در سوک خسرو شکيبايي

با يادداشت هايي از ؛   فريدون جيراني شمس لنگرودي  سيد علي صالحي  بيتا فرهي، علي مصفا مهدي کرم پور، بهرام رادان

ترانه عليدوستي  جواد طوسي ، امير پوريا   احمد طالبي نژاد و...

گروه فرهنگي، مهدي طاهباز؛ خسرو شکيبايي اين اواخر خيلي پرکار شده بود. ديگر وسواس قديم را نداشت و اگر به لحاظ زماني به مشکل برنمي خورد، به پروژه يي «نه» نمي گفت؛ فيلم سينمايي يا تله فيلم هم فرقي نمي کرد. او فقط مي خواست کار کند و جلوي دوربين باشد. دليلش هم نمي توانست مشکلات مادي و انگيزه هاي اقتصادي باشد چرا که دستمزدي که براي بازي مي گرفت از خيلي ها کمتر بود. او فقط مي خواست کار کند و جلوي دوربين باشد؛ آن هم به يک دليل...

خسرو شکيبايي اين اواخر بدجور با بيماري دست و پنجه نرم مي کرد. حال چندان مساعدي نداشت و حتي سال گذشته مدتي در بيمارستان بستري شد. بعد از اينکه از بيمارستان مرخص شد، ديگر آن شکيبايي سرحال و بشاش قديم نبود. اولين و آخرين باري که خسرو شکيبايي را در پشت صحنه يک فيلم و از نزديک ديدم، دي ماه سال گذشته و سر صحنه فيلم «دايناسور» پرويز شيخ طادي بود. خسرو شکيبايي آنقدر ناخوش احوال و رنجور بود که در طول تمام مدت فيلمبرداري يک پرستار او را همراهي مي کرد. وقتي هم که بعدازظهرها کار به پايان مي رسيد، آنقدر انرژي اش تخليه شده بود که به تنهايي حتي توان حرکت به سمت ماشين را هم نداشت. اما همه آنهايي که در صحنه فيلمبرداري حضور داشتند، از يک چيز شگفت زده مي شدند. آن شکيبايي مريض احوال وقتي سه، دو، يک کارگردان را مي شنيد و دوربين فيلمبرداري روشن مي شد، به يکباره تغيير مي کرد. آنقدر انرژي مي گرفت و با شور و حرارت جلوي دوربين بازي مي کرد که انگار نه انگار همين چند لحظه پيش حتي توان ايستادن را هم نداشته است. خسرو شکيبايي جلوي دوربين سينما به راستي جادو مي شد و تمام آلام خود را فراموش مي کرد. اين جادو تا زماني که صداي «کات» کارگردان شنيده مي شد ادامه داشت و پس از آن بود که دوباره رنج و بيماري به سراغش مي آمد. اين اواخر او فقط مي خواست کار کند و جلوي دوربين باشد؛ آن هم به اين دليل که فقط زماني سر حال بود و حال عادي داشت که جلوي دوربين مشغول ايفاي نقش مي شد. اين جادوي سينما و دوربين بود که خسروخان شکيبايي را سر پا نگه مي داشت و به همين دليل او به کمتر پروژه و پيشنهادي «نه» مي گفت. خسرو شکيبايي سال 1323 در خيابان مولوي تهران متولد شد. پدرش سرگرد ارتش بود و دوستان و خانواده او را به نام «محمود» هم صدا مي زدند.

خسرو جوان قبل از اينکه در نيمه دوم دهه 30 به تئاتر علاقه مند شود، به کارهايي مانند خياطي، کانال سازي و ساخت آسانسور پرداخت. او همچنين به کشتي کچ آن سال ها هم علاقه مند بود و به صورت آماتوري و حتي حرفه يي کشتي کچ مي گرفت. آن زمان به دليل استخوان بندي چهره اش به او لقب «ريکي والدي» ايران را هم داده بودند. شکيبايي در سال 1343 به عضويت گروه تئاتري «توسکا» درآمد و در نمايش «پنجه عدالت» به ايفاي نقش پرداخت. او که تحصيلاتش را در رشته بازيگري دانشکده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران به پايان رسانده بود، در سال هاي پاياني دهه چهل علاوه بر کار تئاتر، دوبلوري فيلم را نيز زير نظر هوشنگ کاظمي در استوديو شهاب آغاز کرد از معروف ترين فيلم هايي که شکيبايي در آنها گويندگي کرده، مي توان به فيلم هندي «شعله» اشاره کرد.

در يکي از نسخه هاي دوبله شده اين فيلم که مديريت دوبلاژ آن را چنگيز جليلوند برعهده داشته، خسرو شکيبايي نقش پيرمرد کور را دوبله کرده است. گفته مي شود در آن زمان به دليل استعفاي گويندگان حرفه يي، چنگيز جليلوند به سراغ برخي بازيگران تئاتري که صدا و بيان خوبي داشته اند، رفته و از چند بازيگر مثل خسرو شکيبايي يا اکبر زنجانپور براي گويندگي در برخي فيلم ها دعوت کرده است.پيش از انقلاب عمده فعاليت هاي بازيگري خسرو شکيبايي معطوف به تئاتر و نمايش هاي صحنه يي بود. او در آن سال ها در نمايش هايي مانند سنگ و سرنا (بهزاد فراهاني)، سوگنامه براي تو (جنتي عطايي) و زيرگذر لوطي صالح (هادي اسلامي) به ايفاي نقش پرداخت و در يکي دو مجموعه تلويزيوني مانند سمک عيار (محمدرضا اصلاني و باربد طاهري) و لحظه (محمد صالح علاء) بازي کرد.يکي از معروف ترين نمايش هاي خسرو شکيبايي در سال هاي اوليه انقلاب، تئاتر «شب بيست و يکم» به کارگرداني محمود استادمحمد است. آنقدر نقش آفريني خسرو شکيبايي در اين مجموعه چشمگير بوده که مسعود کيميايي پس از ديدنش از شکيبايي براي بازي در فيلم «خط قرمز» دعوت به عمل مي آورد.شکيبايي در «خط قرمز» نقش کوچکي داشت که البته به خاطر ايراداتي که به حجاب بازيگران زن اين فيلم گرفته شد، نه بازي شکيبايي در آن ديده شد و نه خود فيلم.پس از «خط قرمز»، شکيبايي براي دومين بار با سعيد راد در فيلم دادشاه (حبيب کاوش) همبازي شد و سپس در سال 1363 اولين نقش بلندش را در فيلم صاعقه (ضيا ءالدين دري) بازي کرد.فعاليت سينمايي خسرو شکيبايي تا سال 1368 و خلق حميد هامون، تقريباً هيچ نکته قابل توجه و چشمگيري ندارد.

البته او در سال 66 در مجموعه تلويزيوني مدرس (هوشنگ توکلي) در نقش سيدحسن مدرس ظاهر مي شود که توجه بسياري را به خود جلب مي کند. مونولوگ هاي شکيبايي در اين مجموعه و صحنه معروف سخنراني مدرس در مجلس شوراي اسلامي، به راستي فراموش نشدني هستند.اما سال 1368 و در هشتمين جشنواره فيلم فجر، خيلي ها از ديدن شاهکار داريوش مهرجويي و از همه مهمتر بازي خسرو شکيبايي در نقش حميد هامون شگفت زده شدند.خسرو شکيبايي آنقدر نقش حميد هامون را مال خود کرده بود که تا سال ها نتوانست از سايه آن رهايي يابد. پس از «هامون» شکيبايي در عبور از غبار (پوران درخشنده)، جست وجو در جزيره (مهدي صباغ زاده)، ابليس (احمدرضا درويش)، يک بار براي هميشه (سيروس الوند)، سارا (داريوش مهرجويي)، پرواز را به خاطر بسپار (حميد رخشاني) و چند فيلم ديگر به تکرار ويژگي هاي شخصيتي حميد هامون پرداخت و نتوانست خود را از سايه سنگين آن نقش برهاند.

خسرو شکيبايي که يک بار براي بازي در «هامون» سيمرغ بلورين نقش اول مرد را از جشنواره فجر گرفته بود، در سال 1373 هم موفق شد براي دومين بار اين جايزه را براي فيلم کيميا (احمدرضا درويش) مال خود کند. او البته براي فيلم يک بار براي هميشه (سيروس الوند) هم کانديداي سيمرغ نقش اول مرد شده بود.شکيبايي با بازي در «کيميا» توانست تا حدود زيادي از نقش هامون فاصله بگيرد و کاراکتر جديدي را با مشخصات جديدي خلق کند. نيمه دوم دهه 70 تا اوايل دهه 80 سال هاي اوج محبوبيت خسرو شکيبايي است.پري (داريوش مهرجويي)، عاشقانه (عليرضا داودنژاد)، سايه به سايه (علي ژکان)، رواني (داريوش فرهنگ)، زندگي (اصغر هاشمي)، دختري به نام تندر (حميد آشتياني پور)، مزاحم (سيروس الوند)، اثيري (محمدعلي سجادي) و کاغذ بي خط (ناصر تقوايي) در اين سال ها ساخته شدند که اکثر آنها مورد توجه مخاطب عام و برخي از آنها مورد توجه مخاطب خاص قرار گرفتند و حتي برخي از اين آثار به پرفروش ترين فيلم هاي سال هم تبديل شدند.در اين ميان نبايد مجموعه بسيار پرطرفدار «خانه سبز» کار مشترک بيژن بيرنگ و مسعود رسام را هم از ياد برد که نقش بسزايي در محبوبيت فراوان خسرو شکيبايي ميان مردم داشت.در اوايل دهه 80 خسرو شکيبايي چند سالي را به بازي در چند مجموعه تلويزيوني و در افول سپري کرد. سالاد فصل (فريدون جيراني) در سال 83 بار ديگر توانست خسرو شکيبايي را به دوران اوجش باز گرداند و يادآور دوران طلايي او باشد. شکيبايي براي اين فيلم سيمرغ بلورين نقش دوم را هم از جشنواره فجر دريافت کرد تا بازي او از سوي داوران هم مورد تقدير قرار گرفته باشد.

شکيبايي در سال 84 پس از گذشت بيش از دو دهه توانست بار ديگر با کيميايي آن هم در فيلم «حکم» همکاري کند که اين همکاري در سال 85 با فيلم «رئيس» هم ادامه يافت.در اين سال ها بيشتر وقت خسرو شکيبايي صرف بازي در مجموعه هاي تلويزيوني و تله فيلم هاي نه چندان قابل توجه شد.البته اتوبوس شب (کيومرث پوراحمد) که براي شکيبايي يک ديپلم افتخار از جشنواره فجر و يک تنديس از جشن خانه سينما به ارمغان آورد و فيلم شب (رسول صدرعاملي) که البته بازي بسيار خوب شکيبايي در اين فيلم به خوبي ديده و تقدير نشد، از جمله آثار مورد توجه و ارزشمند او در اين يکي دو سال اخير هستند.خسرو شکيبايي پس از انقلاب و بعد از معروفيت در سينما، فرصت حضور روي صحنه تئاتر را نيافت و تنها يک بار آن هم در سال 74 در نمايش «بيا تا گل برافشانيم» کار مجيد جعفري به بازي پرداخت.خسرو شکيبايي از بازيگران تکرارنشدني سينماي ايران است که ديگر هيچ گاه همانندي براي او پيدا نخواهد شد.اين بار ديگر حتي علي عابديني هم نمي تواند به داد حميد هامون برسد. حميد هامون به دريا زده و ديگر بازگشتي در کار نخواهد بود.

رهبر معظم انقلاب اسلامي همزمان با سيزدهم رجب خجسته سالروز ميلاد حضرت علي(ع) در ديدار قشرهاي مختلف مردم، با اشاره به شخصيت استثنايي و جايگاه بسيار برجسته و والاي حضرت اميرالمومنين علي(ع) در ميان مذاهب مختلف اسلامي و ظرفيت بي نظير اين شخصيت بزرگ براي محور وحدت بودن در ميان مسلمانان، سخنان مهمي را نيز در مورد اهميت فناوري هسته يي و مذاکرات آينده ايران و اروپا بيان کردند . به گزارش ايسنا حضرت آيت الله خامنه يي با تبريک سالروز ميلاد حضرت علي(ع) به همه مسلمانان و مظلومان و عدالت جويان جهان، آن حضرت را متعلق به همه مسلمانان دانستند و تاکيد کردند؛ در شرايطي که ايجاد اختلاف ميان مسلمانان در دستور کار دشمنان است، حضرت علي(ع) که همه مذاهب اسلامي در ميان شيعه و سني، به شأن و منزلت ممتاز ايشان معترف هستند، مي تواند مظهر وحدت و انسجام مسلمانان قرار گيرد . ايشان با تاکيد بر لزوم پيروي واقعي از روش و دستورات حضرت علي(ع) در کنار محبت و ارادت به ايشان خاطرنشان کردند؛ برجسته ترين شعار حضرت اميرالمومنين علي(ع) که به طور عملي به دنبال اجراي آن بودند، عدالت است، بنابراين ما به عنوان پيروان آن حضرت، بايد عدالت را سرلوحه همه امور در نظام اسلامي قرار دهيم . ايشان افزودند؛ مطالبه عدالت بايد به يک فرهنگ عمومي در ميان ملت ايران تبديل شود و مردم، عدالت و انصاف در مسائل داخلي و جهاني را به عنوان يک فريضه همواره پيگير باشند . رهبر انقلاب اسلامي شرط اصلي اجراي عدالت را اعتماد به کمک الهي و رابطه مستحکم با پروردگار برشمردند و خاطرنشان کردند؛ بايد از فرصت ايام ماه هاي رجب، شعبان و رمضان براي دعا، توسل و تضرع و مستحکم کردن ارتباط با خداوند متعال استفاده کرد تا بتوان با اراده يي قوي در ميدان هاي زندگي، صراط مستقيم را طي کرد .

حضرت آيت الله خامنه يي با اشاره به استقبال کم نظير مردم به ويژه جوانان از مراسم معنوي اعتکاف، اين رويکرد را بسيار با ارزش دانستند و افزودند؛ اين ايام و مراسم اعتکاف را بايد قدر دانست و مسوولان برگزاري اعتکاف نيز زمينه اين مراسم را به گونه يي فراهم کنند که هيچ برنامه جنبي موجب ايجاد خلل در عبادت فردي و خلوت معنوي معتکفين نشود .

ايشان ضمن توصيه به عموم مردم به ويژه جوانان براي استفاده از معارف پرمغز صحيفه سجاديه در اين ايام خاطرنشان کردند؛ ماه رجب ماه توسل به پروردگار و ماه تشبïه به اميرالمومنين(ع) است . رهبر انقلاب اسلامي در بخش ديگري از سخنان خود، علت برخي فشارها و چالش هاي پيش روي ملت ايران را ايستادگي در مسير اسلام و تاکيد بر مستقل بودن دانستند و تاکيد کردند؛ ملت ايران براي حفظ عزت و استقلال خود بايد اراده قوي خود را مستحکم تر کند، همان گونه که در طول 30 سال گذشته در مقابل زياده خواهي ها و زورگويي ها با اراده يي قوي ايستاد . حضرت آيت الله خامنه يي با اشاره به شگرد هميشگي ابرقدرت ها در تهديد و ارعاب ملت ها براي خارج کردن آنها از ميدان، افزودند؛ اين شگرد در مورد دولت هايي که متکي به ملت ها نيستند نتيجه بخش است اما با تهديد و ارعاب نمي توان نظام و دولتي را که متکي به آرا، عواطف و ايمان مردم است، از صحنه خارج کرد و به عقب راند . ايشان خاطرنشان کردند؛ از ابتداي پيروزي انقلاب اسلامي، امريکا بارها تلاش کرده است با تهديد و ارعاب، نظام جمهوري اسلامي و مسوولان آن را از ميدان خارج کند اما به دليل متکي بودن نظام اسلامي به آرا، عواطف و ايمان مردم موفق نشده است و بعد از اين هم موفق نخواهد شد . رهبر انقلاب اسلامي با اشاره به دستاورد بزرگ ملت ايران در موضوع فناوري هسته يي افزودند؛ ملت، در اين دستاورد عظيم و تاريخي زير بار منت هيچ کس نيست زيرا اين دانش بومي شده و با همت و شوق و ذوق جوانان ايراني و درايت مسوولان به دست آمده است . حضرت آيت الله خامنه يي تاکيد کردند؛ اين دستاورد متعلق به همه ملت است و هيچ قدرتي قادر نخواهد بود اين فناوري و حق بزرگ را از ملت ايران سلب کند . ايشان خاطرنشان کردند؛ ملت ايران در مورد کساني که همچون امريکا از روي عناد با حق دستيابي به دانش هسته يي و اين امتياز بزرگ مخالفت مي کنند، با کساني که به ملت ايران و حق آنان احترام مي گذارند و خطوط قرمز ملت را رعايت مي کنند و خواستار مذاکره درباره مسائل گوناگون از جمله هسته يي هستند، تفاوت قائل مي شود . رهبر انقلاب اسلامي با اشاره به موافقت جمهوري اسلامي ايران براي مذاکره با اروپا تاکيد کردند؛ مذاکره در صورتي پيشرفت خواهد داشت که فضاي تهديد بر آن حاکم نباشد، اروپايي ها بايد توجه داشته باشند که طرف مذاکره آنان، ملت ايران است و ملت ايران نيز ملتي غيور است که از تهديد خوشش نمي آيد و زير بار هيچ تهديدي هم نخواهد رفت . حضرت آيت الله خامنه يي با تاکيد بر اينکه مسوولان کشور در قضيه هسته يي با درايت لازم تصميم گيري مي کنند، خاطرنشان کردند؛ مسوول پيشبرد موضوع هسته يي شوراي عالي امنيت ملي است که در راس آن رئيس جمهور محترم قرار دارد و آنچه که از طرف رئيس جمهور و مسوولان درخصوص موضوع هسته يي بيان مي شود، مورد اجماع همه مسوولان کشور است و روساي سه قوه و نمايندگان رهبري، در شوراي عالي امنيت ملي با تدبير، تعهد و مسووليت اين موضوع را پيگيري مي کنند . حضرت آيت الله خامنه يي خاطرنشان کردند؛ مواضع جمهوري اسلامي ايران و خطوط قرمز ملت ايران کاملاً روشن و واضح است و اگر طرف هاي مذاکره براساس اين چارچوب مذاکره کنند، مسوولان کشور نيز با آنان گفت وگو خواهند کرد اما شرط آن اين است که کسي ملت ايران را تهديد نکند .

ايشان تاکيد کردند؛ اگر کسي حماقتي نسبت به جمهوري اسلامي ايران مرتکب شود، جواب عملي جمهوري اسلامي دندان شکن خواهد بود . رهبر انقلاب اسلامي افزودند؛ اينکه دولت امريکا و رژيم صهيونيستي براي پوشاندن مشکلات فراوان داخلي خود حرفي بزنند، مربوط به خودشان است اما اگر در عمل مرتکب حماقت واقعي شوند، بدانند ملت ايران آن دستي را که به جمهوري اسلامي ايران عزيز تجاوز کند، قطع خواهند کرد . حضرت آيت الله خامنه يي افزودند؛ براي ملت ايران فرقي نمي کند که اين دست جنايتکار در مسووليت دولتي باشد يا خارج از مسووليت دولتي .ايشان خاطرنشان کردند؛ اينکه برخي بگويند رئيس جمهوري امريکا در ماه هاي آخر مسووليت خود اقدامي را انجام دهد و دردسر آن براي دولت آينده بگذارد، تصور اشتباهي است زيرا اگر کسي اقدامي انجام دهد، ملت ايران او را حتي در زماني که در مسووليت هم نباشد مورد پيگرد قرار خواهد داد و مجازات خواهد کرد .رهبر انقلاب اسلامي با تاکيد بر اينکه ملت ايران لحظه يي از کمک و لطف الهي مايوس نمي شود، خاطرنشان کردند؛ ملت ايران، ملتي بااراده، باشوق و اميدوار است و افق آينده جمهوري اسلامي نيز افق روشن و درخشاني است .

گروه سياسي، نيلوفر منصوريان؛  براي اولين بار در تاريخ گفت وگوهاي هسته يي ايران با اعضاي گروه 1«5 نماينده يي از امريکا حضور مي يابد.کاخ سفيد روز چهارشنبه هفته قبل اعلام کرد که ويليام برنز معاون وزير خارجه امريکا در مذاکرات هسته يي ژنو که از امروز با حضور خاوير سولانا مسوول سياست خارجي اتحاديه اروپا و سعيد جليلي دبير شوراي عالي امنيت ملي ايران برگزار مي شود، شرکت خواهد کرد. هرچند به گفته سخنگوي کاخ سفيد قرار نيست هيچ مذاکره مستقيمي ميان مقامات ايران و نماينده امريکا در ژنو صورت گيرد، اما از آنجا که واشنگتن تاکنون بارها حضور مستقيم در گفت وگوهاي هسته يي با ايران را مشروط به تعليق غني سازي اورانيوم از سوي تهران کرده بود، حضور معاون وزير خارجه امريکا در مذاکرات ژنو که مرد شماره يک وزارت خارجه اين کشور در امور ايران نيز محسوب مي شود، مي تواند به منزله چرخش غيرمنتظره سياست امريکا در قبال ايران تلقي شود. با اين وجود دانا پرينو سخنگوي کاخ سفيد حضور برنز در گفت وگوهاي هسته يي با ايران را به معني تغيير سياست امريکا در قبال ايران نمي داند و چنين موضوعي را يک «تغيير تاکتيکي» تعبير مي کند. به گزارش ايسنا به نقل از خبرگزاري فرانسه پرينو با بيان اينکه برنز به ژنو مي رود تا به پاسخ ايران به بسته مشوق هاي پيشنهادي 1 « 5 گوش دهد، گفت؛ ما براي مذاکره به آنجا نمي رويم. برنز به عنوان نماينده عضوي از جامعه بين المللي به آنجا خواهد رفت تا اتحاد ما را در اين زمينه نشان دهد که دو مسير متفاوت براي ايران داريم که بايد از بين آنها يکي را انتخاب کند. وي افزود؛ يکي از اين دو مسير اين است که آنها مي توانند بسته مشوق ها را انتخاب کنند و آن گاه پس از آنکه تعليق غني سازي راستي آزمايي شد مذاکرات انجام خواهد گرفت. پرينو در ادامه گفت که برنز عواقب رد اين بسته يعني تحريم هاي بيشتر را براي ايران آشکار خواهد کرد. وي سپس اظهار داشت؛ برنز احتمالاً بار ديگر پيشنهاد کاندوليزا رايس وزير امور خارجه امريکا را مبني بر اينکه در صورت تعليق غني سازي وي حاضر است در هر زمان و مکاني با همتاي ايراني خود ديدار کند تا مذاکرات را به پيش برد، تکرار خواهد کرد. وي همچنين در پاسخ به اينکه آيا اين اقدام آخرين تلاش براي حل مساله هسته يي ايران بدون توسل به زور است، تاکيد کرد؛ اين اقدام نشان مي دهد وقتي مي گوييم قصد داريم اين مساله را به روش ديپلماتيک حل کنيم، جدي حرف مي زنيم. در همين حال سعيد جليلي دبير شوراي عالي امنيت ملي نيز تلويحاً از حضور نماينده امريکا در مذاکرات استقبال کرد و حضور نماينده امريکا در گفت وگوهاي ژنو را به شرط تغيير رويکرد اين کشور و پرهيز از خطاهاي گذشته، زمينه ساز مذاکرات سازنده خواند.همچنين به گزارش ايرنا وي اظهار داشت پيشنهاد جمهوري اسلامي ايران را در مذاکرات ژنو مطرح خواهد کرد و با طرفين در مورد ايده هاي دو طرف درباره ادامه مذاکرات بحث خواهد کرد. ايران و امريکا از مدت ها قبل روش تازه يي را براي گفت وگو با يکديگر آغاز کرده اند. اگر آغاز اين روند با حضور وزير امور خارجه ايران در نشست شرم الشيخ مصر به رغم حضور وزير خارجه امريکا کليد خورد و پس از آن با مذاکرات سفراي ايران و امريکا در عراق بر سر وضعيت امنيتي اين کشور ادامه يافت، اين بار دو کشور گام جديدي را براي ارتباط با يکديگر در سايه تصميم واشنگتن براي تاسيس دفتر حافظ منافع در تهران و حضور ويليام برنز در مذاکرات هسته يي ژنو برداشته اند.

با اين حال سخنگوي کاخ سفيد بر اين نظر است که تا پيش از اين زمان براي حضور نماينده امريکا در گفت وگوهاي هسته يي با ايران مناسب نبوده است و امروز نيز راهکار متفاوت شده اما محتواي گفت وگو با تهران و شروط تغييري نکرده است.

بر اين اساس او يک بار ديگر موضع امريکا را به رغم موافقت کشورش براي شرکت ويليام برنز در گفت وگوهاي ژنو تکرار کرد؛ موضعي مبني بر تعليق غني سازي در ازاي گفت وگو.

اما به رغم تمامي اين اظهارنظرها حضور نماينده يي از امريکا در مذاکرات هسته يي با ايران، مهم ترين تماس ديپلماتيک ميان دو کشوري خواهد بود که از سال 1980 روابط با يکديگر را قطع کرده اند.شان مک کورمک سخنگوي وزارت خارجه امريکا بر اين نظر است که «اين تصميم علامتي پررنگ به جهان و علامتي پررنگ براي دولت ايران مبني بر اين است که امريکا به ديپلماسي متعهد خواهد بود.»از سوي ديگر کاندوليزا رايس وزير خارجه امريکا نيز در اين باره گفت حضور ويليام برنز در ژنو براي ايران روشن خواهد کرد که جامعه بين المللي با يکديگر متحد است.

به گزارش ايسنا رايس ادامه داد؛ ما راهي را براي تعامل حقيقي با جامعه بين المللي به ايراني ها پيشنهاد مي کنيم اما همچنين تاکيد داريم که آنها بايد براي ورود به مذاکرات، برنامه شان را به صورت قابل راستي آزمايي تعليق کنند.

در رويکردي ديگر در اين باره مرکز مطالعات راهبردي و بين المللي امريکا نيز حضور برنز در مذاکرات ژنو را به منزله تمايل واشنگتن براي جلوگيري از رويارويي نظامي توصيف کرد.

در همين زمينه گري سيک کارشناس مسائل سياسي خاورميانه و ايران و استاد روابط بين الملل در دانشگاه کلمبيا نيز گفت؛ «امريکا ضمن حفظ شعارهاي تند، از دو سال پيش برخورد خود را نسبت به ايران تغيير داد و در اين مدت شديداً در پي اين بوده تا از طريق تلاش هاي ديپلماتيک روند سياست هاي ناکام خود را معکوس کند.» وي در گفت وگويي با اشاره به امضاي کاندوليزا رايس وزير خارجه امريکا در زير بسته پيشنهادي 1«5 به ايران و نامه وزراي خارجه اين کشورها افزود؛ ايران هم به نظر من منتظر شنيدن چنين پيشنهادي بود. بنابراين به نظر من امريکا در سياست خودش در قبال ايران از دو سال گذشته تغييرات اساسي داده و گرچه بارها سخن از اينکه همه گزينه ها از جمله گزينه نظامي روي ميز است، به ميان آمده ولي نشانه هاي ديگري نيز وجود داشته که اوضاع دارد به سوي ديگري حرکت مي کند.

گري سيک البته تصريح کرد اين تحول جديد به آن معنا نيست که بحران تمام و همه چيز حل شده، در واقع مشکل همچنان ادامه خواهد يافت.وي افزود؛ به نظر من امريکا به طور بسيار آهسته يي به سوي روابطي با ايران پيش مي رود که قطعاً يک رشته مذاکرات جدي را در پي خواهد داشت.پيش از اين محمود احمدي نژاد رئيس جمهور نيز در مصاحبه يي تلويزيوني خبر داد؛ «ممکن است در آينده يي نزديک گفت وگوهايي در بخش هاي گوناگون با امريکا صورت گيرد که البته در سطح دولت نيست و ممکن است در سطوح مختلفي انجام شود.»

در خبري ديگر در اين ارتباط رهبران کنگره امريکا نيز از حضور ويليام برنز در گفت وگوهاي ژنو استقبال کردند.

افزايش احتمال بازگشايي دفتر حافظ منافع امريکا

اما در کنار اين تحول در رابطه ايران و امريکا، ظاهراً تحول ديگري نيز در حال وقوع است؛ تحولي که به گفته منوچهر متکي وزير امور خارجه مبتني بر «توافق تهران و واشنگتن درباره دفتر حفاظت از منافع امريکا در ايران و پرواز مستقيم ميان امريکا و ايران» خواهد بود.به گزارش ايسنا وي ديروز در جريان گفت وگوهايش با علي باباجان وزير خارجه ترکيه اظهار اميدواري کرد اگر اين روند ادامه يابد، نتايج خوبي حاصل شود.منوچهر متکي طي سفرش به سوريه نيز از حضور امريکا در مذاکرات ژنو استقبال کرده و آن را مثبت دانسته بود.

متکي همچنين اظهار داشته بود؛ «حضور نماينده امريکا در ژنو به مقام هاي واشنگتن کمک مي کند که نماينده شان مطالب ايران در اين نشست را به طور مستقيم بشنود.» به گزارش بي بي سي وي افزود؛ تهران به گفت وگوهاي سازنده چشم دوخته است.در همين حال روزنامه گاردين خبر داد که امريکا ظرف يک ماه آينده قصد خود براي ايجاد دفتر ديپلماتيک در تهران را براي اولين بار طي 30 سال گذشته اعلام خواهد کرد.روزنامه گاردين در صفحه نخست شماره روز پنجشنبه خود گزارش داد واشنگتن اقدام به گشايش دفتر حفاظت منافع در تهران خواهد کرد که نيمي از مسير حرکت به سوي گشايش سفارتخانه است. جيمز روبين سخنگوي وزارت خارجه امريکا در دولت بيل کلينتون نيز روز دوشنبه هفته گذشته در مقاله يي در ستون آزاد نيويورک تايمز نوشته بود؛ «يک مقام بلندپايه امريکايي به من گفته است که کاندوليزا رايس، وزير خارجه، سعي دارد براي ايجاد دفتر حفاظت منافع امريکا در پايتخت ايران از جرج بوش مهر تاييد بگيرد.» گاردين در گزارش خود نوشت؛ «اين حرکت به معني استقرار ديپلمات هاي امريکايي در آن کشور خواهد بود.» با اين وجود وزارت امور خارجه امريکا از تاييد اين خبر که امريکا قصد استقرار ديپلمات هايي در دفتر حفاظت منافعش در تهران را دارد خودداري کرده است. يک سخنگوي اين وزارتخانه در گفت وگويي با دفتر بي بي سي فارسي در واشنگتن دي سي، گفته است که نمي تواند اين خبر را تاييد يا رد کند.

به گفته مقامات امريکايي هدف واشنگتن از ايجاد دفتر حفاظت از منافع ايالات متحده در تهران گسترش ارتباط با مردم ايران و آشنايي آنان با امريکاست و احتمالاً مقامات امريکايي انتظار دارند دفتر حفاظت از منافع آن کشور در ايران از همان امتيازاتي برخوردار شود که در اختيار طرف مقابل قرار داده اند.اين در حالي است که در حال حاضر سفارت سوئيس در تهران به عنوان حافظ منافع امريکا فعاليت مي کند.همچنين اين دفتر همانند دفتر حافظ منافع امريکا در هاوانا خواهد بود. امريکا در سال 1961 روابط خود را با کوبا قطع کرد، اما ديپلمات هاي امريکايي در سال 1977 به اين کشور بازگشتند. براساس گزارش ها از نظر پروتکل اين دفتر بخشي از سفارت سوئيس خواهد بود اما از سفارت سوئيس مستقل است و کارکنان امريکايي خواهد داشت.

ايران نيز اعلام کرده است گشايش دفتر حافظ منافع امريکا در ايران را بررسي کرده و از آن استقبال مي کند.

تصويب تشديد فشارها در کنگره امريکا

اما در کنار اين تحولات مثبت در خصوص روابط ايران و امريکا که شايد بتواند از احتمال درگيري نظامي ميان ايران و اسرائيل و ديگر قدرت هاي جهاني بکاهد، سياست هاي ديگري نيز از سوي واشنگتن در قبال تهران اتخاذ مي شود که در تضاد آشکار با پالس هاي مثبت اين کشور به ايران است.

تصويب لايحه گسترش تحريم هاي ايران در کميته سناي اين کشور يکي از اين سياست ها است.به گزارش بي بي سي کميته امور بانکي سناي امريکا روز پنجشنبه هفدهم ژوئيه به اتفاق آرا طرح گسترش تحريم هاي ايران را تصويب کرد.اين لايحه با 19 راي موافق در برابر دو راي مخالف در اين کميته تصويب شد که در صورت تصويب نهايي مي تواند مانع صدور کالا و فناوري هاي پيشرفته و حساس به ايران شود و همچنين تحريم هاي فعلي اعمال شده بر صنعت نفت ايران را تشديد خواهد کرد. همچنين اين لايحه صندوق هاي بازنشستگي را ترغيب خواهد کرد تا از سرمايه گذاري در شرکت هايي که در بخش نفت و گاز ايران فعال هستند، چشم پوشي کنند.

اين لايحه همچنين از دولت امريکا مي خواهد تحريم هايي عليه بانک مرکزي ايران اعمال کند.

همزمان با تصويب اين لايحه در کميته امور بانکي سناي امريکا، لوايح مشابهي نيز در مجلس نمايندگان اين کشور در دست بررسي است.در دگر سو معاون وزير خزانه داري امريکا يک تور اروپايي را آغاز کرده است تا کشورهاي اتحاديه اروپا را به محدود کردن روابط تجاري با ايران تشويق کند. به گزارش ايسنا استوارت لوي معاون وزير خزانه داري امريکا در اولين بخش از تور اروپايي خود وارد رم شد و گفت که ايران به خاطر رفتارش خود را در انزواي هر چه بيشتر از روابط بانکي و روابط قانوني تجاري، مي يابد.به هر ترتيب حضور معاون وزير خارجه امريکا در گفت وگوهاي 1«5 با ايران در ژنو با استقبال چين، انگليس و البته ناخرسندي اسرائيل مواجه شده است.باراک اوباما و جان مک کين کانديداهاي حزب دموکرات و جمهوريخواه امريکا نيز از اين اقدام استقبال کرده اند.

از سوي ديگر خاوير سولانا مسوول سياست خارجي اتحاديه اروپا نيز اظهار اميدواري کرده مذاکرات امروز با ايران در ژنو معنادار باشد. در خبري ديگر در اين راستا ويليام برنز پيش از حضورش در ژنو براي آماده کردن مقدمات نشست با مذاکره کننده هسته يي ايران با خاوير سولانا ديدار کرد. به گفته کريستينا گالاش سخنگوي خاوير سولانا، ويليام برنز و سولانا صبح پنجشنبه و در آستانه مذاکره با سعيد جليلي، با يکديگر در بروکسل ملاقات کردند.ديدار برنز با محمد البرادعي مديرکل آژانس بين المللي انرژي اتمي نيز بخش ديگري از برنامه هاي برنز پيش از آغاز گفت وگوهاي هسته يي ژنو بوده است.

ويليام برنز

در همين حال گزارش ها حاکي از آن است که ويليام برنز که قرار است به نمايندگي از امريکا در مذاکره هسته يي با ايران حضور يابد، پيش از اين نيز هدايت گفت وگوها با ليبي را که به از سر گرفتن روابط امريکا و تريپولي پس از سال ها قطع رابطه انجاميد، بر عهده داشته است.

او هفته گذشته نيز در کنگره امريکا گفته بود در تلاش هستند براي مردم ايران روشن کنند در صورت تغيير مسير چه چيزي را به دست خواهند آورد.به گزارش گاردين ظاهراً پيوستن برنز به مذاکرات توصيه وزير خارجه امريکا به جرج بوش بوده است.ويليام برنز که اکنون 52 سال دارد در سال 1982 به وزارت امور خارجه پيوست. آخرين سمت او قبل از معاونت در وزارت امور خارجه مسووليت سفارت امريکا در روسيه از سال 2005 تا پيش از انتصاب به عنوان معاون امور سياسي وزير امور خارجه امريکا بود. وي جانشين نيکلاس برنز شد که با وجود شباهت نام هيچ خويشاوندي با وي ندارد.برنز ايده گشايش دفتر حفاظت از منافع امريکا در ايران را طرح جالبي مي داند که ارزش بررسي با دقت بسيار را دارد.مذاکرات ژنو امروز با دستور کار تعيين چارچوبي براي گفت وگوهاي آتي ميان ايران و 1«5 آغاز خواهد شد.

گروه اجتماعي، حميدرضا ميرزاده؛ ديوان عدالت اداري مصوبه امکان واگذاري اراضي تحت مديريت سازمان حفاظت محيط زيست را ابطال کرد.در پي شکايت سازمان بازرسي کل کشور براي ابطال تبصره ماده 4 آيين نامه اجرايي ماده 108 قانون برنامه سوم، هيات عمومي ديوان عدالت اداري در رايي اعلام کرد؛ «به صراحت ماده 16 قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست مصوب 1353 حق واگذاري عين عرصه و اعيان املاک متعلق به دولت واقع در محدوده مناطق پارک ملي - آثار طبيعي ملي- پناهگاه حيات وحش و منطقه حفاظت شده موضوع بند (الف) ماده 3 قانون مزبور و همچنين تالاب هاي متعلق به دولت که در اختيار سازمان حفاظت محيط زيست قرار دارد، ممنوع اعلام شده است.» با صدور اين حکم از سوي ديوان عدالت اداري به صورت رسمي و قانوني هرگونه ساخت و ساز و فعاليت عمراني و جاده کشي در مناطق حفاظت شده محيط زيست ممنوع خواهد بود و تعرض به اين مناطق امکان پذير نخواهد بود. اين مصوبه بيشتر فعاليت هاي عمراني دستگاه هاي دولتي را در مخابرات و تاسيسات برق در بر مي گيرد که بيشترين تخريب را به صورت احداث جاده و اکتشاف معدن انجام مي دهند. اين حکم در ماده 108 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران مصوب 1379 دلالت بر واگذاري اراضي بزرگ با مقتضيات اقتصادي براي کارآفرينان بخش آب و کشاورزي دارد که در تبصره ماده 4 آن آمده بود؛ «در مناطق چهارگانه تحت نظارت و مديريت سازمان حفاظت محيط زيست هماهنگي لازم سازمان به عمل خواهد آمد و محدوده هاي تعيين شده براي واگذاري در هر استان سالانه به آگاهي عمومي خواهد رسيد.» که اين تبصره با ماده 16 قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست مغاير شناخته و از سوي ديوان عدالت اداري ابطال شد. موضوع واگذاري اراضي تحت حفاظت سازمان محيط زيست واکنش هاي گسترده يي را از سوي فعالان و متخصصان محيط زيست در پي داشت. در واگذاري قسمتي از تالاب شادگان به عنوان يکي از تالاب هاي مهم بين المللي به وزارت نفت براي اکتشاف و همچنين واگذاري قسمت هايي از تالاب انزلي، پارک ملي گلستان و پارک ملي درياچه اروميه به وزارت راه جهت احداث جاده از داغ ترين اخبار حوزه محيط زيست رسانه ها در چند ماه گذشته بود. حسن اصيليان معاون محيط زيست انساني سازمان حفاظت محيط زيست با ابراز خشنودي از راي ديوان عدالت اداري در اين باره به اعتماد گفت؛ «معمولاً در مورد مصوبه ها، عطف به ماسبق نمي شود، يعني اين مصوبه طرح هايي را که در گذشته تصويب شده اند شامل نمي شود.» وي با اشاره به اينکه طرح هاي معدودي وجود دارند که در اراضي تحت حفاظت انجام مي شوند، گفت؛ «خوشبختانه در تهران قضيه پارک ملي خجير و پارک ملي سرخه حصار بود که اخيراً با راي ديوان عدالت اداري از آنها جلوگيري به عمل آمد.» وي همچنين درباره تالاب انزلي گفت؛ «پروژه عبور ميانگذر انزلي فعلاً اجرايي نشده و رئيس جمهور دستور بررسي مجدد طرح را داد و خواستار جلب نظر سازمان محيط زيست در اين باره شد.» کمتر از دو ماه قبل نيز ديوان عدالت اداري راي به تخريب واحدهاي مسکوني و تجاري احداث شده در پارک ملي سرخه حصار (شهرک زيتون) را صادر کرد و آن گونه به نظر مي رسد که اين ديوان در چند ماه اخير توجه ويژه يي را به حمايت از محيط زيست معطوف داشته است. مي توان دليل اصلي اين توجه را همايش حقوق محيط زيست دانست که در خردادماه سال جاري برگزار شد،چرا که در اين همايش که با همکاري سران قواي سه گانه برگزار شد، به لزوم بازنگري در مورد قوانين حفاظت از محيط زيست تاکيد شد. اصيليان در اين باره به خبرنگار ما گفت؛ «در اين همايش بحث هاي جالبي درباره حاکميت سازمان و اصل 50 قانون اساسي از سوي افراد مطرح شد. همچنين صحبت هاي آيت الله شاهرودي و آقاي رئيسي معاون قوه قضائيه نيز تاثير زيادي داشت.»

بابک غفوري آذر؛ خسرو شکيبايي از مهم ترين شمايل هاي بازيگري سينماي بعد از انقلاب ايران است به شهادت چند نکته؛ 1- نخستين بازيگري که در سينماي بعد از انقلاب توانست جلوه هايي از يک ستاره سينما را پيدا کند خسرو شکيبايي بود، ستاره يي که نه از سينماي عامه پسند صرف و به واسطه حاشيه هاي گوناگون، بلکه از يک سينماي متفکر و جريان ساز برآمده بود.

2- جلوه حضور شکيبايي بر پرده آنچنان بود که هم عامه مردم او را به عنوان هنرمندي محبوب مي پذيرفتند و هم مديران و سياستگذاران بدون واهمه هاي خاص شان حاضر بودند حضور او را تحمل کنند و مقابل اوج گرفتن محبوبيتش ايستادگي نکنند. از اين منظر شکيبايي اگر بي رقيب نبود که حداقل چند نام مشابه خود داشت.

3- سابقه پرقدرت شکيبايي بر صحنه تئاتر که از سبک کاري گروه هنر ملي مي آمد، باعث شد تا حضورش بر پرده نمونه يي باشد از بازيگراني پرتلاش و خستگي ناپذير که اجراي هر نقشي را ممکن مي دانستند و باعث شد نوع بازيگري اش توامان هم از جانب منتقدان و هم از جانب عامه پذيرفتي و مورد احترام باشد.

4- حضور توامان در تلويزيون محبوبيت خسرو شکيبايي را از حد و مرز مخاطبان محدود مرکزنشين به سراسر مرزهاي ايران و حتي فارسي زبانان خارج از کشور کشاند. آن چنان که ديروز در رقابت رسانه ها براي گرفتن اظهارنظر از هنرمندان درباره شکيبايي، رسانه هاي فارسي زبان خارج از کشور حضور به شدت فعالي داشتند.

5- جنبه منحصر به فرد بازيگري خسرو شکيبايي در سينماي ايران نمونه است. چه کسي تصور جايگزيني براي او دارد؟

گروه سياسي؛ رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام با اشاره به گزينه هاي مختلف براي نحوه اعلام پذيرش قطعنامه 598 از سوي ايران گفت؛ در آن زمان به امام پيشنهاد دادم که من شخصاً پايان جنگ را اعلام کنم و به اين خاطر حاضرم محاکمه هم شوم، اما امام نپذيرفت. به گزارش فارس اکبر هاشمي رفسنجاني در گفت وگو با شبکه خبر در خصوص نحوه پذيرش قطعنامه 598 از سوي ايران و پايان جنگ در 27 تيرماه سال 67 اظهار داشت؛ من به آقاي محسن رضايي فرمانده سپاه در آن دوران گفتم که ليست امکانات مورد نياز خود را براي عمليات هاي بعدي تهيه کند که منجر به آن نامه معروف آقاي رضايي شد. رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام تاکيد کرد؛ گاهي گفته مي شود جريان منتهي به نوشتن نامه توسط آقاي رضايي ترفند بوده است، اما اين موضوع صحيح نيست. هاشمي رفسنجاني تاکيد کرد؛ پس از مکتوب کردن نيازهاي جنگ توسط آقاي رضايي من و پنج نفر ديگر تاکيد کرديم که با شرايط فعلي تامين نيازهاي کشور و جنگ قابل تحقق نيست و بايد قطعنامه را بپذيريم که امام اين موضوع را پذيرفتند. رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام در عين حال اظهار داشت؛ البته در ابتدا براي امام سخت بود که قطعنامه را بپذيرند و گزارش هايي که به ايشان مي رسيد نيز واقع گرايانه اما کمي اميدوارکننده تر بود و در آن زمان امام جمله يي گفتند که من تا به حال آن را جايي نگفته ام و اکنون نيز نمي گويم. هاشمي رفسنجاني اضافه کرد؛ من به امام پيشنهاد کردم که شخصاً پذيرش قطعنامه را اعلام کنم و سپس شما من را محاکمه کنيد که امام گفتند اين حالت قابل اجرا نيست. وي تصريح کرد؛ در آن دوران من ديگر مطمئن بودم که نبايد جنگ را ادامه دهيم و به امام نيز گفتم که با وجود اين همه کشته، اسير، ويراني و بدهي براي صدام او بعد از جنگ مشکلات زيادي پيدا خواهد کرد که امام نيز گفتند همه مسوولان و شخصيت هاي مهم کشور را دعوت کرده و آنها را در مورد پذيرش آتش بس توجيه کنيد. جانشين حضرت امام(ره) در نيروهاي مسلح در دوران دفاع مقدس افزود؛ با اينکه امام تصميم به اعلان پذيرش قطعنامه گرفتند، اما باز هم برخي آقايان در جلسه مسوولان به خاطر اين تصميم امام گريه کردند، اما من همواره خدا را شکر مي کنم که در بهترين فرصت جنگ را پايان داديم.