گروه بين الملل، آرمين منتظري؛ پنج سال پيش از سوي ايالات متحده امريکا به نيروهاي ارتش پاکستان که در نزديکي مرزهاي اين کشور با افغانستان مستقر بودند دوربين هاي ديد در شب داده شد تا بتوانند به راحتي در تاريکي شب به ديده باني پرداخته و مبارزه موثرتري با نيروهاي القاعده و طالبان داشته باشند. اين دوربين هاي ديد در شب که هر کدام شان 9 هزار دلار براي بوش خرج برداشته است، حاوي پيغامي براي ارتش پاکستان هستند؛ «جلوي حملات را بگيريد.»
از سال 2001 تاکنون دولت بوش مبلغي حدود 11 ميليارد دلار به ارتش پاکستان کمک کرده است که بخش اعظمي از اين کمک در قالب تجهيزات نظامي و بخش ديگري از آن به صورت حمايت هاي تدارکاتي عملياتي بوده است. اما امريکا هرچه بيشتر به ارتش پاکستان کمک کرده، کمتر نتيجه گرفته است. تاکنون ارتش پاکستان نتوانسته در حوزه عملياتي در يکي از درگيري هايش با نيروهاي القاعده و طالبان پيروز شود. حتي سران نظامي پاکستان نتوانسته اند اعتماد ژنرال هاي امريکايي را نيز جلب کنند.برخي از ژنرال هاي امريکايي معتقدند بخشي از مشکل مربوط به اين مساله مي شود که دولت پاکستان از تعهد کافي در مقابله با دشمن برخوردار نيست. تعهد ارتش پاکستان در مقابله با شبه نظاميان مساله يي است که به گفته ژنرال هاي امريکايي در اين برهه خاص زماني از تحولات سياسي پاکستان بيش از هر زمان ديگري در معرض فراموش شدن قرار دارد.
اخيراً نيز بار ديگر پاکستان شاهد انفجاري انتحاري، اين بار در نزديکي دفتر پرويز مشرف در «راولپندي» بود که دست کم هفت کشته برجاي گذاشت. اين انفجار ترس از گسترش دامنه درگيري هاي ارتش پاکستان با شبه نظاميان را به شهرهاي بزرگ و مدرن پاکستان تقويت کرد. اگر تا پيش از اين ارتش پاکستان ادعا مي کرد که براي مبارزه با شبه نظامياني که در مناطق قبيله يي پاکستان مستقر هستند به کمک نياز دارد، اين بار به نظر مي رسد که دامنه فعاليت شبه نظاميان تندرو از کوه ها و صحراهاي مناطق قبيله نشين به شهرها کشيده شده است و ارتش پاکستان را درگير جبهه جنگي جديدي کرده است.به رغم افزايش خشونت ها بسياري از شهروندان طبقه متوسط پاکستاني و حتي بسياري از تحصيلکردگان پاکستاني که خود را در ميانه درگيري و خشونت مي بينند کماکان نمي خواهند بپذيرند که در قبال اين وضعيت مسووليتي دارند.همچنين بسياري از قشر تحصيلکرده پاکستان بر اين گمانند شکست هاي امريکا در افغانستان موجب شده است که پاي پاکستان به جنگ جهاني عليه تروريسم باز شود و هم طرف پاکستاني و هم طرف امريکايي را تحت فشار قرار داده است. نتايج نظرسنجي اخير که توسط دانشکده علوم سياسي دانشگاه مريلند امريکا انجام شده است نشان مي دهد شهروندان پاکستاني درخصوص الزام نيروهاي ارتش پاکستان به نواحي قبيله نشين شمال غرب کشور براي مبارزه با نيروهاي القاعده ترديد دارند.
ضعف ارتش پاکستان در مبارزه با شبه نظاميان تندرو از يک سو و ترديد مردم پاکستان در لزوم مبارزه با نيروهاي القاعده و طالبان از سوي ديگر موجب شده است شبه نظاميان بيش از هر زمان ديگري قدرت يافته و حتي به طور علني بيانيه صادر کنند. اخيراً يکي از گروه هاي شبه نظامي طرفدار طالبان که تحرکات خشونت آميزي در نواحي شمالي پاکستان به نام «سوات» تدارک ديده بود در گفت وگو با شبکه بي بي سي به طور علني اعلام کرد که تا زمان برقراري قانون اسلام در پاکستان به مبارزه خود ادامه خواهد داد. منطقه «سوات» که در نواحي قبيله نشين در امتداد مرز پاکستان با افغانستان واقع شده است، اخيراً صحنه درگيري هاي شديد شبه نظاميان با نيروهاي امنيتي پاکستان بوده است. هفته گذشته ارتش پاکستان نيروهاي کمکي خود را به اين منطقه اعزام کرد.
مقامات پاکستاني مي گويند از اين بيم دارند که اين منطقه به بهشت القاعده و طالبان تبديل شود.
پيش از بمب گذاري انتحاري روز سه شنبه در نزديکي دفتر مشرف، نيروهاي ارتش پاکستان در منطقه «سوات» به شدت با شبه نظاميان طالبان درگير شده بودند که در نتيجه اين درگيري ها صد نفر از دو طرف مخاصمه کشته شدند. همچنين ارتش متشکل از پنج هزار مرد مسلح به رهبري مولانا فضل الله، برخي از مقامات امنيتي ارتش پاکستان را به اسارت گرفتند؛ مولانا فضل الله همان کسي است که به خاطر ايستگاه راديويي اش که جهاد عليه نيروهاي امريکايي را تبليغ مي کند، شهرت دارد. خبرها حاکي از آن است که شبه نظاميان سر برخي از اسيران خود را از تن جدا و در خيابان هاي شهر رها کرده اند.
تا پيش از اين پاکستاني ها، تجربه مشاهده چنين صحنه هايي را در نواحي خودمختار قبيله يي داشتند اما در نواحي مسکوني نظير «سوات» که به خاطر موقعيت کوهستاني اش براي اسکي بسيار مناسب است و توريست هاي زيادي به آنجا سفر مي کنند چنين حادثه يي غيرمنتظره بود.
«خالد رحمان» استاد علوم سياسي در دانشگاه اسلام آباد مي گويد؛ «مردم مي بينند که ارتش پاکستان در چارچوب دستور کار امريکا در منطقه با تروريسم مبارزه مي کند و به نظر مي رسد دولت پاکستان از اين موقعيت استفاده کرده و درصدد تامين بيشتر امنيت خود است. در حالي که محبوبيتش در ميان مردم روز به روز کمتر مي شود.»
برخي از تحليلگران پاکستاني معتقدند مي توان ريشه هاي تحولات خونين «سوات» را در درگيري هاي خونين ماه جولاي ميان ارتش پاکستان و شبه نظاميان مذهبي در مسجد سرخ جست وجو کرد. اما اوضاع پاکستان در آن زمان تا حدودي متفاوت بود. در آن زمان رهبران سکولار جامعه معدني افغانستان و نيز دانشگاهيان و فعالان سياسي پاکستان اقدامات ارتش را تقبيح کردند. سرانجام پس از آنکه ارتش دست به کار شد شايعاتي درخصوص وجود گورهاي دسته جمعي کودکان و گروگان ها بر سر زبان ها افتاد.
برخي تحليلگران پاکستاني معتقدند روش ارتش پاکستان در حل و فصل غائله مسجد سرخ موجب به وجود آمدن جو نفرت و خشونت در کشور شده است. برخي پس از بحران خونين مسجد سرخ احساس امنيت بيشتري مي کنند. در عوض برخي شهرها شاهد نخستين بمب گذاري هاي انتحاري هستند. مولانا فضل الله رهبر شبه نظاميان طرفدار طالبان در منطقه «سوات»، پس از عمليات خشونت بار ارتش در مسجد سرخ، بلافاصله اين اقدام را تقبيح کرد. به نظر مي رسد مردم پاکستان بايد درخصوص جايگاه و عملکرد ارتش کشورشان بيشتر بينديشند. مسلماً وظيفه ارتش اين است که در صورت لزوم وارد عمل شود اما مساله اين است که اگر خشونت هاي پاکستان به همين نحو ادامه يابد، ميدان بعدي جنگ ارتش پاکستان با شبه نظاميان کجا خواهد بود،
گروه بين الملل؛ هنگامي که اسم جاسوس شنيده مي شود بلافاصله قيافه اشخاصي در ذهن تداعي مي شود که در گذشته ها پالتوهايي بلند در زمستان و تابستان بر تن داشتند، هميشه يک رو زنامه سوراخ شده را جلو صورت خود قرار مي دادند و از سوراخ روزنامه مردم را زيرنظر داشتند و کوچک ترين حرکات افراد مشکوک را گزارش مي کردند. اگرچه دوران به کارگيري اين شيوه ها سپري شده و اکنون از ابزار ديگري از جمله دستگاه هاي پيشرفته و نامرئي و شنود و استراق سمع استفاده مي شود، در کشور مصر هنوز هم از همان شيوه هاي قديمي براي جاسوسي استفاده مي شود. به گزارش ايلاف، در حال حاضر بيش از نيم ميليون جاسوس در مصر فعاليت مي کنند که در مقايسه با کشورهاي قدرتمندي همچون امريکا و روسيه رقم قابل توجهي محسوب مي شود. تمامي اين نيم ميليون جاسوس حقوق بگير دولت مصر هستند نه اينکه براي «سيا»ي امريکا يا «ک گ ب» روسيه کار کنند. اين افراد در هر نقطه يي از مصر حتي در روستاها و مناطق دورافتاده نيز حضور دارند و همزمان که به کار و حرفه خود اعم از کسب آزاد يا دولتي مشغولند، حرکات و اقدامات افراد پيرامون خود را هم زيرنظر دارند و در صورت سر زدن رفتاري مشکوک بي درنگ سازمان مرکزي امنيتي و جاسوسي مصر را مطلع مي کنند. به معناي ديگر، بسياري از مردم عادي مصر مانند پليس هاي مخفي قديمي رفتار مي کنند. دستگاه هاي اطلاعاتي مصر به مردم عادي در قبال گزارش هايي که ارائه مي کنند دستمزد مي دهند و به همين دليل بسياري از کساني که کسب و کار پردرآمدي ندارند فرصت را غنيمت شمرده و به صف جاسوسان محلي ملحق مي شوند و نه تنها از اين طريق معيشت بهتري خواهند داشت بلکه به مرور زمان به يک جاسوس حرفه يي تبديل خواهند شد. گفته مي شود برخي از اين افراد از چهار يا پنج دهه قبل در خدمت سازمان هاي جاسوسي و امنيتي مصر بوده اند و برايشان مهم نيست رئيس جمهور مصر حسني مبارک باشد يا انورسادات يا جمال عبدالناصر. آنچه مهم است ارائه گزارش به سازمان هاي جاسوسي و دريافت پاداش است. البته مقامات دستگاه هاي جاسوسي مصر به اين افراد خبر چين اطمينان کامل ندارند و پس از دريافت گزارش هاي آنها، خود نيز به تحقيق در خصوص صحت اين گزارش ها مي پردازند زيرا بارها مشاهده شده که اين جاسوسان و خبر چين هاي محلي با يک شخص بي گناه تسويه حساب شخصي داشته اند و به همين دليل او را به عنوان مظنون و جنايتکار به سازمان مرکزي امنيتي مصر معرفي کرده اند و شخص بي گناه متحمل مجازات هايي شده است. اما در هر حال اين خبرچين ها چشم و گوش افسران جاسوسي مصر به شمار مي روند. بسياري از اين جاسوسان محلي که حتي سواد چنداني ندارند تحت آموزش در دستگاه هاي اطلاعاتي و امنيتي مصر بوده اند. اين افراد حتي ياد گرفته اند با مخالفان روابط خوبي برقرار کرده و وارد محافل و نشست هاي آنان شوند و فعاليت هاي آنها را به دولت و اداره اطلاعات مصر گزارش کنند. از جمله تعدادي از آنها حدود دو سال قبل که مصر شاهد اعتراضات و ناآرامي هايي از سوي قضات، وکلا و روزنامه نگاران به سياست هاي دولت مبارک بود وارد نشست هاي معترضان مي شدند و حتي با آنها چاي مي نوشيدند و آنها را همراهي مي کردند اما در نهايت هر آنچه را در جريان اين نشست هاي اعتراض آميز ديده و شنيده بودند به سازمان اطلاعات مصر گزارش دادند. برخي مواقع همين افراد مي توانند خطرساز شوند. از آنجا که اين اشخاص حلقه مهمي در بازداشت افراد مظنون و خاطي در مصر محسوب مي شوند و نخستين کساني هستند که به دليل حضورشان در بطن مردم، زودتر از وقوع جرم و شناسايي افراد مشکوک باخبر مي شوند، در برخي موارد به منبع خطري واقعي براي دولت تبديل مي شوند زيرا از مسيري که انتخاب کرده اند منحرف شده و به نفع گروه هاي مخالف و احياناً جنايتکار فعاليت مي کنند. اگر يک گروه مخالف بتواند نظر يکي از اين جاسوسان محلي را به نفع خود تغيير دهد، اين موضوع به منزله از دست رفتن يک امتياز از سوي دولت مصر است زيرا جاسوسان و خبرچين هاي محلي از بسياري مسائل پشت پرده به دليل همکاري هايشان با دستگاه هاي جاسوسي دولت مطلع هستند و در صورت پشت کردن به دولت مصر، خطري جدي و عاملي براي اذيت آن به شمار مي روند.
