گروه اجتماعي، لي لي اسلامي؛ حدود يک هفته پس از انفجار هاي مين زير پاي ماموران نيروي انتظامي، ساختمان کوچک کانون دفاع از حقوق بشر در يوسف آباد، ميزبان 50 نفر از فعالان حقوق بشر و هواداران پاکسازي زمين از کلاهک هاي ويرانگر مين بود. ميزبان اين جمع کوچک، «کانون مشارکت در پاکسازي مين» بود که حدود سه سال پيش، به همت فعالان حقوق بشر و آسيب ديدگان جنگ هشت ساله، تاسيس شد و فعاليتش را تا امروز ادامه داده است.
نزديک به 5 هزار نفر قرباني انفجار مين هستند
دکتر سروش، رئيس پژوهشکده مهندسي علوم پزشکي جانبازان، اولين سخنران جمع بود که به موضوع«خسارات انساني ناشي از مين و مهمات عمل نکرده در استان هاي غربي» پرداخت. او گفت؛ «در خصوص آسيب ديدگان مين ، ما پنج هزار نام و چهار هزار پرونده داشتيم و مطالعات مان در خصوص آنها را بر اساس سه اصل انجام داديم که عبارتند از؛ «ارزيابي کيفيت زندگي قربانيان، چه آنها که جانباز و شهيد نام گرفته اند و تحت پوشش بنياد شهيد و بنياد امور جانبازانند و چه آنها که در اين دو گروه جايي نداشته اند و تحت پوشش کميته امداد امام قرار گرفته اند»، «ارزيابي وضع زندگي آنها که قرباني مين نيستند اما در همان منطقه زندگي مي کنند» و «ارزيابي وضع زندگي مردم عادي که در مناطق درگير مين زندگي نمي کنند». وي افزود؛ «تعداد مين در ايران 12 تا 16 ميليون است اما اسناد عراقي از کارگذاري 20 ميليون مين در ايران خبر مي دهد که بيشتر ساخته کشورهاي ايتاليا، چين، روسيه و فرانسه بوده است و 4 ميليون هکتار از 5 استان غربي ما را به خود آلوده کرده است.» دکتر سروش تاکيد کرد که کاهش آمار افراد آسيب ديده در سال هاي بعد از 76 نبايد فرضيه کاهش مين ها و آمادگي مردم را قوت بخشد بلکه اين افت تعداد مي تواند ناشي از تاخير در روند جريان بررسي پرونده آسيب ديدگان باشد.»
دکتر سروش در خصوص زمانبندي آسيب ديدگي به وسيله مين گفت؛ «بيشترين آسيب ناشي از مين مربوط به ساعات 6 عصر تا 12 شب است که اوج فعاليت و زمان چراي دام است و کمترين آسيب در ساعات 12 شب تا 6 صبح، يعني زماني که قاچاقچيان انسان و کالا مشغول فعاليت هستند، رخ داده است.»
پيوستن به کنوانسيون اتاوا، اقدامي در راه پاکسازي مين
شيرين عبادي برنده جايزه صلح نوبل و رئيس هيات مديره کانون مشارکت در پاکسازي مين سخنران بعدي بود که از «بازتاب فعاليت هاي کانون در جامعه» سخن گفت. عبادي با اداي تسليت به خانواده 5 شهيد نيروي انتظامي که روز دهم شهريورماه بر اثر انفجار مين جان باختند، گفت؛ «مين خطر نزديکي است که ما هر ماه در اثر انفجارش تلفات مي دهيم و جامعه و حکومت بايد دست در دست هم دهند و براي پاکسازي ايران از مين ها هر چه سريع تر اقدام کنند.» عبادي با بيان اين موضوع که ايران دومين کشور آلوده به مين در جهان است، گفت؛ «اولين خواست ما در کانون مشارکت براي پاکسازي مين از دولت اين است که از مين براي هيچ اقدامي استفاده نشود. دوم اينکه بودجه بيشتري به اين مساله اختصاص يابد و نسبت به مصدومان و آسيب ديدگان مين رسيدگي بيشتري انجام شود و در آخر اصرار هميشگي ما پيوستن ايران به کنوانسيون «اتاوا» است.» عبادي در اين زمينه توضيح داد؛ «در صورت پيوستن به کنوانسيون اتاوا، استفاده، توليد، ذخيره سازي و خريد و فروش مين براي ايران غيرقانوني مي شود و در مقابل خدماتي از سازمان هاي بين المللي براي نجات از آلودگي کشور به مين دريافت مي کنيم.»
عبادي با انتقاد از برخي مسوولان که «ان جي او»ها را مقابل خود مي دانند، گفت؛ «ان جي او، نهادي مردمي است که به وسيله مردم تاسيس مي شود و انتخاباتش هم به وسيله اعضا صورت مي پذيرد و از اين لحاظ اهميت دارد که از خود مردم است و مشکلات آنها را مي داند و در واقع رابطي است ميان مردم و دولت براي بيان خواسته هاي شان.» او تاکيد کرد؛ «انتقال مشکلات مردم به دولت، الزاماً انتقاد از عملکرد حکومت نيست.»
عبادي گفت؛ «از نزديک به 4 سال قبل که کانون مشارکت در پاکسازي مين تاسيس شده، تاکنون آمار و اطلاعات در رسانه ها نسبت به مصدومين ما در مورد مين،200 برابر شده است». وي توضيح داد؛ «ما آمده ايم که به جاي روستايي ايلامي و به جاي زن کردي که روي مين رفته است، اعلام کنيم، مين ها را پاک مي کنيم.»
عبادي در پايان گفت؛ «خواست هميشگي کانون، آموزش به ساکنان مناطق آلوده در برخورد با مساله بوده که خوشبختانه 10 روز قبل سازمان بهزيستي اعلام کرد، فعاليت چنين پروژه يي را آغاز کرده است.»
بيماري هاي روحي در کمين آسيب ديدگان مين
مريم صالحي کارشناس ارشد روانشناسي، از «مشکلات مين و راهکارها» گفت؛ «مشکلات روحي و اختلالات شخصيت که بعد از هر جنگ و انقلابي، در جوامع بسيار رشد مي يابند و از اينکه ما با وجود طولاني ترين جنگ قرن بيستم، بايد مراقب مبتلايان اين اختلالات باشيم و از رشدشان در جامعه بکاهيم.»
صالحي تاکيد کرد؛ «ما بايد در مدارس مناطق آلوده به مين، مهارت هاي زندگي و راهکارهاي مقابله با هيجان را آموزش دهيم و آسيب هاي ناشي از اين مساله را کمتر کنيم. مشکل اينجاست که اگر ما تا 10 سال ديگر هم زمين هاي آلوده به مين را پاک کنيم، اختلالات روحي ناشي از آن حتي در بهترين شرايط تا چند نسل ادامه پيدا مي کند.»
آسيب ديدگان مين و هزينه هاي بالاي درماني
سخنران بعدي، آقاي مزين به حقوق فراموش شده قربانيان پرداخت؛ «گذشته از مقررات بين المللي، قوانين اسلامي و فقهي ما، پاسخگوي نياز هاي قربانيان هستند اما متاسفانه برخي ارگان ها به اين قوانين توجه چنداني ندارند. ما در قانون قاعده «لاضرر»را داريم که مي گويد؛ هيچ ضرري نبايد بدون پاسخ باقي بماند و در 15 ماده قانون ما به اين اصل استناد شده. در حالي که مصدومان مين شرايط سختي دارند و تنها حقوق ماهيانه 4 درصد آنها به خاطر هزينه هاي بسيار بالاي درماني، به 300 تا 400 هزار تومان در ماه مي رسد و 96 درصد ديگر حقوقي چند ده هزار توماني دريافت مي کنند که از نظر من توهين به شخصيت آنهاست.»
مين ها سر از خانه هاي مردم در آورده اند
سليمان محمدي روزنامه نگار، ضمن اشاره به برخي اثرات پايدار وجود مين از قبيل امتناع خانواده ها از فرستادن کودکان شان به مدرسه در روستاها، با منزوي کردن زنان قرباني يا زنان پرستار قربانيان و عدم بازگشت آنان به جامعه گفت؛ «برخي معتقدند مساله مين فقط مين نيست. در قبل از انقلاب در استان هاي کردنشين ايران و ترکيه و عراق اين مساله وجود داشت به طوري که سال 2006 ديار بکر ترکيه که نه شهر مرزي است و نه در آن جنگي بوده 231 کشته و زخمي ناشي از انفجار مين داشته و در 10 سال گذشته در استان هاي کردنشين ايران، عراق و ترکيه 4913 زخمي و 2733 نفر کشته تلفات ناشي از انفجار مين داشته ايم.»
وي به مشکلات کميسيون ماده 2 براي قربانيان و عدم پاسخگويي و احقاق حق قربانيان از سوي اين کميسيون پرداخت و در پايان گفت؛ «مين در اين مناطق شرايط استثنايي دارد که به نقاط مرزي محدود نمي شود، مين ها سر از خاک بيرون آورده اند، مين ها وارد خانه و مزارع مردم مي شوند. در داخل شهرها هم انفجار داشته ايم و تابلويي براي اعلام منطقه آلوده وجود ندارد.»
گروه اجتماعي؛ رئيس موسسه تحقيقاتي داريوش اعلام کرد؛ 10 درصد از فرزندان داراي پدر معتاد، قطعاً معتاد مي شوند. اين در حالي است که ميزان شيوع اعتياد در بين فرزندان داراي پدر غيرمعتاد دو درصد است. 
