 و 99 روي روده جرج بوش انجام شد دو پوليپ بيرون آورده شد و پس از آن پزشکان توصيه کردند که هر 4 يا 5 سال يکبار عکسبرداري هايي از روده او صورت گيرد. با توجه به بالا رفتن سن و گذشت زمان اين احتمال که زائده يا غده يي در روده ايجاد شود وجود دارد.» به گفته اسنو جواب اين آزمايش ها طي 48 تا 72 ساعت آينده اعلام خواهد شد. پيش از دوران بوش تنها يک بار رئيس جمهوري امريکا مسووليت هايش را به معاون خود تفويض کرده است. رونالد ريگان در سال 1985 به دليل عمل جراحي روده مسووليت هاي خود را به معاونش تفويض کرد.

گروه بين الملل؛ پواتيبها پتيل روز گذشته به عنوان نخستين رئيس جمهور زن هند برگزيده شد.

خانم پتيل توانست در راي گيري بهايرون سينگ شکهاوات 84 ساله و معاون رئيس جمهور هند که مورد حمايت حزب مخالف دولت و ملي گراي هندو بود را شکست داده و به عنوان رئيس جمهور جديد اين کشور برگزيده شود.

خانم پتيل 72 ساله که فرماندار ايالت راجستان بود و از سوي حزب حاکم کنگره نامزد پست رياست جمهوري شده بود توانست حدود دو سوم آرا را به خود اختصاص دهد.

سونيا گاندي رهبر کنگره هند که قدرتمند ترين و بانفوذترين سياست مدار هند به شمار مي آيد اين انتخابات را تاريخي توصيف کرد و گفت؛ «انتخاب خانم پتيل لحظه يي تاريخي و شگفت انگيز در تاريخ دموکراسي هند است. اين انتخاب نشان مي دهد که مردم هند احترام بسيار زيادي براي زنان قائل هستند. پيروزي خانم پتيل در اين انتخابات به برابري جنسيتي در هند کمک خواهد کرد.»

در حال حاضر عبدالکلام رياست جمهوري هند را برعهده دارد و دوره رياست جمهوري او که محبوبيت زيادي هم بين مردم هند دارد دوم مردادماه به پايان خواهد رسيد و خانم پتيل پس از اين تاريخ جانشين او خواهد شد. براساس قانون اساسي کشور هند نخست وزير قدرت اجرايي را در اين کشور در دست دارد و نقش رئيس جمهور عمدتاً تشريفاتي است و در تشکيل دولت و سطوح فدرالي و دولتي به ايفاي نقش خواهد پرداخت.