عيسي سحرخيز
اين بار بايد رخت سياه مرگ دوستي را به تن کنيم که به طعن «چريک مطبوعات» لقبش دادند و در واقع «معمار توسعه مطبوعات آزاد و مستقل» در جريان اجراي برنامه ها و اهداف والاي «سياست ورزي اصلاح طلبانه» بود.
همين چند ساعت پيش بود که پيام دادند که به «مرکز قلب تهران» بيا که جنازه نيمه جانش را با اشک و آه از دفتر دوستي به سي سي يو انتقال داده ايم و دل تنگش را براي گشايش به جراحان سپرده ايم.
همين چند هفته پيش بود که دلتنگي هايش گل کرده بود، در زمان مرگ عزيزي ديگر، مهران قاسمي. زماني که اجازه ندادند که اين روزنامه نگار و مترجم جوان در قطعه هنرمندان به خاک سپرده شود، و احمد دائم با همنام ديگري در تماس بود که حتماً قطعه يي خاص فراهم شود براي «اصحاب رسانه». دل مي سوزاند که شايد بشود حال که نويسندگان و شاعران و مترجمان را از «قطعه هنرمندان» بيرون انداخته و آواره ساخته اند در امامزاده هاي اطراف تهران، به اين مناسبت جان هاي بي جان تمامي اهل قلم را يکجا گرد آورد؛ چه فرق مي کند اهل قلم يادداشت نويس و خبرنگار و عکاس باشد، يا نويسنده و شاعر و مترجم. گويا دلش گواهي روزي را مي داد و حادثه يي را در همين روزها، در همين نزديکي ها. آن روز که صحبت از «قطعه هنرمندان» بود به خنده و شوخي مي گفت؛ دست از جنازه ما هم نمي شويند، به تکه يي خاک هم براي ما رضايت نمي دهند.
همين چند ماه پيش بود که تلفن زد به جلسه يي بيا براي هماهنگي در مورد پرونده گشوده ديگري در قوه قضائيه، در ارتباط با دوران همکاري در معاونت مطبوعاتي وزارت ارشاد. در پي حکم انفصالي که بابت پرونده ديگري گرفته بود و اکنون براي مدت يک سال از داشتن شغل دولتي و دريافت حقوق محروم.
همين چند ماه پيش بود که شتابان به انجمن صنفي روزنامه نگاران ايران آمد تا مرهمي نهد به دلتنگي هاي من، و مرا بازدارد که حرفي را که صلاح نمي دانست نزنم و اعتراضي را بيان نکنم، کاش آن روز دل او را به درد نياورده بودم؛ دلي که پرخون بود، اما پشت لبان خندان او پنهان. دلي که پردرد بود، اما در وجود توانمند او نهان.
همين چند سال پيش بود، شهريور 76، اولين ماه هاي اصلاحات، که مرا در نيمه راه بازگشت از نيويورک، تلفني در استانبول يافته بود، با دستوري دوستانه براي بازگشت سريع تر به تهران. در پي سامان دادن اولين تيم مطبوعاتي وزارت ارشاد دوران اصلاحات بود؛ در جايگاه «معمار توسعه مطبوعات آزاد و مستقل» و مجري برنامه «قوام و دوام بخشيدن به فعاليت روزنامه نگاري در ايران»، و از همه مهم تر مجري واقعي «عدالت علوي»، به سبک پير و مرادش ابوالحسن خرقاني؛ اين بار نه در تقسيم برابر نان براي خلق، که در حوزه ماموريتش، تقسيم عادلانه کاغذ و ملزومات کار براي اهالي مطبوعات، و شأن و شرافت به جامعه روزنامه نگاري و روزنامه نگاران ايران.
همين چند سال پيش بود، زمستان 82، در خانه ملت، آمده بود که ببيند چه خواهم گفت در جمع نمايندگان تحصن کننده مجلس ششم، در اعتراض به ردصلاحيت هاي فله يي. و من با رضايت نوشته ام را به او داده بودم که تيزي هايش را گرد کند، که گوشه قباي اصلاحات پاره و چندپاره نشود و اصلاح طلبان در ميان حملات چندجانبه رقبا به چيزي متهم نشوند. از همين حرف ها و اتهام هاي امروز؛ تندرو و معتدل. پست و مقامي که پس از آن عطايش را به لقايش بخشيد و آن را واگذار کرد به راه يافتن به مجلس شوراي اسلامي. و خود از آن پس خانه ملت در درون قلب مردم مي يافت و در دل سازمان ها و نهادهاي جامعه مدني، چون انجمن صنفي روزنامه نگاران که اکنون بايد بدن پاکش را از آنجا تشييع کنيم و تحويل برادر شهيدش دهيم که ربع قرن است که منتظر او است، در اين سال هاي دلتنگي.
همين چند سال پيش بود ،که در شرايط نبودن فضاي کار در خبرگزاري راهي نيويورک بودم، چون او عزم بازگشت داشت پس از بيرون کردن خانواده اش توسط ماموران امريکايي. سفري که از فرودگاه جان اف کندي نيويورک تا فرودگاه اورلي پاريس، ماموران اف بي آي به صورت رسمي بدرقه اش کردند، بازگشتي خاص به تهران .
همين چند سال پيش بود، بهار 66. راهي قم بوديم براي ديدار آيت الله منتظري با جمعي از مديران و سردبيران خبرگزاري جمهوري اسلامي و روزنامه هاي کيهان و اطلاعات که با استعفاي سيد محمد خاتمي از وزارت ارشاد از مقام هاي خود استعفا دادند تا با بازگشت او به قدرت در جايگاه رئيس جمهور اصلاح طلب، بهار مطبوعات ايران را شکل بخشند.
همين چند سال پيش بود، بهار 61 که او را در اتاق خبر خبرگزاري ديدم، تازه از راه رسيده يي بودم، و جمع آنان جمع. جمعي که ديشب مرگ او همه را گردهم آورده بود، در خانه قديمي ساز کوچکش در محله يي قديمي در جنوب شرقي تهران. و در همان سال ها بود که او به صورت ناشناس رداي سخنگويي ستاد تبليغات جنگ را نيز به تن داشت.اکنون، مي رويم که جنازه احمد بورقاني، «چريک پير مطبوعات»، يا درست تر و دقيق تر «معمار توسعه مطبوعات آزاد و مستقل» را در حياط خانه دوم او، انجمن صنفي روزنامه نگاران ايران به دوش بگيريم و در خانه ابدي اش، قطعه اصحاب رسانه، در بهشت زهرا دفن کنيم.
مرگ احمد بورقاني براي ما مطبوعاتي ها ضربه يي دردناک بود، او به قول شاملو مهر و نشانه اش را نهاد، و شادمانه و شاکر از اين دنيا رفت، اما براي ما که اندک اندک به مردي با ارتفاع فکري و عاطفي وي عادت کرده بوديم و رفتارهاي محتشمانه اش را سرمشقي براي کارهاي صنفي و روزمره خود قرار داده بوديم، رفتنش بسيار زود بود. ما روزنامه نگاران مديري باتجربه، با اشراف بالا به کارهاي صنفي و از همه مهم تر انساني شريف و صافي اعتقاد با صراحتي رياسوز را از کف داديم، در حالي که به کف آوردن آدمياني با چنين دغدغه هايي و در چنين زمانه يي که پليدي و پلشتي در هر کوي و برزني بروز و ظهور دارد، سخت حاصل مي شود.وي در دوره کوتاه مديريتش بر معاونت مطبوعاتي هم درس مديريت به ما داد و هم درس اخلاق و شجاعت و اينکه چگونه خود و سمتش را پاي ما اهالي مطبوعات قرباني کرد. يادم نمي رود زمان استعفايش را از اين سمت در ساختمان تعاوني مطبوعات؛ جايي که گروهي از روزنامه نگاران و اهل فرهنگ گرد آمده بودند تا از مديري قدرداني کنند که بيش از پست و ميزش به کارش فکر مي کرد و اينکه رضايت خلقي (جماعت روزنامه نگار) را که با وي سروکار دارند چگونه فراهم کند، تا تجسم اين گفته شيخ اجل باشد که «عبادت به جز خدمت خلق نيست».آن روز همه در منقبت وي و کارهايش سخن گفتند، اما زماني که نوبت به وي رسيد شرمگينانه اين پرسش را پيش روي جماعت حاضر گذاشت که«چرا از من تقدير مي کنيد؟ و سپس سياهه يي را براي همه خواند و گفت؛ «اين کارهايي بود که بايد براي شما اهالي مطبوعات انجام مي دادم و نتوانستم و از اين بابت شرمنده شماهايم.»اين رفتارها در زمانه يي رخ مي داد که بسياري از مديران همطراز و بالاتر از وي آمارها و کارهاي نکرده خود را هم به رخ ديگران مي کشيدند. پس تعجب داشت که من و ماي نوعي از اين گونه رفتار هاي بورقاني بزرگ به شگفت درآييم. اما او و امثال او بسيار قليل بودند و فضاي مديريتي کشور تاب چنين نفس هاي پاکي را نداشت.اکنون اما وقتي به کارنامه پربرگ و بار بورقاني عزيز مي نگريم مي بينيم که وي کارهاي فراواني براي ما روزنامه نگاران انجام داد، اختصاص بودجه براي تملک ساختمان انجمن صنفي روزنامه نگاران ايران محصول تلاش وي و تيمي بود که اعتقادي جدي به واگذاري امور به خود روزنامه نگاران داشتند، همچنان که بناي واگذاري جشنواره مطبوعات به انجمن صنفي روزنامه نگاران هم سنت حسنه يي بود که وي برجاي گذاشت. همچنان که در انتخابات اخير انجمن وقتي وي پادرمياني کرد، همه به داوري و نگاه وي تن دادند، چرا که مي دانستند احمد هم بي غل وغش و بي طرف است و هم ظرفيت هايي دارد که بارهايي از اين دست را به سرمنزل مقصود مي رساند. بعد ها هم همه گاه مشاور و مشيري مورد اعتماد و کوشا براي انجمن صنفي روزنامه نگاران بود.بورقاني مرجع بود و همه کساني که با وي کار کرده بودند، از هر طيف و طايفه يي بعدها از منش کاري و رفتاري وي سخن ها مي گفتند و تجربه کار با وي را در زمره مهم ترين و بهترين تجربه هاي دوران کاري و زندگي خود به شمار مي آوردند.وي به تعبير مولاناي بزرگ محسن بود و اين را از کارهاي حسنه يي که براي جماعت مطبوعاتي انجام داد و باقي گذاشت، مي توانستيم دريابيم.
احمد بورقاني عزيز، اين روزها حال مان به قدر کافي خراب بود، خسته، بي حوصله و دلگير، دلگير از تمامي حوادثي که بر ما مي رود. توان از دست رفته اين روزهايمان با همصحبتي با تو تقريباً برمي گشت و روزنه اميد از لاي شکاف هاي باريک موجوديت حاضر با خنده هاي دلنشين تو نوري هرچند کم جان ولي تاثيرگذار داشت. ديشب در بازار فيلم خبر را به من دادند، به شماره موبايلت زنگ زدم، چند بار مدام زنگ خورد اما هيچ جوابي نگرفتم“ حتماً در جلسه است يا در کتابفروشي يا نمايشگاه عکس يا در سينما“ يک ساعت بعد دوباره شماره را گرفتم“ فقط زنگ مي خورد“ انگار بايد باور کنم خبر درست بوده“ نمي دانم“ گيجم“ به هر کس مي رسم خبر مي دهم با ناباوري تمام“ دوست دارم در اين ناباوري همه همراه من باشند“ همه بچه هاي سينما در بازار فيلم اينگونه واکنش نشان مي دادند نه“ باور نمي کنم“ بورقاني“ احمد بورقاني“ کي“ چرا“ حيف“ در بازار فيلم با نگاهي ناباورانه راه مي روم و به همه اطلاع مي دهم يکي از مردان بزرگ فرهنگ دوست ايران مان مثل ما خسته و دلگير رفت“ اما نااميد نرفت“ تلاشش نشان از اميدواري او مي داد. اما احمد بورقاني عزيز، آيا واقعاً اميدوار بودي يا نمايش اميدواري براي انسان هاي خسته يي مثل ما را مي دادي“ مي خواهم باور کنم که تو اميدوار بودي“ اميد به زندگي“ براي زايش هرچه بيشتر نهال هاي فرهنگي، انساني در اين روزگار غريب“ من باور مي کنم که تو اميدوار رفتي“
