نوشيروان کيهاني زاده
روزنامه نگار در نقش آموزگار
«ويليام جان لانگ» روزنامه نگار امريکايي و از دبيران مجله لايف 21 ژانويه 1968 در 54 سالگي درگذشت. وي که کار روزنامه نگاري را از 22 سالگي و پس از اتمام دانشگاه در روزنامه «شيکاگو ديلي نيوز» آغاز کرده بود، پس از پوشش انتخابات سال هاي 1936 و 1940 رياست جمهوري امريکا، در يک مقاله طولاني و ماندني نظريه يي را ابراز داشت که از همان زمان مورد توجه خاص سردبيران رسانه ها و دموکراسي دوستان قرار دارد. وي نوشته است که اگر روزنامه نگار به هنگام تحرير اخبار مربوط به رقابت هاي انتخاباتي، در قالب گزارش روزنامه و به شيوه ژورناليستي؛ اصول دموکراسي و نظر مردم و کارهاي گذشته (بد و خوب) نامزدها را دقيقاً و منصفانه برنگارد، نه تنها مردم معمولي آموزش دموکراسي مي بينند بلکه دموکراسي از اصول و هدف هاي خود دور نمي شود و رتوريک هاي نامزدها (نطق هاي به دقت تنظيم شده و عمدتاً توخالي و لفاظي ها) نخواهد توانست راي دهندگان را بفريبد و مانع از آن شود که اقدامات منفي خود در گذشته را پنهان کنند. «لانگ» روزنامه نگاران را آموزگار و پاسدار دموکراسي خوانده و با اين دو رسالت از آنان خواسته است که در پوشش اخبار مربوط به فعاليت هاي انتخاباتي «حب و بغض» شخصي خود را کنار بگذارند و اصول و سود جامعه را در نظر داشته باشند. وي در همين مقاله به سردبيران روزنامه هاي ساير کشورها توصيه کرده بود که با هدف خدمت به آموزش و رشد معلومات ملت خود، مبارزات انتخاباتي کشورهاي ديگر را به طور روزانه، مشروح و «بي واسطه» (از طريق خبرنگار مورد اعتماد خود و نه به نقل از خبرگزاري ها و رسانه هاي ديگر و توجه به متن اعلاميه هاي رسمي) پوشش دهند. در تاريخ ژورناليسم وطن ما، ايران، اين نوع پوشش خبري تنها در مورد انتخابات سال 2004 رياست جمهوري امريکا در روزنامه همشهري که در آن زمان عليرضا شيخ عطار (قائم مقام فعلي وزير امورخارجه) سردبيري آن را برعهده داشت زير نظر دکتر جواد وعيدي انجام گرفت. اين دو از يک روزنامه نگار حرفه يي حاضر در صحنه خواسته بودند که مبارزات را به طور روزانه و به گونه يي کامل و بي طرفانه گزارش کند و قسمتي از جاي روزنامه را به درج اين گزارش ها به نقل از خبرنگار خود اختصاص داده بودند که در آرشيو همشهري موجود است. ويليام جان لانگ در عين حال جنگ جهاني دوم از شمال آفريقا تا شهر برلن و از جمله نبرد سرنوشت ساز «بالژ» را پوشش داده بود.
نامه پاپ به شاه عباس
22 ژانويه سال 1623 ميلادي (1001 هجري خورشيدي) شاه عباس يکم نامه پاپ پل پنجم را که با يک پيک ويژه ارسال شده بود دريافت کرد که در آن پاپ با هدف تشديد خصومت ميان ايران و عثماني، وعده هرگونه کمک از جمله کمک نظامي به شاه عباس داده بود. دولت عثماني در اروپا براي کشورهاي مسيحي يک خطر بزرگ بود.
توکويل و وضع اجتماعي
دکتر سيدجواد طباطبايي در دوازدهمين سلسله گفتارهاي فلسفه سياسي انقلاب فرانسه گفت؛ از نظر توکويل وضع اجتماعي اصل بنيادين اجتماع است. به گزارش مهر دکتر سيدجواد طباطبايي، محقق و پژوهشگر فلسفه سياسي، عصر چهارشنبه 26 دي ماه در دوازدهمين جلسه از سلسله نشست هاي فلسفه سياسي فرانسه که در موسسه مطالعات انديشه سياسي و اقتصادي برگزار مي شود، در ادامه تشريح انديشه هاي الکسي دوتوکويل، انديشمند فرانسوي، به مجلد دوم از واپسين کتاب مهم او يعني «نظام سياسي قديم و جديد» پرداخت. دکتر طباطبايي اين جلسه را با تکرار سوانح زندگي توکويل و دسته بندي او به عنوان انديشمندي ليبرال آغاز کرد و گفت؛ توکويل که در جواني به امريکا سفر کرده بود، متوجه شد انقلاب بزرگي در حال رخ دادن است که در اروپا نيز در حال وقوع و انقلاب فرانسه بخش کوچکي از آن است و در دل آن معنا مي دهد.
وي گفت؛ او همچنين خود را ليبرال جديد مي نامد و تاکيدش بر صفت جديد به دليل اين بود که مي خواست از ليبرال هاي انقلاب فرانسه متمايز شود، زيرا ليبرال هاي فرانسوي معتقد بودند آزادي و برابري انقلاب فرانسه چندان دوام ندارد و اگرچه برابري در جامعه مدني ممکن است اما با نظر به انقلاب 1688 انگلستان، برابري سياسي شدني نيست، لذا بايد با بازگشت به گذشته به تجربه انقلاب انگلستان بازگرديم، اما توکويل معتقد بود کشوري که انقلاب کرده يک قدم جلوتر از انگلستان است و نمي تواند به عقب بازگردد و از اين حيث با ايشان متفاوت بود. مولف «مکتب تبريز» در بيان ارتباط اين انديشه با تحول بزرگي که از نظر توکويل در حال وقوع است، گفت؛ از نظر توکويل انقلاب بزرگ دموکراسي سياسي است که در حال وقوع است که نخست در امريکا و بعد در اروپا رخ مي دهد و براي فهم اين انقلاب بزرگ سياست جديدي را بايد ايجاد کنيم. به قول فرانسوا فيوره، توکويل توانسته است که مفهوم دموکراسي را از مرجع تجربي آن يعني انقلاب فرانسه جدا کند تا بتواند از مجراي مفهوم آن توضيحي از دموکراسي غيرانقلابي عرضه کند. مترجم «تاريخ فلسفه اسلامي» اثر هانري کربن در ادامه گفت؛ خود توکويل همزمان با انقلابي که معتقد بود در حال وقوع است، انقلاب در تاريخ انديشه انجام داد چراکه پيش از او در تاريخ انديشه نظام هاي حکومتي را بر اساس شکل آنها مثل پادشاهي، جمهوري و... تقسيم بندي مي کردند و توکويل اين تقسيم بندي را نپذيرفت و گفت با توجه به وضع اجتماعي دو نوع حکومت وجود دارد؛ حکومت اشرافي مبتني بر نابرابري و حکومت دموکراتيکي مبتني بر اصل برابري.
وي در توضيح اين بيان گفت؛ از نظر توکويل دو اصل سازماندهي اجتماعي وجود دارد؛ نخست اصلي مبتني بر برابري و دوم مبتني بر مساوات. در امريکا اصل بر برابري است اما در غير امريکا (بيشتر اروپا) دو اتفاق افتاده است، در جامعه مدني(حقوق) برابري است و در جامعه سياسي اصل بر برابري نيست. او مي نويسد؛ وقتي به امريکا رفتم متوجه شدم هيچ جايي به اندازه آنجا برابري شرايط اين اندازه نيست. يعني در حوزه نظر همه افراد جامعه با هم برابرند، که البته در حوزه عمل چنين نيست، اما اين برابري شرايط علت موجده است. ادامه در صفحه 6
از نظر توکويل سر برآوردن دو نوع رژيم سياسي از دل جوامع دموکراتيک- رژيم آزادمنش دموکراتيک و استبدادي دموکراتيک- را بايد در شکل گيري «قدرت اجتماعي» در اين جوامع جست وجو کرد. منظور از شکل گيري روند «قدرت اجتماعي» در جامعه دموکراتيک چيست؟ در جامعه برابري خواه جديد سازوکارهاي تثبيت کننده موقعيت هاي فاميلي، قومي، مذهبي و طبقاتي (يا به اصطلاح نهادهاي مياني سنتي) از سکه مي افتد و جامعه در وضعيتي قرار مي گيرد که «فرد» فرمانرواي سرنوشت خويش مي شود. اما بر خلاف انتظار، هستي اين فرد در معرض نابود شدن نيز هست زيرا اين افراد پراکنده و ذره يي در برابر قدرت افراد يا سازمان هايي که به نام جمع بر اعضاي جامعه مديريت مي کنند (يا همان قدرت اجتماعي) ناتوانند. تا جايي که از نظر توکويل «قدرت اجتماعي» مذکور حتي مي تواند از قدرت سياسي شاهان در جوامع قديم ستمگرانه تر باشد. در قرن هجدهم، مونتسکيو (استاد فکري توکويل) آثار سوء قدرت سياسي و استبداد دلبخواهانه و خودسرانه شاه را تشخيص داده بود و مي گفت در برابر چنين قدرت آمرانه يي توصيه و موعظه به شاه سودمند نيست و از اصل قدرت در برابر قدرت و از اصل لزوم تفکيک و تعادل قوا براي جلوگيري از خودسري هاي حکومت حمايت مي کرد. توکويل اين کشف سياسي مونتسکيو را قبول دارد اما به کشف جديد يا کشف «استبداد جمعي» دست مي زند. از نظر او اگر در وضعيت جامعه جديد غور کنيم روند شکل گيري قدرت اجتماعي يا استبداد جمعي را (به خاطر رشد فرديت فزاينده از يک طرف و فروپاشي نهادهاي مياني جامعه از طرف ديگر) تشخيص مي دهيم. توکويل مي گويد اگر در جوامع دموکراتيک اين قدرت جمعي استبدادي کنترل شود، همچون امريکاي قرن 19، مي توان شاهد نظام هاي سياسي دموکراتيک آزادمنش بود ولي اگر اين قدرت استبداد جمعي مهار نشود ما همچون فرانسه شاهد استبداد دموکراتيک و مردم سواري به جاي مردم سالاري خواهيم بود. 
