.................... سيدحميد متقي
هنوز حوزه هاي علميه و مجامع دانشگاهي رخت سياه غم از دست دادن سيدجعفر شهيدي را از تن بيرون نياورده بودند و اصلاح طلبان نيز از ماتم درگذشت احمد بورقاني نماينده شجاع مجلس ششم فارغ نشده بودند که خبري تازه همگي را در ماتم و عزايي جديد فرو برد. «آيت الله توسلي دار فاني را وداع گفت.»
شايد براي نسل جوان تر آيت الله توسلي چهره شناخته شده يي به شمار نيايد اما با اطمينان مي توان تاکيد کرد براي نسلي که در تمام فريم هايي که از امام در ذهن خود آرشيو کرده حضور مرحوم توسلي را نيز به نظاره نشسته است فقدان وي واجد آثار متفاوتي است. چه بخواهيم و چه نخواهيم توسلي به عنوان يکي از شاخصه هاي اصلي خاطرات جمعي ايرانيان بدل شده بود و حضور وي حسي نوستالژيک را در نسل دوره انقلاب برمي انگيخت.
هنوز از ياد نبرده ايم که در انتخابات مجلس خبرگان سوم با توجه به عدم حضور مهم ترين گروه هاي همفکر آيت الله توسلي يعني ائتلاف اصلاح طلبان در انتخابات آيت الله توسلي در حوزه گسترده و ميليوني تهران بدون کوچک ترين تبليغي تا واپسين لحظات شمارش آرا در عرصه رقابت حضوري جدي داشت و هر آن احتمال آن وجود داشت که در جمع منتخبان تهران حضور يابد؛ منتخباني که هريک به صورت گسترده از همه گونه امکانات براي تبليغات استفاده کرده بودند... هرچند آيت الله توسلي نتوانست به مجلس خبرگان سوم راه يابد اما آراي گسترده وي مبين آن امر بود که هنوز بخش عمده يي از طبقه ميانسال شهري وي را به خوبي مي شناسند و اعتماد دارند و کافي است نام وي را در ليست نامزدها در حوزه راي گيري مشاهده کرده راي شان را به او اختصاص دهند.بخش عمده اقبال مردم به آيت الله توسلي را مي توان در نوع تعامل وي با رهبر فقيد جمهوري اسلامي تفسير و تحليل کرد. علاقه و وفاداري ويژه مرحوم توسلي به امام و حضور مستمر در دفتر امام در کنار اعتماد فراوان بنيانگذار جمهوري اسلامي به وي نوعي رابطه منحصر به فرد را ايجاد کرده بود. در آن دوران افکار عمومي توسلي را جز معدود معتمدان خاص امام به شمار مي آورد.
چرا معتمد امام؟
اما چه ويژگي بارزي در وجود توسلي وجود داشت که امام اين گونه به وي اعتماد داشت؟
مجيد انصاري عضو مجمع روحانيون مبارز در اين باره مي گويد؛ امام در انتخاب اطرافيان خود و همچنين اعضاي دفترشان حساسيت ويژه يي داشتند. حتي در نامه معروف خود مسوولان نظام را به اين امر توصيه کردند که در انتخاب اعضاي دفتر و نزديکان خود با دقت و بينش عمل کنند. نفس حضور ايشان در مدت طولاني در کنار امام نشان دهنده سلامت، امانتداري و خوشفکري ايشان و اعتماد کامل امام به وي است. به نظر من مهم ترين دلايل توجه ويژه امام به ايشان تدين، فضل و خوشفکري مرحوم توسلي بوده است.سيدعبدالواحد موسوي لاري يکي ديگر از اعضاي مجمع روحانيون مبارز نيز در اين باره مي گويد؛ عشق همراه با شناخت نسبت به امام مرحوم توسلي را در جايگاهي قرار داد که وي به امين، معتمد و محرم اسرار امام بدل شده بود. تلقي من اين است که حضرت امام به اين نتيجه مهم رسيده بودند که اقدامات و خدمات آقاي توسلي تنها براي اعتلاي فکر و انديشه امام است و نه براي بهره گيري از فرصت هاي پيش آمده، همين امر نيز سبب شد که ايشان به معتمد امام بدل شوند.
جايگاه علمي
آيت الله توسلي در کنار مبارزه به دروس حوزه نيز اهتمام جدي داشت و همين امر نيز باعث شده بود مسووليت بخش استفتائات دفتر امام به ايشان واگذار شود.
مجيد انصاري درباره مدارج علمي مرحوم توسلي تاکيد مي کند که ايشان يکي از شاگردان مبرز آيت الله بروجردي و امام بودند. نفس اينکه در جايگاه استفتائات دفتر امام قرار گرفتند نشان دهنده علم و فضل ايشان است. مرحوم توسلي تواضع خاصي داشتند و به جاي تدريس براي گروهي خاص از شاگردان به بيان احکام به صورت ساده براي اقشار مختلف جامعه مي پرداختند و اين امر را براي خود کسر شأن نمي دانستند.متاسفانه براي برخي اين گونه جا افتاده است که بيان احکام خدا به مردم که اتفاقاً روح فقه نيز همين مساله است فعاليتي درخور علماي طراز اول به شمار نمي رود و علم و فضل فقط در تدريس و تاليف خلاصه شده است. با اين حال آقاي توسلي عمر خود را صرف تعليم احکام به افراد جامعه کرد، چه در زماني که در راديو به بيان احکام مي پرداخت چه در سه دهه اخير که بخش استفتائات دفتر امام زير نظر ايشان فعاليت مي کرد.
فعاليت هاي سياسي
آيت الله توسلي در کنار فعاليت هاي خود در دفتر امام به فعاليت هاي سياسي نيز مي پرداخت. وي منتخب مردم تهران در دو دوره انتخابات مجلس خبرگان بود و همچنين از اعضاي محوري موسس مجمع روحانيون مبارز به شمار مي رفت.مجيد انصاري که در مجلس خبرگان رهبري سابقه همکاري با مرحوم توسلي را داشته است درباره نوع فعاليت هاي ايشان تاکيد مي کند؛ آيت الله توسلي هم داراي جايگاه علمي و هم مقبوليت اجتماعي و هم مورد وثوق رهبر انقلاب بود، مجموعه اين ويژگي ها از وي چهره يي ممتاز ساخته بود. در مجلس خبرگان نيز ايشان از نمايندگان فعال به شمار مي آمدند، به خصوص در دوره رياست جمهوري آقاي خاتمي که بعضاً ايشان و همکاران شان مورد بي مهري قرار مي گرفتند، جناب توسلي با شفافيت، شجاعت و صراحت پا به ميدان گذاشته از خاتمي و اصلاحات دفاع مي کرد. مرحوم توسلي به رغم سن شان در همه جلسات مجلس خبرگان شرکت کرده و در بسياري از امور با طرح ها و برنامه هاي خود باعث فعال تر شدن مجلس مي شدند. آيت الله توسلي مجلس خبرگان را داراي جايگاه رفيعي مي دانستند که اگر چه مجلس پرکاري نيست اما چه در وجه نظارت و چه در وجه دفاع از جايگاه رهبري و چه در وجه انتخاب رهبر در مواقع پيش بيني شده بايد دقيق، کارشناسانه و مسوولانه عمل کند.موسوي لاري عضو مجمع روحانيون مبارز درباره فعاليت آيت الله توسلي در اين مجمع نيز تاکيد مي کند؛ هنگامي که مجمع روحانيون تاسيس شد همه اعضا به جناب توسلي به عنوان ريش سفيد مجمع نگاه مي کردند و نقش وي در مجمع روحانيون نقشي محوري و بسيار مهم بود.از ديگر فعاليت هاي وي مي توان به عضويت در شوراي بازنگري قانون اساسي و عضويت در مجمع تشخيص مصلحت با حکم امام و همچنين عضويت در مجمع تشخيص مصلحت نظام با حکم مقام رهبري اشاره کرد.
سکوت شش ساله و سرانجام کنار خاتمي
پس از کنار رفتن طيف موسوم به خط امام از مشاغل کليدي دولت و همچنين حذف آنها در انتخابات مجلس چهارم اکثر نيروهاي اين جريان به ناچار از عرصه عمومي فاصله گرفتند. مجمع روحانيون مبارز به حالت نيمه تعطيل در آمد و چهره هاي نزديک به اين تشکل از جمله آيت الله توسلي کمتر مجال نمود و بروز يافتند. مجيد انصاري در اين باره مي گويد؛ پس از رحلت امام مجمع روحانيون مبارز تا دوم خرداد 76 غيرفعال شده بود و آقاي توسلي نيز فعاليت هاي شان را به رسيدگي به امور دفتر امام محدود کرده بودند. اما در آستانه حماسه دوم خرداد مجمع و چهره هاي برجسته آن پا به ميدان گذاشته از آقاي خاتمي حمايت کردند. پس از پيروزي جناب خاتمي در انتخابات، ايشان مرحوم توسلي و جناب امام جماراني را به مشاورت امور روحانيون خود انتخاب کردند و از آن پس مرحوم توسلي در اکثر سفرهاي آقاي خاتمي وي را همراهي مي کرد. اين سنت پس از پايان دوره رياست جمهوري آقاي خاتمي نيز ادامه يافت. به نظر من حضور آيت الله توسلي در سفرهاي آقاي خاتمي داراي يک پيام روشن بود، آن اينکه ايشان به تفکر جناب خاتمي احترام مي گذاشتند و معتقد بودند راه، منش و تفکر ايشان در راستاي تفکر امام بوده و در واقع دفاع از خاتمي دفاع از امام و انديشه وي است.
احساس خطر
اگر به سخنراني هاي اخير آيت الله توسلي توجه کنيم به ويژه سخنراني روز عاشوراي امسال به نظر مي آيد که وي نسبت به موضوعي احساس خطر کرده و مي خواهد با هشدارهاي خود دلسوزان جامعه را نسبت به اين خطر هوشيار کند. موسوي لاري دراين باره اظهار مي دارد؛ آقاي توسلي در پايبندي به راه و رسم امام جديت خاصي داشت و شفاف و بدون مجامله و محافظه کاري از امام، راه و حريم ايشان دفاع مي کرد. اگر جايي لازم بود که از ديدگاه امام دفاع شود بي پروا در خط مقدم قرار مي گرفت و از سرزنش هيچ سرزنش کننده يي نيز نمي هراسيد و بي محابا در برابر تحريف گران مي ايستاد. به نظر من آنچه زمينه ساز رحلت ايشان شد نيز حوادث چند روز اخير و تلقي نوعي حريم شکني و تعرض به بيت امام و کمرنگ کردن حضور امام در جامعه بود. ايشان از اين بي احترامي به شدت اندوهگين بودند.
چند شب پيش که در خدمت ايشان بوديم آقاي توسلي تاکيد داشتند که بايد در برابر اين حريم شکني ها چاره يي انديشيده شود. وي اعلام کرد تصميم دارد در جلسه مجمع تشخيص مصلحت برخي ناگفته ها را بيان کرده از خط امام دفاع کند که متاسفانه حين اين سخنراني بر اثر عارضه قلبي دار فاني را وداع گفتند.
موسوي لاري ادامه مي دهد آقاي توسلي به عنوان کسي که از ابتداي مبارزه در کنار امام قرار داشت حاصل جهاد، تلاش و خون دل خوردن امام را در دو مساله مي ديد؛ مبارزه با تحجر، واپسگرايي و قرائت طالباني از دين و ديگري ترويج اسلام نوگرا، اسلامي که امام تبلور آن بود و بر نقش مردم بر اداره سرنوشت خود تاکيد مي کرد. اگر اين دو مساله از جامعه زدوده شود از امام چيزي باقي نخواهد ماند.
اگر انديشه راهگشا و نوپاي امام را طوري تحريف کنيم که نوعي ظاهرگرايي و تقدس مآبي از آن حاصل شود و اگر به جاي خواست مردم اراده يک فرد يا گروه حاکم شود، عملاً از انديشه و راه امام چيزي باقي نخواهد ماند.
آقاي توسلي احساس مي کرد جرياني در کشور در تلاش است که از سويي ظاهرگرايي و مقدس مآبي را جايگزين اسلام نوگراي امام کند و از سوي ديگر فضا را به سمتي ببرند که عملاً چند نفر به جاي کل ملت در امور تصميم گيري کنند. در صورت موفقيت اين جريان ديگر از انديشه امام در اين کشور جز يک نام چيزي باقي نخواهد ماند. در نتيجه وي در هر مجالي به اين مسائل اشاره کرده برخي از برنامه هاي آنان را افشا مي کرد.
مجيد انصاري نيز دراين باره مي افزايد اين احساس خطر و هشدار مختص مرحوم توسلي نبود اکثر نزديکان و وفاداران امام با گرايش هاي متفاوت سياسي نسبت به اين موضوع هشدار داده اند. اين امر حتي مختص به اصلاح طلبان هم نبوده است. همين چندماه پيش جناب آقاي ناطق نوري هم در سخنراني خود نسبت به رواج خرافه و قشري گرايي در کشور هشدار داد.
مرحوم توسلي به سبب قرابت فکري و استفاده بيشتر از محضر امام به مباني فکري ايشان آشنايي کامل داشتند و به محض مشاهده انحراف در گفتار يا کردار مسوولان برآشفته مي شدند و به دفاع از خط اصيل امام مي پرداختند.
مجيد انصاري در ادامه با اشاره به ردصلاحيت هاي صورت گرفته تاکيد مي کند؛ آيت الله توسلي معتقد بود بايد حقوق تضييع شده شرکت کنندگان ردصلاحيت شده به آنها بازگردد و اذعان مي داشتند هر نظامي براي بقا به راي مردم و حمايت مردم وابسته است و اين مساله اتفاق نمي افتد مگر با برگزاري انتخابات آزاد، رقابتي و عادلانه.
مهم ترين ويژگي آيت الله توسلي
موسوي لاري دراين باره اظهار مي دارد مهم ترين ويژگي مرحوم توسلي صلابت و شجاعت در دفاع از خط امام بود. ايشان به شدت به امام علاقه داشت و امام نيز وي را مورد ملاطفت قرار مي داد.
مجيد انصاري نيز در اين باره بيان مي کند به نظرم هميشه حضور آقاي توسلي انسان را به ياد امام مي انداخت. فکر مي کنم مهم ترين خصيصه ايشان همين مساله باشد.
و در پايان ...
تقدير آن بود که رئيس دفتر امام دو دهه پس از رحلت وي و در ماه پيروزي انقلاب و در نطق پيش از دستور خود در مجمع تشخيص مصلحت نظام و در حال دفاع از امام، آرمان ها و حريم ايشان دعوت حق را لبيک گويد.
در پايان دو پرسش مطرح مي شود که آيا نگراني هاي معتمد امام درباره مسير آينده نظام رفع خواهد شد؟ آيا به هشدارهاي وي وقعي گذاشته خواهد شد؟ اينها پرسش هايي است که به نظر نمي رسد براي يافتن پاسخ آن لازم باشد به آينده يي دور خيره شويم...
سکوت خانواده امام
.....................زهرا اشراقي
ادبيات سايت هاي موهن و طيف هاي وابسته به آنها به واقع يک هتک حرمت است به طوري که نمي توان به آنها پاسخ داد. البته خانواده امام(ره) ترجيح مي دهند در اين زمينه سکوت اختيار کنند و هيچ نگويند زيرا اين افراد هتاک آن قدر بي شرم هستند که از هرگونه صحبت و توضيح در اين زمينه سوءاستفاده خواهند کرد و از آن توضيحات به نحوي عليه خانواده امام و در جهت تخريب آنها بهره مي گيرند.خانواده امام(ره) پاسخ هاي شخصيت هاي بزرگ به مانند آيت الله صانعي و محتشمي پور را کافي مي دانند و ترجيح مي دهند مردم در مورد اهانت هاي اخير واکنش مناسب را داشته باشند. به هرحال آنچه مسلم است اين است که شأن بيت معزز امام(ره) بسيار بالاتر و والاتر از تهمت ها و اهانت هاي نسبت داده شده از سوي يک سايت است و لازم نيست در زمينه مبري بودن سيدحسن خميني از واژه هايي که در آن سايت آمده بود توضيحي داد.اين رسانه ها هم اکنون نيز در اقدامي هماهنگ مي خواهند فوت آيت الله توسلي را زير سوال ببرند. به هر حال مردم مي دانند که توسلي از مقربين درگاه امام بودند، چه برخي از شخصيت هاي سياسي بپسندند و چه برخي نپسندند... بر همگان واضح است که تا پايان عمر او در دفاع از خانواده امام(ره) کوشيد اما مدعيان دفاعيات او را در قبال خانواده امام(ره) يک اقدام هماهنگ شده سياسي مي دانند. اميدواريم که زمان واقعيت را به اثبات رساند و زود دير نشود.
