کاوه ميرعباسي
هاوارد هيوز ميلياردر افسانه اي امريکايي که چند سال پيش مارتين اسکورسيزي فيلمش کرد (يعني از زندگي اش فيلم ساخت) وسيله اي شد براي آنکه يک جوجه نويسنده کلاش و سوپر زبل يک عده آدم کله گنده را فيلم کند (منظورم اين نيست که از زندگي شان فيلم ساخت بلکه مي خواهم بگويم گذاشت شان سر کار؛ البته کلي هم پول به جيب زد). ماجرا اين طور رخ داد؛ ايروينگ کليفورد سال 1930 در نيويورک به دنيا آمد، در دانشگاه کارنل ادبيات خواند، مدتي با بيت نيک ها دمخور بود و کولي وار زندگي کرد، اما بعد از اينکه زن گرفت ظاهراً سر به راه شد. همسرش اديت مو طلايي بود و ملوس و مهربان. با هم خيلي تفاهم داشتند و توافق کردند مدتي در جزيره مديترانه اي «ايبيزا» بمانند تا ايروينگ اولين کتابش را بنويسد. ناشر نيويورکي اش انتشارات معتبر «مک گراهيل» بود که مديرانش آينده ادبي درخشاني براي اين نوقلم پيش بيني مي کردند و مدام با تشويق هايشان به او دلگرمي مي بخشيدند. البته گمانه زني هايشان به شکلي که اصلاً حدس اش را نمي زدند تحقق يافت اما نه با اولين اثرش که فقط موفقيتي نسبي کسب کرد.
بلندپروازي ايروينگ کليفورد با موفقيت هاي نيم بند ارضا نمي شد. او در فکر اين بود کتابي بنويسد که بازار «پرفروش ها» را بترکاند و يکدفعه ياد هاوارد هيوز افتاد. اين ثروتمند مردم گريز و مرموز که مي گفتند مريض احوال و معتاد و نيمه مجنون است، از سال ها قبل به انزوايي خودخواسته تن داده بود و در هيچ محفلي آفتابي نمي شد. به همين علت ميليون ها آدم فضول مشتاق بودند شرح حالش را بدانند؛ به خصوص آنکه سايه اي اسرارآميز بر زندگي جنجالي گذشته اش سنگيني مي کرد. ايروينگ با خود گفت «اگه هيوز قبول کنه من زندگينامه شخصي اش را بنويسم، زده ام وسط خال و حسابي آباد مي شم، اما همچي چيزي محاله،» يکدفعه نقشه اي جسورانه در ذهنش جرقه زد؛ «فرض کنيم ميلياردر مرموز به اين کار رضايت داده، بعدش چي؟»
اگر کليفورد در نويسندگي ميان مايه بود، عوضش در جعل سند و تقليد خط همه کس (حتي آدم هاي بيسواد) استعدادش حرف نداشت. در کلک بازي و چاخان پردازي هم ابداً کم نمي آورد.
ايروينگ فوراً با مديران انتشارات مک گراهيل تماس گرفت و مژده داد که توانسته موافقت هاوارد هيوز را براي نگارش زندگينامه شخصي اش جلب کند (البته براي متقاعد کردن شان دروغ هايي سنجيده و منطقي و باورپذير به هم بافت وگرنه آنها هم هالو نبودند و آسان خام نمي شدند) و اگر آنها بخواهند مي توانند ناشر کتابي باشند که مثل توپ صدا خواهد کرد و رکوردهاي فروش را خواهد شکست. انتشارات مک گراهيل ذوق زده اعلام آمادگي کرد و همه شرايط را هم پذيرفت. قرار شد يک و نيم ميليون دلار به هيوز بپردازند تا او شرح کامل زندگي اش را روي نوار ضبط کند و کم کم در اختيار ايروينگ بگذارد تا او متن اتوبيوگرافي را بنويسد. مبلغ مورد توافق در چند نوبت به حسابي در زوريخ به نام اچ.آر.هيوز واريز مي شد. جناب ميلياردر بدقلق شديداً تاکيد کرده بود قضيه نگارش زندگينامه کاملاً مخفي بماند و کسي جز کليفورد با او تماس نگيرد. پرواضح است نويسنده ناقلا هم پول قلمبه اي بابت پيش پرداخت به جيب زد.
هيوز روحش هم از اين قضايا خبر نداشت و نمي دانست چه آشي به اسمش بار گذاشته اند. ايروينگ فوراً رفت سراغ زنش و از او پرسيد «شنيدي ميگن مرد بايد که در کشاکش دهر چرخ زيرين آسيا باشد؟» اديت خانم جواب داد «آره، چطور مگه؟» جناب نويسنده گفت «خب، پس بلند شو برو زوريخ و با اين گذرنامه جعلي به اسم اچ .آر.هيوز يک حساب بانکي واسه خودت باز کن.» همسرش گفت «باشه» و طبق خواسته شوهرش عمل کرد.
آرتيست بازي شروع شد. ايروينگ مدتي بر اوضاع مسلط بود و با استفاده از خاطرجمعي مديران انتشارات توانست حسابي پول پارو کند. چند دفعه در موقعيت هاي بحراني قرار گرفت ولي هر بار با زرنگي قضيه را ماست مالي کرد و همچنان مورد اعتماد باقي ماند و کماکان مبالغ کلان به حساب کذايي بانک زوريخ واريز و به جيب او سرازير شدند. اما به قول ضرب المثل قديمي، بعد از چند بار جستن، بالاخره ملخک کف دست گرفتار شد. در يک کلام، موضوع به بيرون درز کرد و به گوش شخص هيوز هم رسيد. او فوراً رابرت دالن پلوکين، کارآگاه خصوصي زبده اي را که «شرلوک هولمز عصر جت» لقب گرفته بود، به استخدام درآورد تا دست شيادان را رو کند و جلوي آبروريزي را بگيرد. پلوکين که الکي صاحب اسم و رسم نشده بود، با چند شگرد زيرکانه فهميد که اچ .آر.هيوز کسي نيست جز عيال کليفورد. ايروينگ که خيلي نامرد بود خواست همه کاسه کوزه ها را سر اديت بيچاره بشکند و همچنان مدعي شد که با هاوارد هيوز به توافق رسيده و اين وسط همسرش خواسته، بدون اطلاع او، پول ميلياردر معروف را بالا بکشد. رد ادعايش مشکل بود چون مو لاي درز خط و امضاي جعلي ثروتمند مردم گريز نمي رفت. اما شرلوک هولمز مدرن او را هم پشت ميله ها فرستاد زيرا با ارائه شهادت خانمي خواننده آشکار ساخت که نويسنده دغلباز در زماني که ظاهراً با هيوز سرگرم گفت وگو بوده، در واقع از فضايل آن عليا مخدره هنرمند کسب فيض مي کرده. ايروينگ کليفورد اسمش سر زبان ها افتاد، «کلاش قرن» لقب گرفت و به سي ماه زندان و جبران خسارات مک گراهيل محکوم شد. براي اديت فقط 17 ماه حبس بريدند. جفت شان زودتر از موعد آزاد شدند ولي ديگر به زندگي مشترک شان ادامه ندادند. لابد هيچ کدام حاضر نبودند همسر آدمي سابقه دار باشند. يکي از خصوصيت هاي جامعه امريکايي اين است که آنجا همه چيز را مي شود فروخت، حتي بدنامي را. اين همان کاري بود که ايروينگ کليفورد کرد. ميليون ها آدم فضول مشتاق بودند شرح حال «کلاش قرن» را بخوانند. نويسنده فرصت طلب هم زندگينامه شخصي اش را نوشت که چند ماه متوالي در صدر کتاب هاي پرفروش جاي گرفت. او بدهي اش را تمام و کمال به ناشر سابقش پرداخت و با مابقي ثروتش ظاهراً عاقبت به خير شد.
*نام مطلب برگرفته از عنوان فيلمي به کارگرداني آندره وايدا است. 
کودکي اي که ژاک پره ور گذرانده، نفرت از مدرسه، ولگردي در ميان مردم، کشف معناي واقعي فلاکت و بدبختي، بدبيني به سياست، زندگي در بحبوحه جنگ و... مجموعه شعر «سخن ها» را به مجموعه اي تبديل کرده که تقريباً تمامي طرفداران شعر مدرن، همراه با مردم عامي، بارها و بارها آن را خوانده اند و از دوباره خواندن آن خسته نمي شوند.
به گزارش روزنامه انگليسي زبان «گاردين»، مجموعه اي از نقاشي ها و طرح هاي سيلويا پلات، که به تازگي از انبار منزل اين نويسنده و شاعر بنام امريکايي پيدا شده، اکتبر به مناسبت هفتاد و پنجمين سال تولدش در کتابي با عنوان «اشعار چشم، هنر بصري سيلويا پلات» منتشر خواهد شد. «کاتلين کورنرز» در اين کتاب همچنين مجموعه اي از نامه هاي سيلويا پلات را خطاب به والدينش که عمدتاً در هفت سالگي او نوشته شده منتشر خواهد کرد. او اين نامه ها را در سال 1996 در انبار خانوادگي خانواده پلات پيدا کرده است. نقاشي ها، طرح ها و پرتره هايي هم که سيلويا پلات هنگام تحصيل در کالج هنري اسميت در ماساچوست کشيده، همراه اين نامه ها منتشر خواهد شد. به گفته «کاتلين کورنرز» اين طرح ها در بيست سالگي پلات و زماني که بيشتر نيرويش را بر نويسندگي متمرکز کرده بوده، کشيده شده اند. 
ضميمه ادبي روزنامه فرانسوي «لوموند» چندوقتي است به جاي آنکه تنها سراغ نويسندگان مطرح دنيا برود، به ويراستارها و مترجم ها و ناشران مطرح سر مي زند و از آنها درباره کارهايشان مي پرسد. ضميمه ادبي لوموند اين هفته به سراغ «ژان ژاک پوور» رفته و از او درباره حرفه اش سوال کرده است. ژان پوور از ويراستار هاي بنام فرانسوي است که آثار مهمي از نويسندگان اين کشور را ويرايش کرده و از باتجربه هاي اين حرفه در فرانسه است. پوور آوريل سال 1926 به دنيا آمده و ادبيات فرانسه خوانده و از سال 1942 در فروشگاه انتشارات معروف «گاليمار» مشغول به کار شده است و از همان وقت با ويراستارها و ناشران و نويسندگان سرشناس فرانسوي آشنا شده است. «پوور» ويرايش را از سال 1945 شروع کرده و ويرايش آثار ژان پل سارتر، گوستاو فلوبر، ژرژ باتاي، آندره برتون، مجلد کامل آثار ويکتور هوگو و آثار بالزاک از مهم ترين کارهايش است. 
روزنامه فرانسوي «لو فيگارو» به مناسبت ترجمه جديدترين رمان «تي.سي. بويل» نويسنده سرشناس امريکايي به زبان فرانسه در مقاله اي کتاب «حرف بزن، حرف بزن» را معرفي کرده است. اين کتاب که سال گذشته منتشر شده، به تازگي انتشارات معروف «گراسه» به فرانسه ترجمه و منتشر کرده. «حرف بزن، حرف بزن» يازدهمين رمان تي.سي. بويل است و داستان توطئه عليه زني ناشنوا است به نام «دانا هالتر» که در مدرسه ناشنوايان درس مي خواند. دزدها با سرقت کارت و مدارک شناسايي دانا هالتر از هويت او در سرقت و دزدي سوءاستفاده مي کنند و پليس به سراغ هالتر مي رود و هانا حالا بايد ثابت کند دانا هالتري که دزدي کرده او نبوده. اين رمان برخلاف ظاهر ساده اش داستان «هويت» است و هويت شخصيت ها مهم ترين موتيف اين رمان است.
وقتي دفتر شعر «يک بسته سيگار در تبعيد» را مي خوانيد، و نه يک بار که چند بار، به لحظه هايي برمي خوريد که در ابتدا مي توانند آنقدر عادي به نظر برسند که ديده نشوند ولي وقتي تصويرها و سطرهاي متنوعي از شعرهاي مختلف در کنار هم بعد خوانش هاي متوالي چيده مي شود، مي توانيد از خود بپرسيد چرا چنين حالتي دست داده است. مثلاً در يکي از بهترين شعرهاي اين دفتر به نام «شاعر» که به «رضا ضيايي» تقديم شده است، شاعر در متني که پيش از شروع شعر نوشته است اشاراتي دارد به مرگ و جاودانگي در قالب تصويرهايي زيبا. اين تصاوير با زباني که به زبان گفتار پهلو مي زند نوشته شده اند و گويي قرار است که پيش زمينه ذهني مناسبي براي ورود به متن اصلي را فراهم کنند. اما وقتي شعر را تا آخر مي خوانيد به استقلال متن مولف که پيش از آغاز شدن شعر نوشته شده است، پي مي بريد. اين دو تکه يعني پيش متن و متن اصلي در کنار هم به تکميل فضايي واحد کمک مي کنند. در اين شعر، شاعر با بهره مندي از تشبيهات تاثيرگذار از حسي انساني مي گويد که بالقوه هاي درخوري دارد براي تکثر. «تو»ي مورد خطاب شاعر مي تواند هر «تو»يي باشد و سطرهاي عمودي اين شعر با فضاهاي سپيد مناسبي که در ميانشان حاصل شده است به سهيم شدن مخاطب کمک مي کنند. اوج اين بداعت تصاوير در بند سوم شعر تحقق پيدا مي کند وقتي مي خوانيد؛ «تو نيستي/ و هنوز مورچه ها/ شيار گندم را دوست دارند/ و چراغ هواپيما/ در شب ديده مي شود/ عزيزم/ هيچ قطاري وقتي گنجشکي را زير مي گيرد/ از ريل خارج نمي شود./ و من/ گوزني که مي خواست/ با شاخ هايش قطاري را نگه دارد.» در اين بند در سطح اوليه خوانش حاصله از متن شما به پديده هاي عيني و قابل دسترس هر روزه برخورد مي کنيد. مورچه و گندم و هواپيما و قطار هرچند عيني اند اما دوبه دو مشابهت هاي متجانسي دارند. همين که شاعر توانسته ميان گندم و هواپيما، مورچه و قطار ارتباط بيافريند کم چيزي نبوده است؛ ارتباطي که با تکيه بر احساسات ملموس و عيني فضايي به شدت انتزاعي را مي آفريند. اين همان بالانس عينيات و ذهنيات شعري است که از آن سخن رفت. شاعر در اين شعر توانسته است به خوبي «من» ذهني اش را پشت سطر هاي خطابي پنهان کند. اين «من» هرگز احساساتي و رمانتيک نمي شود بلکه گستره اي از حسيات خود را در معرض نمايش مي گذارد. اساساً قاطبه شعرهاي «بروسان» از زبان اين «من» اجرا مي شوند. «من» تکرارشونده اي که گويي در سوداي آفرينش پاسخي است براي مسائل جهان شناسانه اش. اين «من» به شکل هاي گونه گوني درمي آيد تا بتواند هم زمينه صداقت، صراحت و صميميت بيشتر را فراهم کند و هم قدرت انعطاف پذيري ذهني شاعر را نشان دهد. بروسان در اين باب مي گويد؛ «در اين مجموعه اين ويژگي مي تواند يکي از شاخصه هاي شعر من باشد و طبيعي است که در شعر اين من مي تواند بار بيشتري را به دوش بکشد. فراگير شود. دوم شخص و سوم شخص را هم دربربگيرد. به همين دليل اگر خوب و به موقع و متناسب با فضاي شعر عمل کرده باشد، مي تواند همذات پنداري بيشتري با خواننده ايجاد کند. معمولاً در هر شعري که مي خوانيم خود هميشگي شاعر اکثراً حضور دارد. از تو گفتن، ستايش و نکوهش را سبب مي شود. فکر مي کنم «تو» يک حجاب دارد. من صميمي تر است. البته در مجموعه بعدي ام خواسته ام کمرنگ تر شود.» هرچند که به زعم نگارنده اين «من» به خودي خود نمي تواند عيبي براي دفتر شعري تلقي شود و همواره بر اين اعتقادم که هر شاعري در شکل هاي ديگر ضميري مي تواند بهتر و بيشتر به نقص هاي اجرايي و دريافتي شعرش واقف شود.
به نظر من کار پرسش هاي نرودا کار جدي نيست. نمي گويم کارهاي نرودا جدي نيست ولي اين کار به گمان من از کارهاي جدي اش در جاي پايين تري مي ايستد. ولي بله، شايد کارهاي کوتاهم تحت تاثير ناظم حکمت يا فروغ يا نرودا باشد.»
