روح الله کارگر رمضاني*
ترجمه؛ مهدي طاهري
هر کانديدايي، دموکرات يا جمهوريخواه که در انتخابات رياست جمهوري پيروز مي شود، با يک چالش بزرگ يعني عدم شناخت ايران مواجه خواهد شد.
ماشين تبليغاتي کمکي نمي کند و در واقع شناخت ما را از ايران مبهم مي کند؛ يعني تصويري از ايران ارائه مي دهد که تهديدي براي صلح جهاني است. سرزمين امريکا را با موشک هدف گرفته است، از بين رفتن اسرائيل را خبر مي دهد، اقداماتي جهت ساختن سلاح هاي اتمي مي کند و اينکه طراحي عظيمي براي تسلط يافتن بر ثروت نفتي خاورميانه دارد. گفته هاي وزير امور خارجه-کاندوليزا رايس- به صورت عمومي نشان مي دهد که او درکي از ايران ندارد و هيچ ضمانتي براي وزير امور خارجه آينده هم نيست.
براي اينکه سياست امريکا را در رابطه با ايران درک کنيم، نياز داريم که توجهمان را فراتر از سرفصل ها و جست وجو براي فرهنگ بنيادگرايان و اعمال رواني که سياست خارجي ايران به صورت کلي و سياست امريکا به شکل خاص دنبال مي کند، سوق دهيم.
فهم واقعي رفتار ايران در سياست هاي جهاني بدون ارزيابي مردم ايران از تصور غرور عميق نسبت به فرهنگ شان ممکن نيست. آنان براي 30 قرن صنايع و هنرشان، براي بيش از هزار سال استمرار هويت فرهنگي شان، براي برپايي اولين دولت جهاني بيش از 2500 سال پيش، در سازماندهي کردن اولين جامعه بين المللي که به مذاهب و فرهنگ هاي مردمي که تحت قوانين شان بودند احترام مي گذاشت، در آزاد کردن يهوديان از اسارت بابليان و در تاثير گذاشتن بر تمدن هاي يونان، عرب، مغول و ترک، احساس غرور مي کنند.
اما اين حس غرور در عظمت فرهنگ و تاريخ شان با يک حس عميق قرباني شدن برابري مي کند. ايرانيان احساس مي کنند آنها به وسيله قدرت هاي خارجي در طول تاريخ- طولاني شان- مورد ظلم قرار گرفته اند. آنها به ياد مي آورند که اسکندر مقدوني، اعراب، مغول ها و ترک ها سرزمين شان را مورد هجوم قرار داده و تسخير کردند. ايرانيان همچنين به خاطر مي آورند امپراتوري هاي بريتانيا و روسيه آنها را از نظر اقتصادي استثمار کردند و از لحاظ سياسي بر آنها استيلا يافتند و اينکه سازمان سيا حکومت منتخب دموکراتيک شان را از بين برد.
امروزه آنان نگرانند که حکومت بوش درصدد تغيير حکومت شان به وسيله عمليات هاي مخفيانه يا از طريق استفاده تمام عيار نيروي نظامي که ضربه زدن به امکانات هسته يي ايرانيان را دربر مي گيرد، برآيد.
اين يک ترکيب تناقض نما از حس غرور در فرهنگ ايرانيان و احساس قرباني شدن در برخورد با قدرت هاي خارجي است که به صورت کلي در تجربه خاص ايران با ايالات متحده بيش از 125 سال پيش تکرار مي شود. ايران به دو دليل ابتکار عمل را در روابط ديپلماتيک با ايالات متحده در 1883 به دست گرفت. ابتدا به وسيله درگير کردن ايالات متحده در قضاياي ايران. مقامات ايراني کوشيدند موازنه يي براي يک قرن سلطه سياسي و استثمار اقتصادي بريتانيا و روسيه ايجاد کنند. دوم به وسيله جذب تخصص امريکايي، آنها معتقد بودند ايشان مي توانستند اقتصاد عقب مانده شان را متجدد کنند. ايرانيان روشن انديش به هرحال فراتر از نوسازي اقتصادي آرزو مي کردند. آنها تلاش مي کردند يک دولت دموکراتيک و منتخب به وسيله قانون بسازند. در نتيجه انقلاب مشروطه ايران در 1911-1905 م به محدود شدن استبداد پادشاه و پايان سلطه بريتانيا و روسيه انجاميد. براي دستيابي به اين اهداف در سال 1906 آنها براي اولين بار در تاريخ شان يک پارلمان يا مجلس که تا زمان حاضر استمرار داشته است، تاسيس کردند. با در نظر گرفتن روابط دوستانه ايران- ايالات متحده مجلس شورا يک امريکايي را به نام مورگان شوستر براي نوسازي امور مالي ايران استخدام کرد. تلاش هاي اصلاحي او عليه منافع امپراتوري بريتانيا و روسيه به پا خاست. روس ها ساختمان مجلس را به توپ بستند. در تباني با بريتانيا شوستر مجبور به رفتن از ايران شد. در نتيجه اولين دموکراسي ايران و تجربه حکومت مردمي که از طرف امريکا تا سال 1911 حمايت مي شد، تحقق نيافت.
دومين تلاش ايران در آزمايش حکومت دموکراتيک به وسيله يک دسيسه خارجي در مسيرش متوقف شد. اين زمان سازمان سيا يک کودتا را در سال 1953 سازماندهي کرد که حکومت منتخب مردمي دکتر محمد مصدق را فرو ريخت. ايالات متحده شاه را به تخت سلطنت بازگرداند و سلطه اقتصادي، سياسي، نظامي و فرهنگي امريکا را بيش از ربع قرن تا انقلاب اسلامي در سال 1979 باعث شد. علاوه بر پايان رژيم شاه نيروهاي انقلابي خاتمه دادن به سلطه امريکا را هدف گيري کردند.
پس از فرار شاه به امريکا دانشجويان مبارز سفارت امريکا را تسخير کردند و 52 ديپلمات امريکايي را براي 444 روز به گروگان گرفتند. دانشجويان مدعي بودند آنان از روي نگراني شان عمل مي کنند و ايالات متحده ممکن است به تلاش دوباره جهت بازگرداندن شاه به سلطنت در سال 1979 همانند آنچه در 1953 انجام داده بود، دست زند.
ايرانيان با گروگان گرفتن ديپلمات هاي امريکايي دولت امريکا را تحقير کردند. اين دو حادثه در مجموع به شکل گيري يک ديوار بلند در روابط ايران و امريکا تا به امروز منجر شده است.
چالش واقعي براي رئيس جمهور آينده امريکا ترسيم خلاقانه روي اين منبع تاريخي حسن نيت ايرانيان نسبت به ايالات متحده خواهد بود. دولت جديد بايد انقلاب ايران را صريحاً به رسميت بشناسد، افزايش قدرت ايرانيان را در خاورميانه به طور واقع بينانه ارزيابي کند و به بيش از سه دهه تهديد، نفوذ و تحريم ها پايان دهد. دولت بعدي بايد همچنين به مردم مسلمان ايران در يک گفت وگوي بين تمدن ها پايبند باشد. شروع به مذاکره بدون پيش شرط با ايران کند و طرح ايران را براي آماده کردن ميزي براي مذاکره درباره همه اختلافات بين دو کشور شامل حمايت ايران از حماس و حزب الله، امنيت عراق و اسرائيل، امنيت منطقه يي و از همه مهم تر موضوع هسته يي بپذيرد.
*استادتمام دانشگاه ويرجيني
منبع؛ ديلي پروگرس
گروه سياسي؛ مجلس سناي امريکا براي تشديد فشار اقتصادي عليه ايران لايحه تحريم هاي جديد را بررسي مي کند.به گزارش ايسنا به نقل از بي بي سي، اين لايحه که «قانون تحريم هاي ايران در سال 2008» نام دارد، قرار است براي اولين بار در کميته امور مالي مجلس سنا مطرح و بررسي شود.مجلس سناي امريکا در حالي اقدام به بررسي اين لايحه کرده است که تهران هنوز پاسخي به بسته پيشنهادي گروه 1«5 نداده و به گفته مقامات ايران بررسي آن همچنان ادامه دارد.در همين حال پيش از آنکه خبر بررسي لايحه تحريم هاي جديد ايران از سوي مجلس سناي امريکا اعلام شود، گوردون براون نخست وزير انگليس نيز در سفر جرج بوش رئيس جمهوري امريکا به کشورش از آغاز تحريم هاي نفت، گاز و بانک ملي ايران توسط لندن خبر داده بود. هرچند اعلام رسمي اين خبر از سوي براون در مصاحبه مطبوعاتي مشترکش با بوش با واکنش خاوير سولانا مسوول سياست خارجي اتحاديه اروپا همراه شد. او که براي ديدار با وزراي خارجه اتحاديه اروپا در لوکزامبورگ به سر مي برد در پاسخ به خبر آغاز تحريم هاي گسترده انگليس عليه ايران اعلام کرد که «اتحاديه اروپا تصميم جديدي در اين خصوص اتخاذ نکرده است.»اما به رغم سخنان سولانا مبني بر اينکه اتحاديه اروپا تحريم جديدي را عليه ايران اتخاذ نکرده خبرگزاري نووستي روز گذشته از آمادگي اتحاديه اروپا براي تحريمات جديد عليه ايران خبر داد. بر اين اساس کشورهاي اتحاديه اروپا براي تحريمات جديد عليه تهران آماده مي شوند که بر اساس ارزيابي ناظران جدي ترين تحريم ها در طول دوره برنامه هسته يي ايران خواهد بود. اين تحريمات مي تواند بخش هاي مالي و نفت و گاز جمهوري اسلامي را هدف قرار دهد. اين تصميم در صورتي اتخاذ خواهد شد که ايران پيشنهادهاي گروه «1+5» (پنج عضو دائم شوراي امنيت به علاوه آلمان) را نپذيرد.ناظران معتقدند تصميم نهايي ممکن است در ديدار سران کشورهاي اتحاديه اروپا در بروکسل که قرار است در آخر همين هفته برگزار شود، اتخاذ شود. حرکت اتحاديه اروپا براي اعمال تحريمات عليه ايران با سفر جرج بوش به اروپا ارتباط دارد. رئيس جمهور امريکا در جريان سفر اخير خود تلاش کرد سران آنها را بر اعمال فشار بر ايران متقاعد سازد. امريکا در کنار اتحاديه اروپا تلاش دارد چين را نيز با اين مسير همراه سازد. حال تنها چند روز پس از اعلام چنين اخباري مجلس سناي امريکا شايد در همراهي با لندن جهت تشديد فشارهاي اقتصادي در قبال ايران بررسي لايحه تحريم هاي جديدي را آغاز کرده است. يکي از مجازات هاي مطرح شده در اين لايحه، ممنوع شدن هرگونه کمک دولت امريکا به ايران براي پيوستن به سازمان تجارت جهاني (WTO) است. مسدود شدن دارايي ها و اموالي که در قلمرو امريکا توسط ديپلمات هاي ايراني يا سازمان هاي وابسته به ايران از جمله بنيادهاي مستضعفان و شهيد يا سازمان هاي اطلاعاتي ايران اداره مي شود، از ديگر موارد طرح شده در لايحه مذکور است. همچنين مجازات کمپاني هاي امريکايي که با اطلاع قبلي و از طريق شرکت هاي کوچک تر وابسته به خود در خارج از امريکا تحريم هاي موجود عليه ايران را نقض مي کنند، ابطال موافقتنامه هسته يي که اخيراً دولت امريکا با دولت روسيه منعقد کرده است (موسوم به موافقتنامه 123)، مگر آنکه روسيه به همکاري هاي اتمي و نظامي خود با ايران خاتمه دهد و ايران بخش هاي حساس برنامه هسته يي خود از جمله غني سازي اورانيوم را متوقف کند و مجازات مالي بانک جهاني به خاطر اعطاي هرگونه وام به ايران در لايحه فوق گنجانده شده است.پيش نويس اين لايحه از تاسيس يک بانک بين المللي سوخت هسته يي توسط آژانس بين المللي انرژي اتمي حمايت مي کند و مبلغ 15 ميليون دلار به عنوان اعتبار براي برنامه هاي مبادلات مردمي به ويژه سفرهاي متقابل جوانان ايراني و امريکايي درنظر مي گيرد. اين پيش نويس دولت امريکا را به ارائه فهرستي از شرکت هايي که بيش از 20 ميليون دلار در ايران سرمايه گذاري مي کنند و در نتيجه مشمول تحريم هاي امريکا مي شوند، موظف مي کند. بنا بر اين گزارش، تمام مجازات هايي که در پيش نويس اين لايحه آمده، حتي در صورت تصويب، براي رئيس جمهور امريکا الزام آور نيست. آن طور که در اين پيش نويس ديده مي شود، رئيس جمهور امريکا اجازه خواهد داشت براي پيشبرد منافع کشور، از اجراي برخي از مجازات هاي مندرج در اين لايحه صرف نظر کند. همچنين تصويب نهايي و تبديل اين لايحه به قانون، به تصويب در سنا، تاييد مجلس نمايندگان و امضاي رئيس جمهور نياز دارد. 
مطابق اصل 26 قانون اساسي رسيدگي به جرائم سياسي و مطبوعاتي بايد با حضور هيات منصفه صورت پذيرد. تفکيک جرم سياسي و مطبوعاتي از ساير جرائم و مقيد کردن رسيدگي به آن با حضور هيات منصفه بيانگر اهميت و اعتناي ويژه واضعان قانون اساسي به اين قسم از جرائم است. به عبارت ديگر اصل مذکور بيانگر اين حقيقت است که خبرگان قانون اساسي به فعاليت آزاد سياسي نگاهي مثبت و به جرائم احتمالي ناشي از آن نگاهي توام با تسامح و مدارا داشته اند. تاکيد بر رسيدگي به جرائم سياسي و مطبوعاتي با حضور هيات منصفه که علي القاعده بايد نماينده افکار عمومي باشد، به معناي کنترل و محدود ساختن دست دولت در برخورد با منتقدان و مخالفان سياسي است. 
پس از دوم خرداد و حضور اصلاح طلبان در دولت و مجلس، فرصتي پديد آمد تا پاره يي خلأهاي قانوني که عمدتاً ناظر به حقوق شهروندي و سياسي بود، مورد توجه قرار گيرد. جرم سياسي از جمله اين موارد بود. اما تلاش هاي مجلس ششم در اين زمينه به دلايلي که پيش از اين اشاره شد، مانند ساير موارد ناظر به تضمين حقوق و آزادي هاي شهروندي با مخالفت شديد شوراي نگهبان مواجه شد. آن تلاش ها البته چندان هم بي حاصل نبود. نتيجه آن تلاش ها در زمينه جرم سياسي و مسائل مربوط به آن دو اقدام مهم بود. اقدام اول تصويب قانون نحوه تشکيل هيات منصفه دادگاه هاي رسيدگي به جرائم مطبوعاتي و سياسي بود. بدين معنا که پس از چندين بار رفت و برگشت طرح جرم سياسي ميان مجلس ششم و شوراي نگهبان، و بي نتيجه ماندن آن، نمايندگان اصلاح طلب به اين نتيجه رسيدند که طرح مستقلي تحت عنوان نحوه تشکيل هيات منصفه دادگاه هاي مطبوعاتي و سياسي تهيه کنند زيرا مخالفت با چنين طرحي که مطابق نص صريح قانون اساسي بود، مشکل و پرهزينه به نظر مي رسيد. هدف از تهيه اين طرح آن بود که به بهانه هاي موجود مبني بر فقدان قانون در رسيدگي به جرائم سياسي پايان داده شود تا ديگر وجود متهم و جرم سياسي انکار نشود. اين طرح در صورت تصويب همچنين مي توانست به اعمال نفوذ مراکز قدرت در تعيين ترکيب هيات هاي منصفه مطبوعاتي خاتمه داده و استقلال هيات هاي مذکور را نيز تضمين کند. مطابق اين طرح هيات هاي منصفه سياسي و مطبوعاتي به شيوه يي پيچيده، انتخاب مي شدند، به طوري که اعمال نفوذ در تعيين ترکيب آن عملاً ممکن نبود. همچنين براساس طرح مذکور هيات هاي منصفه نقش تعيين کننده يي در دادگاه ايفا مي کردند. طرح مذکور حدود پنج بار بين مجلس و شوراي نگهبان رد و بدل شد و نهايتاً با اصلاحاتي که عمدتاً به نقش و اختيارات هيات هاي منصفه مربوط مي شد از سد شوراي نگهبان گذشت. نتيجه کار حداقل نظر نمايندگان مبني بر نحوه تشکيل مستقل هيات منصفه را تامين مي کرد. اين قانون اگرچه با خواست نمايندگان فاصله داشت، گام مهمي در اجرايي شدن اصل 26 قانون اساسي و حفظ حقوق شهروندي به شمار مي آمد. اما ظاهراً دست تقدير سرنوشت ديگري را براي اين اصل درخشان قانون اساسي رقم زده بود.
فرداي روز هفتم تير سال 1360 امام در ملاقات عمومي با مردم از واقعه بزرگ انفجار دفتر حزب جمهوري اسلامي با صفت «اتفاق منتظره» ياد کردند. اين حادثه، با توجه به فضاسازي هايي که قبل از آن صورت گرفته بود، براي او غيرمنتظره و عجيب نبود. امروز بعدازظهر که خبر دانشگاه زنجان را از يکي از دوستان شنيدم، اولين چيزي که به ذهنم رسيد سخنان امام درباره واقعه هفتم تير بود. من هم با توجه به زمينه سازي هايي که درباره دانشگاه انجام شده و مي شود، فاجعه رخ داده در دانشگاه زنجان را کاملاً منتظره مي دانم. وقتي يکي از مطرح ترين نظريه پردازان از موضع يک عالم ديني دانشگاه را مرکز بي بندوباري و لاابالي گري مي نامد که جز فساد از آن برنمي خيزد، معاون مطيع نيز به وسوسه مي افتد از اين مرکز بهره يي برگيرد. وقتي کسي که در راس آموزش عالي کشور قرار دارد، مديران تحت امر خود را به صورت منظم به پاي سخنان آن نظريه پرداز کشانده و مانند طفلان مکتبي دو زانو بر زمين مي نشاند و به جاي دفاع از محيط هاي تحت پوشش خود در مقابل تهمت ها، رهنمودهاي سراسر افتراي او را راهنماي عمل زيرمجموعه خويش قرار مي دهد، مدير رده چندم منزلت يافته در اين سيستم به صرافت مي افتد براي خودشيريني هم که شده براي آن سخنان سند تهيه کند.عارضه دانشگاه زنجان اگرچه بسيار دردآور است، ولي نشانه بيماري مزمني است که در جان جامعه لانه کرده و در حال نابودي اساس اجتماع است. نبايد اجازه داد اين حادثه به يک مساله منفرد مجردي که ضعف شخصيت و بي تقوايي فردي علت آن بوده است، تقليل يابد. چه بسا مقاماتي که خود بايد پاسخگوي اين وضعيت باشند، بخواهند با کمک گرفتن از رسانه ها و برخي تريبون ها و احياناً قرباني کردن اين فرد خود را در موضع دفاع از حقوق دانشجويان قرار دهند. براي جلوگيري از تکرار اين گونه حوادث، در کنار پيگيري مجازات فرد مجرم، پرداختن به ريشه ها و مباني و افشاي روش هايي که به اين نتايج منجر شده است، اهميت اساسي دارد.اينکه فردي در سطح معاون دانشگاه نسبت به دانشجويي نظر سوء داشته باشد بسيار تاسف بار است، ولي تاسف بارتر آن است که اين فرد چنان اقتدار و امنيتي احساس کند که با تکيه بر اختيارات خود و استفاده از ابزار کميته انضباطي، که فلسفه وجودي آن ايجاد انضباط در محيط دانشگاه است، جرات بر زبان آوردن نيت پليد خود را پيدا کرده و به سمت عملي کردن آن حرکت کند. اگرچه قدرت نفس فردي نقش موثري در حفظ سلامت انسان ها دارد، ولي در امر سياست و مديريت جوامع نمي توان فقط بر صلاحيت هاي فردي مديران و تعهد پاسخگويي آنان به وجدان يا خدا اعتماد کرد. نادرند کساني که صرفاً با تکيه بر قوت شخصيت خود بر وسوسه هاي قدرت غلبه کرده باشند، امام يک استثنا است و بعيد است، حداقل در کوتاه مدت، تکرار شدني باشد. انديشمندان علوم سياسي با تکيه بر تجربيات طولاني بشري براي کنترل تمايلات نفساني قدرتمندان و جلوگيري از عوارض ناگزير آن مشروط کردن مشروعيت اعمال قدرت به اقبال مردم، محدود و زمان دار کردن دوره زمامداري، توسعه نظارت همگاني بر حاکمان توسط رسانه هاي آزاد و نهادهاي مدني مستقل و پاسخگو کردن حکمرانان در برابر نهادهاي برآمده از متن مردم را پيشنهاد کرده اند، که اين روش ها در کشورهاي توسعه يافته کاملاً نهادينه شده است. يکي از مهم ترين عوارض به قدرت رسيدن دولت نهم تضعيف نظارت همگاني از طريق محدود کردن رسانه هاي آزاد و به تعطيلي کشاندن نهادهاي مدني مستقل با هدف خارج کردن دولت از دايره پاسخگويي به مردم بوده است. دانشگاه ها از اين نظر بيشترين آسيب را ديده اند. تعطيل کردن بسياري از انجمن هاي اسلامي مستقل و غيرفعال کردن برخي ديگر از آنها از طريق بالا بردن هزينه هاي فعاليت، تعطيل کردن بيشتر نشريات دانشجويي منتقد موثر و سوق دادن برخي از آنها به سوي محافظه کاري از طريق تهديد و اخطار، ايجاد و تقويت تشکل هاي حکومت ساخته،محدود کردن محيط هاي دانشگاهي و به خصوص دانشجويي، با افزايش قدرت نهادهاي چون کميته هاي انضباطي و حراست ها از جمله کارهاي انجام شده طي سال هاي اخير بوده است. اگر انجمن هاي اسلامي فعال و پرنشاط در عرصه دانشگاه ها حضور داشته باشند و اگر نشريات دانشجويي بيدار و جسور با نقدهاي مستمر، ولو گزنده، خود مرتباً مديران و نهادهاي مرتبط با دانشجويان را به چالش بکشند، هيچ مديري جرات تصور خلاف را نخواهد داشت. من خود مدت زيادي معاون دانشجويي بزرگ ترين دانشگاه کشور بوده ام و با علائق، خصلت ها، دغدغه ها و روحيات بدنه دانشجويان آشنايي کامل دارم و معتقدم فضاي دانشگاه ها که به برکت گردش مستمر جوانان نخبه کشور در آن دائماً در معرض هواي تازه قرار دارد، سالم ترين محيط موجود در کشور است. دانشجويان، عزيزکرده ترين جگرگوشه هاي مردم هستند که به امانت به دانشگاه سپرده مي شوند. ادب، وقار، متانت، صداقت، سادگي و معصوميت در ذات بدنه اصلي دانشجويان نهفته است. نسل خودشيفته و بي رحم ما در حق دانشجويان ظلم زيادي روا داشته است. آنان هنوز نتوانسته اند خود را از زير سايه سنگين فرهنگ و گفتماني که ما به عنوان ارزش هاي لايتغير بر جامعه حاکم کرده ايم، نجات دهند. آنان حتي بايد در محاورات روزمره از واژه هاي ابداعي ما استفاده کنند. آنان...اجازه ندهيم اين معصوميت بيش از اين زخم بردارد.
- شما براين اعتقاد هستيد که پوتين نخست وزير فعلي روسيه در انتظار است تا نتايج انتخابات رياست جمهوري آينده امريکا و ايران معلوم شود تا سپس مبادرت به تعيين خط مشي سياست خارجي خود کند. دلايل اين امر از نظر شما چيست؟
پس از پيروزي انقلاب کبير فرانسه و در روزگاري که امپراتوري عثماني اقوام و ملت هاي بسياري در آسيا و اروپا را تحت فرمانروايي داشت اروپا نيز پا به عرصه ناسيوناليسم نهاد. چنين بود که شماري از ملت هاي اروپايي در راه رهايي از چيرگي عثماني، جنبش هاي ناسيوناليستي خود را آغاز کردند. در قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم که بسياري از ملت هاي تحت ستم عثماني با دستيابي به آگاهي ملي به سوي دستيابي به استقلال پيش مي رفتند، «ناسيوناليسم ترک» تنها در واکنش به جنبش هاي ملت هاي دربند و زماني موجوديت يافت که امپراتوري عثماني کاملاً فروپاشيده بود.