گروه سياسي؛ گروهي از روزنامه نگاران روزنامه هاي توقيف شده عصر پنجشنبه گذشته با محسن کديور رئيس انجمن دفاع از آزادي مطبوعات ديدار و درباره مشکلات روزنامه نگاري ايران به گفت وگو پرداختند.

محسن کديور در اين جلسه با اظهار تاسف از توقيف روزنامه ها از روزنامه نگاران خواست انتظارات خود را بر واقعيت ها تطبيق دهند. رئيس انجمن دفاع از آزادي مطبوعات گفت؛ «واقعيت اين است که شرايط جامعه امروز ايران از نظر اقتصادي، فرهنگي و سياسي براي دموکراسي مهيا نيست و وقتي اين شرايط مهيا نيست چرا بايد انتظار بيخود داشته باشيم.»

کديور در ادامه گفت؛ در همه جاي دنيا دولت ها به ملت ها نيازمند هستند اما در کشور ما پول نفت در اختيار دولت است و همين دولت ها را از ملت ها بي نياز مي کند. دکتر کديور در ادامه اين ديدار يکي ديگر از شرايط مهيا نبودن تحقق دموکراسي در ايران را شاخص هاي فرهنگي بيان کرد و گفت؛ «برابر آنچه يونسکو اعلام کرده است، شاخص هاي توسعه يافتگي فرهنگي در تمام جهان چند موضوع؛ نخست تيراژ کتاب است. متوسط تيراژ کتاب در ايران با جمعيت 30 ميليون نفر سه هزار نسخه بود، اما حالا که جمعيت دو برابر شده است تيراژ کتاب ها به يک هزار نسخه رسيده است.»

کديور با بيان اينکه يکي ديگر از شاخص ها تيراژ روزنامه ها است، گفت؛ «مجموع تيراژ روزنامه هاي غيردولتي ايران چند نسخه است؟ تيراژ روزنامه ها، آمار روزنامه خوان هاي ما را مي رساند. با نزديک به پنج درصد روزنامه خوان آيا مي توان ادعا کرد که جامعه ايران پذيراي دموکراسي است؟ ديگر شاخص هاي توسعه فرهنگي ميزان صندلي هاي تئاتر، سينما، تعداد کنسرت هاي برگزارشده و تعداد دانشگاه ها است.»

کديور در بخش ديگري از سخنان خود با اشاره به بازنشسته کردن تعدادي ديگر از استادان دانشگاه هاي تهران نسبت به يکسان سازي فکري در دانشگاه ها توسط يک جريان هشدار داد.

محسن کديور رئيس انجمن دفاع از آزادي مطبوعات در بخش ديگري از سخنان خود از خبرنگاران خواست براي پيشگيري از مشکلات معيشتي ناشي از توقيف مطبوعات همواره يک شغل ديگر را براي خود انتخاب کنند. کديور افزود؛ «وقتي زيرساخت هاي اقتصادي قوي باشد، فعاليت ديگر سخت نيست.» وي با بيان اينکه با همه مشکلات نااميد نيستم، گفت؛ «تنها راه اين است که سطح انتظارات خود را با واقعيت هاي جامعه نزديک کنيم.» در اين ديدار روزنامه نگاران روزنامه هاي توقيف شده نقطه نظرات خود را با رئيس انجمن دفاع از آزادي مطبوعات در ميان گذاشتند.

گروه سياسي؛ «محمد غرضي» وزير اسبق مخابرات از عملکرد اقتصادي دولت نهم انتقاد کرد و گفت؛«دولتي که درآمد ندارد، نبايد هزينه کند، به محض اينکه هزينه از درآمدش بيشتر شد، دولت بي اعتبار مي شود.»

غرضي که سابقه وزارت نفت و مخابرات را در کارنامه خود دارد، در کانون زندانيان سياسي قبل از انقلاب شرايط سياسي و اقتصادي ايران را تحليل کرد و گفت؛ «اگر تاريخ ايران را بررسي کنيم، مشاهده مي کنيم هر دولتي که ظرف 40 ، 50 سال گذشته روي کار آمده، هرچه ذخاير داشته براي احتياجات خود صرف کرده است. از سال هاي 20 و 30 دولت ها با چاپ اسکناس مرتب تورم را بالا برده اند. مجموعه دولت ها در طول 70 سال اخير هزينه هاي بيشتري نسبت به درآمدها داشته اند.»

غرضي در ادامه با بيان اينکه دولت ها انعکاس خواسته هاي مردم هستند، اظهار داشت؛ «مردم ما دولت ها را مامور خواسته هاي خود مي کنند. بايد گفت اگر دولتي را مامور کرديد اين دولت است که بايد به مردم بگويد چه کنند، اما ما دولتي را مامور مي کنيم که مردم به او مي گويند چه اقداماتي انجام دهد. اين ديگر دولت نيست، بلکه مامور است. بايد مشخص کنيم ما مامور درست مي کنيم يا دولت.» وي که در اظهاراتش معتقد بود، مسائل ايران را بايد اجتماعي ديد، خاطرنشان کرد؛«کشور ما همواره با اين چالش ها روبه رو بوده است. آقاي احمدي نژاد مي گويد بانک ها به اشخاص وام بدهند و اشخاص بروند سهم بخرند در حالي که سهم را بايد مردم خود بتوانند بخرند نه اينکه با وام آن را خريداري کنند. اگر بخواهند وام بگيرند که تورم مرتب بالا مي رود.»

شباهت احمدي نژاد و هاشمي

وي ابراز عقيده کرد؛«آنها که تحت عنوان محافل، مجامع و حزب کار مي کنند تابع عامه هستند. احمدي نژاد مي گفت نفت را سر سفره مي آورم، هاشمي مي گفت تمام بنگاه هاي اقتصادي را به سهم تبديل مي کنم، اينها مسوولان کشور ما هستند يعني وقتي مي خواهند راي جمع کنند پول توجيبي مي دهند، جامعه ما اين گونه است.» به گزارش ايسنا غرضي اضافه کرد؛ تا زماني که کشور راه حل صنعتي شدن را به دست نياورده است و در ازاي درآمد، هزينه نپردازد و بخواهد هزينه ها را از جيب ديگران به دست آورد، تمام قدرت سياسي و اقتصادي و اداري آن همه به رانت تبديل مي شود.

وي با بيان اينکه حکومت نواميسي دارد که ما آن را نمي شناسيم، تاکيد کرد؛ يکي از نواميس حکومت اين است که نبايد در جيب مردم دست برد. تمام دوره صفويه کسي دست در جيب ديگري نکرده است، اما ما با اين روش هايي که تعبيه کرده ايم هر روز دست مان در جيب ديگران است. از فقرا مي گيريم و به اغنيا مي دهيم. در اين باره هم فرقي بين چپ و راست نيست. ما حکومت را به رسميت نمي شناسيم که نواميسش را مورد احترام قرار دهيم. هرگروهي که مي آيد مي گويد امور را به دست من بدهيد و بقيه کنار رويد.

غرضي تصريح کرد؛ توسعه اجتماعي نتيجه تعامل نيروهاي فعال اجتماعي با بدنه جامعه است، نه نتيجه به دست آوردن کرسي هاي مجلس و پست وزارت و...؛ ما فکر مي کنيم با دولت عوض کردن امور حل مي شود، مگر در دولت چه چيزي است. من با اينکه فکر کنيم دولت ها موفق مي شوند جريان اجتماعي را توسعه دهند، مخالفم. بخش هاي دولتي جز اينکه با توسعه اجتماعي مقابله کنند، هيچ کار ديگري نمي کنند. همه حرف هاي بسيار خوب مي زنند، اما در عمل اين طور نيست.

وي تاکيد کرد؛ نمي گويم بايد دست از کار سياسي برداشت، بلکه بايد روش هاي کار سياسي را تغيير داد. اين روش ها متخذ از غرب است و در اين کشور جا نمي افتد. مردم از گروه هاي سياسي اطاعت نمي کنند. دولت ها به جريان سياسي خودشان متصل مي شوند. بايد گفت قدرت سياسي توانايي انجذاب استعداد توسعه مردم را ندارد.

هادي خانيکي

سخن امسال «روز خبرنگار» در همزماني با توقيف روزنامه شرق بيش از هر چيز سخن تاسف و نگراني بود. پيش از آن هم روزنامه هم ميهن و خبرگزاري کار ايران (ايلنا) به محاق توقف فرو رفته بودند و طبيعي بود که از کار باز افتادن سه نقطه اميد روزنامه نگاري حرفه يي در ايران نگراني و اندوه را در عمق نگاه خبرنگاران جوان و مستعدي بنشاند که به انتظار روز بزرگ شماري شان در وضعي ديگر بودند. از عکس هاي يادگاري روز خبرنگار که در مطبوعات و سايت هاي مختلف منتشر شده است به آساني مي توان دريافت که دلنگراني و بيم از حال و آينده حرفه يي خط غالب چهره جواناني است که باز بايد در نشيبي ديگر از زندگي، خود را به ناچار «ابن مشغله» ببينند.

در موج سوم از تمدن بشري که به گفته الوين تافلر «موج دانايي» است، قدرت جابه جا شده است، يعني به جاي «زور» در موج نخست يعني تمدن کشاورزي و «سرمايه» در موج دوم يعني تمدن صنعتي، اطلاعات و دانش نشسته است. در اين موج «روزنامه نگاري» فراتر از يک حرفه، زمينه و وسيله يي براي ابراز توانايي هاي ديگر نيز شده است. اکنون گفته مي شود در هر فرهنگ، سياست، هنر و علم بتوانند بر بال روزنامه نگاري بنشينند، زودتر و آسان تر به مقصد مي رسند و اگر «ژورناليسم » بخشي از علايق علمي، اقتصادي و اجتماعي شود، جامعه در توانمندي خويش و امکان زيستن در عصر اطلاعات گامي به پيش نهاده است. مي توان از سر حسرت به قفا نگريست و روز خبرنگار را با اين درد و دريغ در پشت سر ديد که در هر توقيف و توقف و رکود نشريه و رسانه يي چنين توان بالقوه و حتي بالفعلي مورد غفلت قرار مي گيرد، شايد سال ها عادت به تعطيلي مطبوعات اين وجه از مساله را به سايه فرو برده است که به استعدادهاي نوشکفته و در نيمه راه روزنامه نگاري، چه کسي و کي و در کجا بايد بينديشد؟

روزنامه نگاري ترکيبي از هنر و فن، علاقه و تجربه است، بايد آن را آموخت، به آن عشق ورزيد و با آن انس گرفت و براي آن جايي امن و رو به آينده يافت تا بتوان از سرمايه فرهنگي روزنامه نگاري سخن گفت. روزنامه نگاري با جوانمرگي مطبوعات و سرگرداني و خانه به دوشي اصحاب آن قوام و دوام نمي گيرد، «خبرنگار» مسافرکش خبر نيست که هر روز مجبور باشد در مسيري براند و با مانعي روبه رو باشد. روزنامه نگاري يک حرفه ارتباطي است که با دل و ديده و ذهن باز و مطمئن و اميدوار سر و کار دارد.

اگر چنين است - که هست - خوب است براي يک بار پيامدها و آسيب هاي توقيف مطبوعات از اين زاويه نيز مورد توجه سياستگذاران و دست اندرکاران حوزه فرهنگ قرار گيرد.

روزنامه نگاري ميان هراس و نگراني نه مي تواند چشم ناظر و ناقد قدرت سياسي باشد، چنان که در فرهنگ توسعه يافته و ساخت مدني کارکردي از اين دست دارد و نه مي تواند داراي نقش مولد و زاينده حرفه يي باشد؛ از آن گونه که در موج سوم تمدني مورد نظر است.

خبرنگاران مستعد و روزنامه نگاران توانا در غياب يا شکنندگي نهادهاي پايدار و بادوام مطبوعاتي سر از اقامت اجباري در جزيره سرگرداني و حبس در حصار يأس در مي آورند، پس بايد چاره يي در اين راه انديشيد. روشن است که معناي اين چاره انديشي گرفتن جواز بي قانوني و شالوده شکني نيست، معناي آن ايجاد اعتماد و روي آوردن به حقوق اساسي و ميثاق هاي مشترک است. توقيف مطبوعات راه پيش پا افتاده اما پر زيان براي جوامع گشوده و کنشگر است که به هر بهانه يا خطايي صورت گيرد، بهاي سنگيني براي جامعه دارد و اتلاف منابع انساني و سرمايه اجتماعي را در پي دارد، مي توان و بايد از راه هاي موثرتر و مقبول تر از امکان بروز خطاها و حتي جرم هاي مطبوعاتي کاست.

تاريخ مطبوعات ايران که گسستگي ها و آسيب پذيري هاي خود را بيش از پيش از همه معلول و محصول توقيف ها و توقف هاي ناگهاني و اعمال شيوه هاي پنهان و آشکار کنترل مي داند، به وضوح شاهد قرباني شدن يا حداقل به بيراهه رفتن استعدادهاي روزنامه نگاري هم بوده است. اگر در منزل جانان - به گفته حافظ - امن عيش و زندگي مطمئن نباشد و جرس هر لحظه فرياد بر بستن محمل ها برآورد، روزنامه نگاران ناگزير از زيستن در «بيم موج» خواهند بود.

شايد مناسب تر باشد که با اين ديد دوباره تاريخ مطبوعات را باز بخوانيم؛ اقتصاد مطبوعات، نهادمندي مطبوعات، تبارداري مطبوعات و نتيجتاً توانمندي اصحاب مطبوعات در موقعيت هاي لرزان و ناپايدار، هم از درون و از بيرون آسيب مي بيند و آسيب هاي خويش را به همه عرصه هاي اجتماع تسري مي دهند. به موازات شکل گيري محدوديت و اعمال روش هاي جبرآميز در توقف و کنترل مطبوعات فضاي بسته و نامطمئني بر فعاليت هاي روزنامه نگاري حاکم مي شود که يک سوي آن نگراني و هراس از آينده و سوي ديگر آن رواج فرهنگ بي تفاوتي، تملق و مجيزگويي است؛ چيزي که در فرهنگ ديني و ملي ما ويرانگر بنيان هاي اخلاقي و معنوي و بر باددهنده سرمايه هاي انساني است.

با اين نگراني بيشتر به فکر روزنامه نگاران نگران و روزنامه نگاري لغزان باشيم.

«موسسه اميد باران» وابسته به موسسه بنياد باران با حضور سيدمحمد خاتمي فعاليت هاي نيکوکارانه خويش را آغاز کرد.

به گزارش فارس به نقل از روابط عمومي بنياد باران، سيد محمد خاتمي به مناسبت عيد مبعث حضرت محمد(ص) در نشست اعضاي هيات مديره موسسه اميد باران، ويژگي هاي اصلاحات و جامعه مدني داراي ريشه در مدينه النبي(ص)، ضرورت کار سياسي در احزاب، کمک رساني در نهادهاي مدني اجتماعي، جهت گيري انجام امور خير، وظيفه نظام اسلامي در تامين اجتماعي فراگير و رفع نياز مادي و معنوي جامعه، توجه به نمونه هاي موفق عمل صالح و خير در گذشته و حال در ايران و جهان و شناخت اولويت هاي کاري موسسه اميد باران را برشمرد. خاتمي گفت؛ ما در جامعه مدني که در مدينه النبي(ص) ريشه دارد، با توجه به سفارش قرآن کريم که بر ايمان و عمل صالح در زندگي فردي و تعاون در زندگي اجتماعي تاکيد کرده، وظيفه داريم براي گزينش زندگي فردي و اجتماعي داراي همه مزاياي اخلاقي که هم ايمان، هم عمل صالح و هم تعاون در آن باشد و هم از ستم و عدوان و گناه به دور باشد و جامعه يي داراي رشد همراه با عدالت عرضه کند، بکوشيم و اگر اصلاحاتي بوده و هست که بايد باشد، از نگاه من در همين زمينه و راستاست. رئيس بنياد باران در اين نشست که در محل جديد اين بنياد با حضور شماري از نيکوکاران برگزار شد، از تشکيل موسسه اميد باران که مشارکت در خدمات اجتماعي را در دستور کار خود قرار داده، ابراز خرسندي کرد و گفت؛ ممکن است برخي به کار سياسي و حزبي که در جاي خود ضروري و لازم است حساسيت داشته باشند، اما در کار خير و عمل صالح اجتماعي پيشگام و همراه باشند و نهادهاي مدني همچون موسسه اميد باران بايد با استقبال از اينان در پيشبرد امور خير در جامعه بکوشند. سيد محمد خاتمي گفت؛ شايسته است در صدر فعاليت هاي موسسه اميد باران و ديگر نهادهاي مدني که به دنبال انجام اعمال صالح و خير هستند، برنامه هايي براي ارتقاي سطح بينش و اخلاق جامعه و ارتقاي سطح مادي جامعه انديشيده و اجرا شود.