حميدرضا افتخاري
71 سال پيش وقتي در آستانه آغاز المپيک برلين مسوولان برگزاري بازي ها پيشنهاد مشعل گرداني را دادند کسي فکر نمي کرد اين پديده تا اين حد گسترش پيدا کند و حتي در کنار المپيک که از همان روزها سياسي بود رنگ سياست به خود بگيرد. اکنون پس از 71 سال و در آغاز سال 87 يعني از مارس (فروردين) 2008 مشعل گرداني سومين المپيک هزاره سوم آغاز مي شود. مشعل المپيک پکن 137 هزار کيلومتر و از 113 شهر عبور مي کند تا به ورزشگاه مرکزي المپيک پکن برسد و روز هشتم آگوست آتش بازي ها را روشن کند. جالب اينکه از اين 137 هزار کيلومتر و 113 شهر سهم ايران صفر است؛ شايد نزديک به صفر چرا که مشعل لحظاتي از روي آب هاي ايران از درياي عمان مي گذرد تا به پاکستان برود. براي ايران که طي 16 دوره گذشته المپيک هم شانسي براي ميزباني مشعل المپيک نداشته است اين يک اتفاق نيست شايد به همين دليل هم مسوولان ورزشي - سياسي ايران از ابتدا تلاشي نکردند تا ايران را در برنامه حمل مشعل المپيک پکن قرار بدهند.
اما وقتي با اين اظهارنظر ژاک روگ رئيس کميته بين المللي المپيک که گفته «مسير حمل مشعل بايد به گونه اي باشد که از جاده ابريشم بگذرد» برخورد مي کنيم متوجه مي شويم که چه کلاهي بر سر ايران رفته است.
حافظه تاريخي دنيا هر کاري بکند نمي تواند ايران را به عنوان شاهراه اصلي از جاده تاريخي ابريشم پاک کند و اين در حالي است که چيني ها و مسوولان برگزاري بازي هاي المپيک پکن به سادگي اين کار را کردند و سه کشور قزاقستان، عمان و پاکستان را در اين راه قرار دادند. اينکه چطور کشوري مثل عمان مي تواند در مسير حمل مشعل قرار بگيرد؟ و اصولاً چه سنخيتي با جاده ابريشم دارد؟ تا آنجا که مي دانيم جاده ابريشم از شمال چين شروع مي شد و پس از گذشتن از کشورهاي آسياي مرکزي، ايران و ترکيه به دروازه اروپا يعني يونان مي رسيده است. در اين بين چيني ها اگر چه به خوبي حق قزاقستان و ترکيه را دادند اما به ايران جفايي بزرگ کردند. هرچند به مارکوپولو و ايتاليا سهمي نرسيد اما آنچه به ما مربوط مي شود اين است که اين فرصت طلايي نبايد از دست برود. پس از اينکه داستان حمل مشعل رسانه اي شد مسوولان کميته المپيک به صرافت افتادند که مي شود نامه اي به کميته برگزاري المپيک نوشت و سهم خواهي کرد اما آنچه که معلوم است کسي در کميته المپيک ايران چندان اصرار ندارد که مشعل المپيک پکن از ايران بگذرد وگرنه حداقل نامه اي هم به ژاک روگ که طراح عبور مشعل از جاده ابريشم بود، مي نوشتند و احقاق حق مي کردند. دوستان ما در کميته المپيک، سازمان ورزش و حتي هيات دولت گويا متوجه نيستند که اينجا حرف از يک اتفاق حاشيه اي ورزش نيست بلکه صحبت از يک واقعيت تاريخي است.
در واقع اين اتفاق و رويدادي است براي آغاز يک تحريف تاريخي و سکوت در برابر آن يعني کوتاه آمدن در برابر هجمه دشمنان. از تمام اين رويکردهاي فرهنگي، سياسي که بگذريم، نگاهي فرهنگي، اجتماعي به پديده حمل مشعل بايد مسوولان ورزش کشور را تحريک مي کرد که براي اولين بار حمل مشعل المپيک را به ايران بياورند. اصول تقسيم مسير حمل مشعل حاکي از آن است که هيچ مزيتي براي کشورهاي صاحب ورزش وجود ندارد و اغلب کشورهايي که مشعل از آنها عبور مي کند در جدول رده بندي المپيک در رده هاي بالا قرار نمي گيرند. به اين گفته علي کفاشيان دقت کنيد «ما براي حمل مشعل برنامه اي نداشتيم اما حالا که مساله رسانه اي شده است آن را پيگيري مي کنيم». و اين حاکي از بي توجهي مسوولان به حمل مشعل المپيک و تبعات تبليغاتي آن است که مي توانست چهره اي زيبا از ايران در سراسر جهان منتشر کند اما دريغ که از المپيک و ورزش تنها قهرمان شدن را شناخته ايم و کسي نيست که به حاشيه هاي پراثر ورزش توجه کند. تمام هم و غم خود را گذاشته ايم که تعداد بيشتري از ورزشکاران را به المپيک ببريم و بيشتر مدال بگيريم. همچنين تازه در اين راه هم موفق نيستيم و فقط تلاش مي کنيم. اين در حالي است که ابعاد تبليغاتي ورزش بسيار گسترده تر از آن است که ما تصور مي کنيم و مي شناسيم. چيني ها قريب به يک سال ديگر ميزبان المپيک هستند اما از هم اکنون خود را به صدر اخبار آورده اند و توجه افکار عمومي جهان را به خود معطوف کرده اند. آيا ما نيز بلديم از اين فرصت ها استفاده کنيم. اگر بلد بوديم مثل برخي از کشورها که حتي راضي بودند پول بدهند تا مشعل از کشورشان عبور کند پا پيش مي گذاشتيم و به هر ضرب و زوري بود مشعل المپيک را به تهران مي آورديم اما گويا سري که درد نمي کند را دستمال نمي بندند.
الان 142 کشور رسماً در فوتبال زنان فعاليت مي کنند و ايران هنوز جايي در بين آنها ندارد. وقتي به رنکينگ اين 142 کشور نگاه مي کنيم حتي به نام هايي چون ليبريا، کنيا، مالديو، گرجستان، بحرين و کنگو برمي خوريم ولي ايران جايي در آن ندارد. البته خديجه سپنجي نايب رئيس بانوان فدراسيون فوتبال ايران نويد داده که زنان ايران به زودي در رنکينگ جهاني فيفا هم مي روند اما وقتي تيم زنان ايران اجازه حضور در مسابقات رسمي فيفا را ندارد، اين حضور چندان به کار ايران نمي آيد. ايران نه در مسابقات مقدماتي جام جهاني، نه در مسابقات مقدماتي المپيک شرکت نمي کند. توجيه آن هم بسيار ساده است. طبق ماده چهارم از آيين نامه بازي فوتبال پوشش بازيکنان فوتبال پيراهن، شورت ورزشي، جوراب و کفش ورزشي است و از آنجا که دختران ايراني حجاب شان را هم در مسابقات حفظ مي کنند، مقنعه هاي آنها جزء لوازم اضافي به حساب مي آيد و داور اجازه آغاز بازي با اين وضعيت را نمي دهد.
در دو سال گذشته زمين شماره سه مجموعه ورزشي آزادي يک جوري زمين خانگي زنان فوتباليست به حساب مي آمد اما دو ماه پيش در ابتداي تابستان به انجمن فوتبال زنان ايران خبر دادند که اين زمين در تابستان به يک مدرسه فوتبال پسرانه اجاره داده مي شود. با اين اتفاق فوتبال زنان تنها زمين خود را از دست داد و زماني هم که اردن براي يک مسابقه تدارکاتي به ايران آمد، مسابقه در ورزشگاه آرارات انجام شد. با اين حساب وقتي با هر يک از مديران، مربيان و بازيکنان دختر فوتبال ايران حرف بزني، مي فهمي که اولين مشکل آنها زمين چمن است. زهرا سليماني 25 ساله که گلر تيم زنان ايران است، مي گويد؛ «وقتي در کمپ تيم ملي مردها تمرين مي کنيم خيلي خوب است. اما زمين شماره سه به هيچ وجه خوب نيست. آنقدر سنگ و خاکريزه دارد که وقتي شيرجه مي زنم، تمام پوست پهلوهايم ساييده مي شود، البته الان هم که اين زمين را از ما گرفتند.» حالا اگر اين مشکل را کنار وعده محمود احمدي نژاد رئيس جمهور ايران براي ساخت فضاهاي ورزشي براي زنان در تمام استان ها بگذاريم، اصلاً عجيب نيست که بشنويم محمد علي آبادي رئيس سازمان تربيت بدني ايران از يک سال پيش به دنبال يک استاديوم اختصاصي براي فوتبال زنان بوده. البته نکته جالب اينجاست که طرح اجراي اين استاديوم هم به عهده يک خانم است. خانم «اميراختيار» سه ماه پيش بالاخره طرح استاديوم 40 هزار نفري زنان را به محمد علي آبادي داد. اين طرح بنا است در دو فاز اجرا شود. فاز اول ساخت کاسه استاديوم، زمين فوتبال و جايگاه تماشاگران را شامل مي شود و فاز دوم ساخت سقف براي اين ورزشگاه. فعلاً هم چهار ميليارد تومان براي اين کار کنار گذاشته شده تا عمليات احداث آن با سرعت آغاز شود. البته محلي که براي اين استاديوم انتخاب شده، کمي در آغاز کار ساخت و ساز مشکل ساز شده. تپه خرگوشي در جوار استاديوم 100 هزار نفري مجموعه ورزشي آزادي به وسعت سه هکتار براي اين کار کنار گذاشته شده اما مشکلي که آغاز ساخت و ساز را تا الان عقب انداخته 400 اصله درختي است که روي تپه در حال خشک شدن هستند. سازمان محيط زيست با قطع اين درخت ها مخالفت کرده و حتي اين مشکل احتمالاً توسط علي آبادي معاون رئيس جمهور به يکي از جلسات هيات وزيران هم برسد. الان تمام دغدغه انجمن فوتبال زنان رضايت سازمان حفاظت محيط زيست براي قطع اين 400 درخت خشک است. با حل اين مشکل، با به مناقصه گذاشتن طرح و کار عملياتي، ساخت و ساز استاديوم آغاز مي شود. به هر حال تپه خرگوشي يکي از بهترين انتخاب ها براي احداث استاديوم مخصوص زنان است. بالاخره وقتي اين استاديوم در کنار استاديوم 100 هزار نفري آزادي ساخته مي شود به راحتي مي توان از امکانات سخت افزاري مجموعه براي اين ورزشگاه استفاده کرد. مثلاً همين که با اين کار استاديوم زنان ديگر به پارکينگ احتياج ندارد و تماشاگران خانم مي توانند از پارکينگ هاي استاديوم 100 هزار نفري استفاده کنند، جزء ابتدايي ترين نمونه ها است. چمن رولي، اسکوربورد، سيستم صوتي عالي، صندلي براي جايگاه تماشاگران و سقف استاندارد از امکانات ويژه اي است که براي اين ورزشگاه 40 هزار نفري در نظر گرفته شده. زمان ساخت و ساز فاز اول دو سال و فاز دوم يک سال است.
